ଆମ ଦେବଦେବୀ/ଦୁର୍ଗା

ଉଇକିପାଠାଗାର ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଆମ ଦେବଦେବୀ (୨୦୧୧)  ଲେଖକ/କବି: ଅସିତ ମହାନ୍ତି
ଦୁର୍ଗା
Aama Debadebi.pdf
ଦୁର୍ଗା

ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦୁର୍ଗମ ନାମରେ ଏକ ଦୁରାଚାରୀ ଅସୁର ଥିଲା । ସେ ଅସୁରରାଜ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷର ବଂଶରେ ଜାତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଥିଲା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁର ନାତି । ଜନ୍ମ ହେବା ଦିନରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସେ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲା । ଟିକିଏ ବଡ଼ ହେବା ପରେ ସେ ଜାଣିଲା ଯେ, ବେଦ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଦେବତାମାନେ ଖୁବ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ଯଦି

ବେଦ ରହିବ ନାହିଁ; ତେବେ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ । ଯଜ୍ଞ ନହେଲେ ଦେବଗଣ ହବିଭାଗ ପାଇବେ ନାହିଁ । ହବିଭାଗ ନ ପାଇଲେ ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କମିଯିବ ଏବଂ କ୍ଷମତା ଆଉ ରହିବ ନାହିଁ । ଏଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଶାସ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ କୌଣସିମତେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବା ବା ଅପହରଣ କରିନେବା ପାଇଁ ସେ ଚାହିଁଲା ।

ମାତ୍ର ବେଦମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ ବା ଅପହରଣ କରିବା କିଛି ସହଜସାଧ୍ୟ କଥା ନୁହେଁ । ଚତୁର୍ବେଦର ଅଧିପତି ତ ସ୍ୱୟଂ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା । ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଯାଇ ହିମାଳୟରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲା ।

ସେହି ତପସ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର । ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଅନ୍ନ, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲା ନାହିଁ । ଯଜ୍ଞଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ସେଥିରେ ନିଜର ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଅଙ୍ଗ କାଟି ଆହୁତି ଦେଲା । ତାହାର ସେହି ଘୋର ତପରେ ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳ ତିନି ଲୋକ ଥରହର ହେଲା । ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଅଙ୍ଗ ଆହୁତି ଦେବାରୁ ତାହା ପୋଡ଼ି ହୋଇ ଯେଉଁ ତୀବ୍ର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଜାତ ହେଲା, ସେଥିରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଫଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଆସି ଦୁର୍ଗମ ଆଗରେ ଉଭା ହେଲେ । କହିଲେ, ତୋର ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ମୁଗ୍‌ଧ ହୋଇଛି । କି ବର ମାଗୁଛୁ ମାଗ । ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଥରେ ତପସ୍ୟା କରି ଦୁର୍ଗମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଠାରୁ ଗୋଟିଏ ବର ପାଇଥିଲା ଯେ ସଂସାରରେ ପୁରୁଷ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ହାତରେ ତାର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ନାହିଁ । ତା’ ଛଡ଼ା ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳ ତ ସାମାନ୍ୟ କଥା, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଠାରୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅନାୟାସରେ ଯାତାୟାତ କରି ପାରିବ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଠାରୁ ଆଉ କି ବର ବା ସେ ମାଗନ୍ତା ! ତେଣୁ, ଯେଉଁ ଚାରିବେଦ ଯୋଗୁଁ ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବହୁ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଠାରୁ ସେହି ଚାରି ବେଦଙ୍କୁ ହିଁ ସେ ମାଗିଲା ।

ଦୁର୍ଗମ ଅସୁରର ମନ୍ଦ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିପାରି ବ୍ରହ୍ମା ତାକୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । କହିଲେ, ଚାରିବେଦ ନେଇ ତୋର କି ଲାଭ ହେବ ? ବରଂ ତୁ ଚାହିଁଲେ ତୋ’ର ଅଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପରି ତିନିଲୋକର ଶାସନ ଅଧିକାର ମୁଁ ତୋତେ ଦେଇପାରେ । ମାତ୍ର ଦୁର୍ଗମ କୌଣସି କଥାରେ ରାଜି ହେଲା ନାହିଁ ।

ବ୍ରହ୍ମା ଜାଣିଥିଲେ, ଦୁର୍ଗମକୁ ଯଦି ସେ ଚାରିବେଦ ଦେଇଦେବେ, ତେବେ ଦୁର୍ଗମ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯିବ । ସେମାନଙ୍କୁ ଦାସ ପରି ଖଟାଇବ । ତେଣୁ ସେ ଦୁର୍ଗମକୁ ମାୟା ରୂପ ଧାରଣ କରି ପାରିବାର ଶକ୍ତି ଦେଲେ । କହିଲେ, ଯଦି ପାରିବୁ, ମାୟାରୂପ ଧରି ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରୁ ବେଦକୁ ଅପହରଣ କରି ନେ । ତାହା ଶୁଣି,

ଦୁର୍ଗମ ମାୟାରୂପ ଧାରଣ କରି ଯାଇ ନନ୍ଦନ ବନରୁ ଚାରିବେଦଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଇ ଆସିଲା । ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ତାହାକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ ।

ଦୁର୍ଗମ ଅସୁର ଚାରିବେଦଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଇ କୌଣସି ଗୋପନ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଲା । ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବଗଣ ତାର ପଛେ ପଛେ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ତାହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ ।

ଏଣେ ବେଦ ହରଣ ହୋଇଯିବାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଉ ବେଦମନ୍ତ୍ର ମନେ ପକାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ । ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା ସ୍ନାନ, ହୋମ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମୋପଚାର ଆଦି ହୋଇ ପାରିଲା ନାହିଁ । ଫଳରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକର୍ମ ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଲା । ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ । ପୃଥିବୀରେ ଜଳ ବର୍ଷା ହେଲା ନାହିଁ । ଲୋକମାନେ ବହୁ କଷ୍ଟ ପାଇଲେ । ପୁଣି ଦୁର୍ଗମ ଦେବଲୋକ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିଦେଲା । ସେମାନେ ଯାଇ ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫାରେ ଲୁଚିଲେ ।

ଏହିପରି ଶହେବର୍ଷ ବିତିବା ବେଳକୁ ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଯିବା ପରି ଅବସ୍ଥା ହେଲା । ତେଣୁ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହିମାଳୟ ଯାଇ ମାଆ ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଜଗଦମ୍ବିକା ମହାଜ୍ୟୋତି ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ ହୋଇଥିଲେ । ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବୃହସ୍ପତି ଦୁଇହାତ ଯୋଡ଼ି ସେହି ମହାଜ୍ୟୋତିସ୍ୱରୂପା ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ, ହେ ପରମଜ୍ୟୋତିସ୍ୱରୂପା ମାଆ ଜଗଦମ୍ବିକା, ଦୁର୍ଗମାସୁରର ଦୁଷ୍କୃତି ଯୋଗୁଁ ତ୍ରିଲୋକ ନାଶ ଯିବାକୁ ବସିଲାଣି । ଏଣୁ ଆମେ ଆସି ଶରଣ ପଶିଛୁ । ଦୟାକରି ଆମକୁ ଓ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଏହି ଘୋର ବିପତ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ।

ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେହି ମହାଜ୍ୟୋତିଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ଅବନତ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ । ଏଥର ସେହି ଜ୍ୟୋତି ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ହସ୍ତରେ ପାଶ, ଆଙ୍କୁଶ, ବରଦ ଓ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା ।

ସେତେବେଳକୁ ଜଳବୃଷ୍ଟି ନ ହେବାରୁ ନଦନଦୀ ସବୁ ଶୁଖିଯାଇ ଥାଏ । କେଉଁଠି ହେଲେ ଗଛଲତାର ଚିହ୍ନବର୍ଣ୍ଣ ନଥାଏ । ପୃଥିବୀ ମରୁଭୂମି ପରି ଦିଶୁଥାଏ । ଲୋକମାନେ ଖାଇବା ପିଇବାକୁ ନ ପାଇ ଡହଳ ବିକଳ ହେଉଥାଆନ୍ତି । ତାହା ଦେଖି ଦେବୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଲୋତକାପ୍ଲୁତ ହୋଇଗଲା । ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ନଦନଦୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ । ସେହିଦିନୁ ଦେବୀଙ୍କର ନାଆଁ ହେଲା ଶତାକ୍ଷି । ପୁଣି ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାକ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଇବା ପାଇଁ ଦେଲେ । ସେହିଦିନୁ ଦେବୀଙ୍କର ଆଉ ଗୋଟିଏ ନାଆଁ ହେଲା ଶାକମ୍ଭରୀ ।

ତତ୍ପରେ ଦେବୀ କହିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇ ଓ ବେଦମାନଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଇ ଦୁର୍ଗମାସୁର ଖୁବ୍ ପରାକ୍ରମୀ ହୋଇଛି । ତୁମେମାନେ ତା’ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତାକୁ ପାରିବ ନାହିଁ । ଏଣୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ ଯାଇ ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ରୁହ । ଅବିଳମ୍ବେ ମୁଁ ଦୁର୍ଗମାସୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅସୁରଗଣଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବି ।

ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଆଶ୍ୱାସନା ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନରେ ଫେରି ଆସିଲେ । ତ୍ରିଲୋକ ପୁଣି ଆନନ୍ଦ ମୁଖର ହୋଇ ଉଠିଲା ।

ତାହା ଦେଖି ଦୁର୍ଗମାସୁର ବିସ୍ମିତ ହେଲା । ଭାବିଲା, ତ୍ରିଲୋକ ତ ମୋର ପ୍ରତାପରେ ଥରହର ହେଉଥିଲା, ଏପରି ଆନନ୍ଦ ମୁଖର ହେଲା କିପରି? ତା'ପରେ ସେ ଜାଣିଲା ଯେ ମାଆ ତ୍ରିଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜଗଦମ୍ବିକା ଜ୍ୟୋତିରୂପରୁ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି । ସେଇଥିାଇଁ ହିଁ ତ୍ରିଲୋକରେ ପୁଣି ଏପରି ଆନନ୍ଦ କୋଳାହଳ ଖେଳି ଯାଇଛି ।

ତାହା ଜାଣି ସେ ସିଂହ ପରି ଘୋର ଗର୍ଜନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା । ତା’ର ସେହି ଗର୍ଜନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଥରି ଉଠିଲେ । ଦୁର୍ଗମାସୁର ଆସି ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚି ଦେଖିଲା, ସେହି ପରମ ଜ୍ୟୋତିରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି । ଦେବୀ ସିଂହ ଉପରେ ଉପବେଶନ କରିଥିଲେ । ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଅଭୟ ଓ ବରଦ ମୁଦ୍ରା ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆଉ ନଥିଲା । ଦେବୀ ହୋଇଥିଲେ ଅଷ୍ଟଭୁଜା । ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦେଖା ଯାଉଥିଲା ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ । ଦୁର୍ଗମ ଅସୁରକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି ଦେବୀ ତାହାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ।

ଦୁର୍ଗମାସୁର ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲା । କହିଲା, ହେ ସୁନ୍ଦରି! ତୁ ଅଷ୍ଟ ଭୁଜରେ ଯୁଦ୍ଧ କର ବା ସହସ୍ର ଭୁଜରେ ଯୁଦ୍ଧକର- ମୁଁ କିନ୍ତୁ ଗୋଟି ମାତ୍ର ବାଣରେ ତୋତେ ବଧ କରିବି । ପ୍ରଥମେ ତୁ ମୋ ଉପରକୁ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କର । ତା' ନହେଲେ ଏ ତ୍ରିଲୋକରେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ସ୍ତ୍ରୀ ହତ୍ୟାକାରୀ ବୋଲି କହିବେ ।

ଦେବୀ ଦୁର୍ଗମାସୁରକୁ ତାହାର ଇଷ୍ଟ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ କହି ତା’ ଉପରକୁ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ । ଦୁର୍ଗମାସୁର ମଧ୍ୟ ନିଜର ଦଳବଳ ସହ ମହାପରାକ୍ରମରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟରୂପରୁ କାଳୀ, ତାରା, ଛିନ୍ନମସ୍ତା, ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା, ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ, ଭୈରବୀ, ବଗଳା, ଧ୍ୱସ୍ତା, ତ୍ରିପୁରା ସୁନ୍ଦରୀ, ମାତଙ୍ଗୀ ଆଦି ଦଶ ମହାବିଦ୍ୟା ନିଜ ନିଜର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଧରି ବାହାରିଲେ । ଦଶ ମହାବିଦ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଅସଂଖ୍ୟ ମାତୃକା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ଆସୁରୀ ସେନା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା । ଆଖି ପିଛୁଳାକେ ସେମାନେ ଦୁର୍ଗମାସୁରର ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ । ସିଂହବାହିନୀ ମାଆଙ୍କ ସହିତ ଦୁର୍ଗମାସୁରର

ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଥରି ଉଠିଲେ । ତ୍ରିପୁର ଥରଥର ହୋଇ କମ୍ପିଲା ।

ଶେଷରେ ସିଂହବାହିନୀ ମାଆ ଭୀଷଣ ରଣଚଣ୍ଡୀ ମୂର୍ତ୍ତି ଧରି ସିଂହ ଉପରୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ । ଦୁର୍ଗମାସୁରକୁ ଧରି ତଳେ ଛେଚି ଦେଲେ ଏବଂ ତାହାର ଛାତି ଉପରେ ଆଣ୍ଠୁ ମାଡି ବସି ତ୍ରିଶୂଳରେ ତାକୁ ବଧ କଲେ ।

ସେତିକିବେଳେ ହଂସ ବାହନରେ ଚଢ଼ି ବ୍ରହ୍ମା ଆସି ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଯାଇ ବେଦର ସନ୍ଧାନ କରି ଫେରି ଆସିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଧର୍ମଦେବତା ଓ ବାୟୁ ଦେବତା ଚାରି ବେଦଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦ ନିକଟରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆସନ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ ।

ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ହେ ମହାମାୟା, ତ୍ରିଲୋକ-ଈଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ । ଆପଣ ସଂସାରର ଅମୂଲ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ବେଦକୁ ରକ୍ଷା କରି ତ୍ରିଲୋକର କଲ୍ୟାଣ କରିଛନ୍ତି । ଘୋର ଦୁରାଚାରୀ ଦୁର୍ଗମଅସୁରକୁ ସଂହାର କରି ତ୍ରିଲୋକକୁ ଅଭୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏଣୁ ଆଜିଠାରୁ ଆପଣ ‘ଦୁର୍ଗା’ ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପରିଚିତା ଓ ପୂଜିତା ହେବେ ।

ସେହିଦିନଠାରୁ ପରମଜ୍ୟୋତି ସ୍ୱରୂପା ଜଗଦମ୍ବିକା ହେଲେ ଦୁର୍ଗ (ଦୁର୍ଗମ) ନାଶିନୀ ମାଆ ଦୁର୍ଗା ।

ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଆଉ ଗୋଟିଏ ଖୁବ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ନାଆଁ ହେଉଛି ‘ମହିଷମର୍ଦ୍ଧିନୀ’ । ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ନାଆଁ କାହିଁକି ‘ମହିଷମର୍ଦ୍ଧିନୀ’ ହେଲା ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାହାଣୀ ରହିଛି ।

ସେହି କାହାଣୀ ଏହିପରି-

ଅନେକ ଦିନ ତଳେ ଦନୁ ନାମରେ ଗୋଟିଏ ଅସୁରାରାଜା ଥିଲା । ତାର ଦୁଇ ପୁଅ । ଗୋଟିଏ ପୁଅର ନାଆଁ ରମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଅର ନାଆଁ କରମ୍ଭ । ରମ୍ଭ ଓ କରମ୍ଭଙ୍କର କୌଣସି ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ନ ହେବାରୁ ଦୁହେଁ ପୁତ୍ରସନ୍ତାନ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ ମାଳବତ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ପସ୍ୟା କଲେ । କରମ୍ଭ ଜଳ ଭିତରେ ବସି ଓ ରମ୍ଭ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ଜାଳି ତା’ ଭିତରେ ବସି ତପସ୍ୟା କଲେ । ତାହା ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରମାଦ ଗଣିଲେ । କରମ୍ଭର ପସ୍ୟା ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ କୁମ୍ଭୀର ରୂପରେ ଯାଇ କରମ୍ଭର ପାଦକୁ କାମୁଡ଼ି ଧରି ପାଣି ଭିତରେ ବୁଡାଇ ଦେଲେ । ଫଳରେ କରମ୍ଭର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା । ଏହା ଦେଖି ରମ୍ଭ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷୁବ୍‌ଧ ହୋଇ, ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା । ତାହା ଦେଖି ଅଗ୍ନିଦେବତା ଆସି ତା' ଆଗରେ ଆବିର୍ଭୂତ ହେଲେ । କହିଲେ, ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମହାପାପ ।

ଏପରିକି ହତ୍ୟା ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମହତ୍ୟାଜନିତ ପାପର ମାତ୍ରା ଅଧିକ । ଏଣୁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କର ନାହିଁ । ଏହା କହି ରମ୍ଭକୁ ଆତ୍ମହତ୍ୟାରୁ ନିବୃତ୍ତ କରାଇବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ତାକୁ ଏକ ବର ମଧ୍ୟ ଯାଚିଲେ । ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ପାଇବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି ରମ୍ଭ କହିଲା, ହେ ଅଗ୍ନିଦେବତା, ଯଦି ଆପଣ ସତରେ ମୋ’ ପ୍ରତି ସଦୟ, ତେବେ ଏହି ବର ଦିଅନ୍ତୁ- ଯେପରି ମୁଁ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନଟିଏ ଲାଭ କରିବି । ସେହି ପୁତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହେବ । ସେ ବାୟୁ ପରି ଶକ୍ତିମାନ୍ ହେବ । ବପୁରେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ତାହାର ସମକକ୍ଷ ବୀର କେହି ହୋଇ ପାରିବେ ନାହିଁ । ସେ ଦେବତା ବା ଅସୁର କାହା ହାତରେ ମରିବ ନାହିଁ । ପୁଣି ତ୍ରିଲୋକ ବିଜୟ କରିବ ।

ରମ୍ଭ ଏପରି ଏକ ପୁତ୍ରସନ୍ତାନ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଜାଣି ଅଗ୍ନିଦେବତା 'ତଥାସ୍ତୁ' କହି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ ।

ତା'ପରେ ରମ୍ଭ ମାଳବତ ଯକ୍ଷ ପାଖକୁ ଗଲା । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ହାତୀ, ଘୋଡା, ମଇଁଷି, ଗାଈ, ମେଣ୍ଢା ଆଦି ବହୁ ପଶୁ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନିବର୍ଷ ବୟସର ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ମଇଁଷି ଥିଲା । ତାହାକୁ ଦେଖି ରମ୍ଭ ମୁଗ୍ଧ ହେଲା । ତାହାକୁ ନିଜର ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ ବରଣ କରି ପାତାଳପୁରୀକୁ ନେଇଗଲା ।

ଗୋଟିଏ ମଇଁଷିକୁ ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ ଆଣି ଆସିଥିବାରୁ ପାତାଳପୁରୀର ଦାନବମାନେ ତାକୁ ବାସନ୍ଦ କଲେ । ତେଣୁ ସେଠାରେ ନିଜ ମଇଁଷି ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ରହି ନ ପାରି ରମ୍ଭ ପୁଣି ମାଳବତ ଯକ୍ଷ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସି ଯକ୍ଷମଣ୍ଡଳରେ ବାସ କଲା । ଯଥା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ରସନ୍ତାନ ଜାତ ହେଲା । ସେହି ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଦେଖିବାକୁ ବଡ଼ ବିଚିତ୍ର । ମଇଁଷି ଓ ଅସୁରର ମିଶାମିଶି ରୂପ । ତେଣୁ ତାହାର ନାମ ରହିଲା ମହିଷାସୁର ।

ଏ ଭିତରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ଘଟିଲା । ରମ୍ଭ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ ଯେଉଁ ମଇଁଷିଟିକୁ ବରଣ କରି ଆଣିଥିଲା, ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପୁରୁଷ ମଇଁଷି ଥରେ ଆସି ଯକ୍ଷମଣ୍ଡଳରେ ପହଞ୍ଚିଲା । ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ସେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବା ଦେଖି ରମ୍ଭ ତାହାକୁ ଖଣ୍ଡା ଧରି ଆକ୍ରମଣ କଲା । ମାତ୍ର ସେଇ ମଇଁଷିଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ ରମ୍ଭକୁ ତା’ର ଶିଙ୍ଗରେ ଭୁଷି ମାରିଦେଲା । ତାହା ଦେଖି ରମ୍ଭର ମଇଁଷି ସ୍ତ୍ରୀ ଯାଇ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଶରଣ ପଶିଲା । ଫଳରେ ଭଗ୍ନ ମନୋରଥ ହୋଇ ସେହି ପୁରୁଷ ମଇଁଷିଟି ଯାଇ ପାଣିରେ ଝାସ ଦେଇଦେଲା । କିନ୍ତୁ ତାର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ ଏକ ଅସୁରରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା । ତାହାର ନାଆଁ ହେଲା ନମର ଅସୁର ।

ଏଣେ, ରମ୍ଭର ଯେଉଁ ମଇଁଷି ସ୍ତ୍ରୀ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଯାଇ ଶରଣ ପଶିଥିଲା, ସେ ରମ୍ଭର ଚିତା ନିଆଁରେ ଆସି ଝାସ ଦେଲା । ମାତ୍ର ସେ ଝାସ ଦେବାକ୍ଷଣି ସେହି ଚିତା ନିଆଁରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସୁର ଜାତ ହେଲା । ସେହି ଅସୁର ହେଉଛି ରକ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ । ସେ ହାତରେ ଖଣ୍ଡା ଧରି ପ୍ରଥମେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା । କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମଇଁଷିଙ୍କୁ ମାରିପକାଇଲା । ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ ପ୍ରଭୃତି ଦେବଗଣଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲା । କେବଳ ରମ୍ଭର ପୁଅ ମହିଷାସୁର ତା’ ଦାଉରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଲା ।

ଏଣେ ଅଗ୍ନିଦେବତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ବର ଅନୁସାରେ ମହିଷାସୁର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ ହେଲା । ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିମାନ୍ ହେଲା । ବପୁବଳ ଓ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ତାହାର ସମକକ୍ଷ ବୀର କେହି ରହିଲେ ନାହିଁ । ପୁଣି ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କ ବର ମଧ୍ୟ ଥିଲା ଯେ ସେ ତ୍ରିଲୋକ ବିଜୟୀ ହେବ । ତାହାର ସମକକ୍ଷ ବୀର କେହି ରହିବେ ନାହିଁ କି ସେ କାହାରି ହାତରେ ମରିବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ସେ ମଦମତ୍ତ ହୋଇ ବହୁ ଅନର୍ଥ ଘଟାଇଲା । ତାହାର ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜର ଆସନ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ । ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ଧାର ଘୋଟିଗଲା । ଚିକ୍ଷୁର, ତାମ୍ର, ଅସିଲୋମ, ବିଡାଳ, ବାଷ୍କଳ, ତ୍ରିନେତ୍ର, କାଳବନ୍ଧକ, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଅସୁରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ ସେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନରେ ରାଜତ୍ୱ କରିବାରେ ଲାଗିଲା ।

ଥରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଲାଭ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୂତ ପଠାଇଲା । ଦୂତ ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା, ଯଦି ଭଲ ଗତି ଅଛି, ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଆଣି ଆସ ଓ ମହିଷାସୁରର ଶରଣ ପଶ । ତାହା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦୂତକୁ ବାହୁଡ଼ାଇ ଦେଲେ ।

ମାତ୍ର ମହିଷାସୁରର ସେହି ଆସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ । ତେଣୁ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏକ ସଭା ଡକାଇଲେ । ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ବସି ବିଚାର କଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର କୈଳାସକୁ ଯିବେ । ସେଠାରୁ ଶିବଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସବୁକଥା ଜଣାଇବେ ।

ତାହା ହିଁ ହେଲା । ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଶିବ ଯାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସବୁକଥା ଜଣାଇଲେ । ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଥିବା ଜାଣି ବିଷ୍ଣୁ ସେଥିରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ।

ଫଳରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା । ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ପଚାଶ ଦିନ ଧରି ଦିନରାତି ଚାଲିଲା । ପ୍ରଥମେ ମହିଷାସୁର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ମାତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରରେ ତାହାର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଚୂନା କରିଦେଲେ । ଅନ୍ଧକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରହାର କଲା । ମାତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ

ପଞ୍ଚବାଣ ମାରି ଆକାଶକୁ ରୁନ୍ଧି ଦେଲେ ଏବଂ ତାହାର ସବୁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧୂଳିସାତ୍ କରିଦେଲେ । ବାଷ୍କଳର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ମହିଷାସୁରର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ତ୍ରିନେତ୍ରର ଯମଧର୍ମଙ୍କ ସହିତ, ମହାହନୁର ଶ୍ରୀପଦଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ଅସିଲୋମର ପ୍ରଚେତଙ୍କ ସହିତ ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା । ଅନ୍ଧକ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ତାହା ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ତୀର ମାରିଲେ । ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ପେଷିଲେ । ମାତ୍ର ଅନ୍ଧକ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ରୋଧି ଦେଲା । ଅନ୍ଧକ ଏପରି ଅଟ୍ଟହାସ୍ୟ କଲା ଯେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିରାଶ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ଏଥର ବିଷ୍ଣୁ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଧରି ଅସୁର ଥାଟ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ । ସେହି ଆଘାତରେ ଅନ୍ଧକ ଆହତ ହୋଇ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା । ତାହା ଦେଖି ମହିଷାସୁର ଗର୍ଜନ କରି ଧାଇଁଲା । ତାହାର ଆକ୍ରମଣରେ ଗରୁଡ଼ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଆହତ ହେଲେ । ଶିବଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ମହିଷାସୁରର ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା । ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁହେଁ ମିଶି ମହିଷାସୁରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ମହିଷାସୁର ଚେତା ହରାଇ ପଡ଼ିଲା । ତାହା ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖନାଦ କଲେ । ସେହି ଶଙ୍ଖନାଦ ଶୁଣି ଅନ୍ୟ ଅସୁରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ମାତ୍ର ମହିଷାସୁର ଚେତା ପାଇ ଆସି ସିଂହ ବେଶରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ପଳାଇଯାଇ ପୁଣି ନିଜ ମଇଁଷି ରୂପରେ ଝପଟି ଆସି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଶିଙ୍ଗ ଭୁଷି ଦେଲା ।

ଏହିରି ଦୀର୍ଘ ପଚାଶ ଦିନ ଅବିରାମ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଜୟର କିଛି ସଙ୍କେତ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ । ଶେଷରେ ଶିବଙ୍କର ସ୍ମରଣ ହେଲା ଯେ ପୂର୍ବରୁ ବର ପାଇଥିବାରୁ ମହିଷାସୁର ଦେବତା ବା ଅସୁର କାହା ହାତରେ ମରିବ ନାହିଁ । ଶେଷରେ ତାହା ହିଁ ହେଲା । ମହିଷାସୁରର ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣରେ ଦେବତାମାନେ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ଦେଇ ପଳାଇଲେ । ମହିଷାସୁର ଏକଛତ୍ର ଅଧିପତି ହୋଇ ତ୍ରିଲୋକରେ ରାଜତ୍ୱ କଲା ।

ଏହିରି ବହୁକାଳ ବିତିଗଲା । ମହିଷାସୁରର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ବହୁ ଅନର୍ଥ, ଅନାଚାର ଘଟିବାକୁ ଲାଗିଲା । ଦେବଗଣ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ କୌଣସିମତେ ମହିଷାସୁରର ମୃତ୍ୟୁର ଉପାୟ କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ଏକାଠି ହୋଇ ଯାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଥରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରି ମହିଷାସୁର ବର ପାଇଛି ଯେ ଦେବତା, ଅସୁର ବା ମନୁଷ୍ୟ କାହା ହାତରେ ତାର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ନାହିଁ । କେବଳ ଜଣେ ନାରୀ ହାତରେ ତାର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ । ଏଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୁଞ୍ଜିଭୂତ କରି ଯଦି ଜଣେ ନାରୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବେ, ତା' ହେଲେ ହୁଏତ ମହିଷାସୁରର ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ଭବ ହେବ ।

ମହାବିଷ୍ଣୁ ଏହା କହିବାକ୍ଷଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏକ ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକଟ ହେଲା । ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯାଇ ସେଥିରେ ମିଶିଲା । ସେହି

Aama Debadebi.pdf
ମହିଷାମର୍ଦ୍ଦିନୀ ମୂର୍ତ୍ତି: ଓଡ଼ିଶା
ଜ୍ୟୋତି ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ପରମ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟମୟୀ, ଦିବ୍ୟ ନାରୀମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜର ରତ୍ନ ଆଭୂଷଣ ଓ ଆୟୁଧ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ । ସେହି ସବୁ ରତ୍ନ ଆଭୂଷଣ ଓ ଆୟୁଧରେ ସଜ୍ଜିତା ହୋଇ ସେ ଯାଇ ମହିଷାସୁରକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଆହ୍ୱାନ ଦେଲେ । ଚଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡ, ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ, ରକ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଅସୁରମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ । ତାହା ଜାଣି ମହିଷାସୁର କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା । ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ମୋହିତ ହୋଇଗଲା । ତହୁଁ ଦେବୀ ମହିଷାସୁରକୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ବଧ କଲେ । ମହିଷାସୁରକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରିଥିବାରୁ ସେହିଦିନୁ ତାଙ୍କର ନାଆଁ ହେଲା ମହିଷମର୍ଦ୍ଦିନୀ ।

ତ‌ତ୍ପରେ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସେହି ସିଂହବାହିନୀ ଦେବୀ କହିଲେ, ଆଜିଠାରୁ ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭରୁ ମୋହର ଏହି ମହିଷମର୍ଦ୍ଦିନୀ ଦୁର୍ଗା ସ୍ୱରୂକୁ ପୂଜା କରି ମୋର ଶରଣାଗତ ହେବ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେବ ।

ଏହି ମହିଷମର୍ଦ୍ଦିନୀ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ସର୍ବମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ, ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ, ଶରଣାଗତତାରିଣୀ, ଆଦି ରୂରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ‘ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଚଣ୍ଡୀ’ରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣିପାତ କରି କୁହାଯାଇଛି-

ସର୍ବମଙ୍ଗଳମାଙ୍ଗଲ୍ୟେ! ଶିବେ! ସର୍ବାର୍ଥସାଧିକେ ।
ଶରଣ୍ୟେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେ! ଗୌରି! ନାରାୟଣି! ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।