ପୃଷ୍ଠା:WikipediaReferencing.pdf/୧

ଉଇକିପାଠାଗାର ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଏହି ପୃଷ୍ଠାଟି ବୈଧ ହୋଇସାରିଛି


ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ଆଧାର କିପରି ଦେବା?

ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ତଥ୍ୟ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ କାହିଁକି ମୋତେ ଆଧାର ଦେବାକୁ ପଡ଼େ?

ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନକୋଷଗୁଡ଼ିକ, ନିଜ ଅଥବା ସେଗୁଡ଼ିକର ଲେଖକମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣାଭିତ୍ତିକ ଖ୍ୟାତି ଅନୁସାରେ ବୈଧତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଏଥିରେ ଥିବା ତଥ୍ୟର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ଭରସା କରିଥାଏ । ପାଠକ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଆବଶ୍ୟକ ଯେ ତଥ୍ୟ ନିର୍ଭୁଲ ଓ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଅଟେ । ପାଠକଙ୍କୁ ଭରସା ଯୋଗାଇବାର ଗୋଟିଏ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପାୟ ହେଉଛି ତାଙ୍କୁ ଆମେ ମୂଳ ଆଧାରର ଲିଙ୍କ ଯୋଗାଇଦେବା, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଯଦି ଚାହାନ୍ତି ତଥ୍ୟର ସତ୍ୟତା ପରଖି ପାରିବେ । ଉଇକିଆଳି ସାଧାରଣତଃ କହିଥାନ୍ତି ଯେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ତଥ୍ୟ ସତ୍ୟ ନହେଲେ ଚଳିବ କିନ୍ତୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇପାରୁଥିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଅର୍ଥାତ ଆମେ କେବଳ ସେହି ତଥ୍ୟ ଯୋଡୁ, ଯାହା ବିଶ୍ୱସନୀୟ ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥାଏ ଓ ପାଠକ ନିଜେ ତାହାର ସତ୍ୟତା ପରଖି ପାରିବେ । ସେଥିପାଇଁ ଆମର ନୀତି ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଉଇକିଆଳି ତାଙ୍କର ନିଜ ମତ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଲେଖାରେ ପ୍ରକାଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।

ଗୋଟିଏ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଲେଖାର ସମସ୍ତ ଅଲଗା ଅଲଗା ତଥ୍ୟରେ ଆଧାର ଯୋଡ଼ିବା କଣ ଜରୁରୀ?

ଗୋଟିଏ ଲେଖାର ତଥ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଯେତେ ଅଧିକ ଆଧାର ରହିବ, ଲେଖାଟି ସେତେ ଉନ୍ନତ, ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ । ଅଥଚ, ପୂରାପୂରି ଜଣା ତଥ୍ୟ ଯେମିତି କି “ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଏକ ଜ୍ଞାନକୋଷ” ରେ ଆଧାର ଦେବା ଅନାବଶ୍ୟକ ଓ ଏହା ପାଠକ ପାଇଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବ । ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ନିୟମାବଳୀ (WP:Verifiability) ଅନୁସାରେ "ପ୍ରମାଣ ମଗାଯାଇପାରୁଥିବା ବା ମଗାଯାଇପାରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିବା ଯେକୌଣସି ତଥ୍ୟ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଆଧାର ଲେଖା ଭିତରେ (ଇନଲାଇନ ସାଇଟେସନ) ଦେବାକୁ ପଡ଼େ" । ସାଧାରଣତଃ ଭଲ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଲେଖାମାନଙ୍କରେ ପାରମ୍ପରିକ ଗବେଷଣାତ୍ମକ ପତ୍ର ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଆଧାର ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସନ୍ଦେହ ହେଲେ, ଆଧାର ଯୋଡ଼ିବା ବିଧେୟ! ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଧୃତାଂଶ, ପରିସଙ୍ଖ୍ୟାନ, ଜୀବିତ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ବିବାଦାସ୍ପଦ ଟିପ୍ପଣୀ, ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ଦାବି ଏସବୁରେ ଆଧାର ଯୋଡ଼ିବା ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ “ପ୍ରଥମ” ବା “ଶ୍ରେଷ୍ଠ” ଦାବି କରୁଥିବା ଟିପ୍ପଣୀରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆଧାର ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ । ସେଥିପାଇଁ ଯେତେବେଳେ “ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଏକ ଜ୍ଞାନକୋଷ” ଟିପ୍ପଣୀରେ ଆଧାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, “ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଏକ ସର୍ବବୃହତ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନକୋଷ” ରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅଛି । ଏକ ଭଲ ଅନୁକରଣୀୟ ଉପାୟ ହେଉଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ଆଧାର ରହିବା ଉଚିତ ।

ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ କେଉଁଟି ଏକ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ସୂତ୍ର ହିସାବରେ ଗଣାଯାଇପାରିବ?

ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ନିୟମାବଳୀ ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଆଧାର ହେଉଛି, “ତଥ୍ୟ ପରଖିବା ଓ ସଠିକତାରେ ସୁନାମ ଲଭିଥିବା ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ ପ୍ରକାଶିତ ଆଧାର” । ଗୋଟିଏ ଲେଖା ପାଇଁ ଆଧାର ଚୟନ କରିବା ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଏହାର ବିଷୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ । ନିୟମାବଳୀର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, “ଗୋଟିଏ ଆଧାରର ସଠିକତା ଏହାର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ” । ଅଧିକନ୍ତୁ ସାଧାରଣତଃ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଶ୍ରେଣୀୟ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ତଥା ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରକାଶନ, ପତ୍ରିକା, ଜର୍ଣ୍ଣାଲ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ଖବରକାଗଜ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଖବର, ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣାଭିତ୍ତିକ, ବିଶେଷଜ୍ଞ-ପରିକ୍ଷୀତ ପ୍ରକାଶନଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଧାର । ଏହି ସମାନ ମପାଦଣ୍ଡ ପୁରା କରୁଥିବା ଯେକୌଣସି ଇଲେକଟ୍ରୋନିକ ମିଡ଼ିଆର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ କରିହେବ ।