ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା

ଉଇକିପାଠାଗାର ରୁ
(ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବତଗୀତା ରୁ ଲେଉଟି ଆସିଛି)
Jump to navigation Jump to search
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା
ଲେଖକ/କବି: ବ୍ୟାସଦେବ


॥ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା॥

॥ଓଁ ଶ୍ରୀ ପରମାତ୍ମନେ ନମଃ ॥
॥ଅଥ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା॥

ବିଷୟସୂଚୀ

ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଅର୍ଜୁନଵିଷାଦ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]


ଅଥ ପ୍ରଥମୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଅର୍ଜୁନଵିଷାଦୟୋଗଃ

        ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଵାଚ ।

ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସମଵେତା ୟୁୟୁତ୍ସଵଃ ।
ମାମକାଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚୈଵ କିମକୁର୍ଵତ ସଞ୍ଜୟ ॥୧-୧॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପାଣ୍ଡଵାନୀକଂ ଵ୍ୟୂଢଂ ଦୁର୍ୟୋଧନସ୍ତଦା ।
ଆଚାର୍ୟମୁପସଙ୍ଗମ୍ୟ ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥୧-୨॥

ପଶ୍ୟୈତାଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାମାଚାର୍ୟ ମହତୀଂ ଚମୂମ୍ ।
ଵ୍ୟୂଢାଂ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରେଣ ତଵ ଶିଷ୍ୟେଣ ଧୀମତା ॥୧-୩॥

ଅତ୍ର ଶୂରା ମହେଷ୍ଵାସା ଭୀମାର୍ଜୁନସମା ୟୁଧି ।
ୟୁୟୁଧାନୋ ଵିରାଟଶ୍ଚ ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ମହାରଥଃ ॥୧-୪॥

ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚେକିତାନଃ କାଶିରାଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ପୁରୁଜିତ୍ କୁନ୍ତିଭୋଜଶ୍ଚ ଶୈବ୍ୟଶ୍ଚ ନରପୁଙ୍ଗଵଃ ॥୧-୫॥

ୟୁଧାମନ୍ୟୁଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତ ଉତ୍ତମୌଜାଶ୍ଚ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ସୌଭଦ୍ରୋ ଦ୍ରୌପଦେୟାଶ୍ଚ ସର୍ଵ ଏଵ ମହାରଥାଃ ॥୧-୬॥

ଅସ୍ମାକଂ ତୁ ଵିଶିଷ୍ଟା ୟେ ତାନ୍ନିବୋଧ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।
ନାୟକା ମମ ସୈନ୍ୟସ୍ୟ ସଂଜ୍ଞାର୍ଥଂ ତାନ୍ ବ୍ରଵୀମିତେ ॥୧-୭॥

ଭଵାନ୍ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ କୃପଶ୍ଚ ସମିତିଞ୍ଜୟଃ ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ସୌମଦତ୍ତିସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥୧-୮॥

ଅନ୍ୟେ ଚ ବହଵଃ ଶୂରା ମଦର୍ଥେ ତ୍ୟକ୍ତଜୀଵିତାଃ ।
ନାନାଶସ୍ତ୍ରପ୍ରହରଣାଃ ସର୍ଵେ ୟୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ ॥୧-୯॥

ଅପର୍ୟାପ୍ତଂ ତଦସ୍ମାକଂ ବଲଂ ଭୀଷ୍ମାଭିରକ୍ଷିତମ୍ ।
ପର୍ୟାପ୍ତଂ ତ୍ଵିଦମେତେଷାଂ ବଲଂ ଭୀମାଭିରକ୍ଷିତମ୍ ॥୧-୧୦॥

ଅୟନେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ୟଥାଭାଗମଵସ୍ଥିତାଃ ।
ଭୀଷ୍ମମେଵାଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଭଵନ୍ତଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି ॥୧-୧୧॥

ତସ୍ୟ ସଞ୍ଜନୟନ୍ହର୍ଷଂ କୁରୁଵୃଦ୍ଧଃ ପିତାମହଃ ।
ସିଂହନାଦଂ ଵିନଦ୍ୟୋଚ୍ଚୈଃ ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ॥୧-୧୨॥

ତତଃ ଶଙ୍ଖାଶ୍ଚ ଭେର୍ୟଶ୍ଚ ପଣଵାନକଗୋମୁଖାଃ ।
ସହସୈଵାଭ୍ୟହନ୍ୟନ୍ତ ସ ଶବ୍ଦସ୍ତୁମୁଲୋଽଭଵତ୍ ॥୧-୧୩॥

ତତଃ ଶ୍ଵେତୈର୍ହୟୈର୍ୟୁକ୍ତେ ମହତି ସ୍ୟନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତୌ ।
ମାଧଵଃ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ଚୈଵ ଦିଵ୍ୟୌ ଶଙ୍ଖୌ ପ୍ରଦଧ୍ମତୁଃ ॥୧-୧୪॥

ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟଂ ହୃଷୀକେଶୋ ଦେଵଦତ୍ତଂ ଧନଞ୍ଜୟଃ ।
ପୌଣ୍ଡ୍ରଂ ଦଧ୍ମୌ ମହାଶଙ୍ଖଂ ଭୀମକର୍ମା ଵୃକୋଦରଃ ॥୧-୧୫॥

ଅନନ୍ତଵିଜୟଂ ରାଜା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ୟୁଧିଷ୍ଠିରଃ ।
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ସୁଘୋଷମଣିପୁଷ୍ପକୌ ॥୧-୧୬॥

କାଶ୍ୟଶ୍ଚ ପରମେଷ୍ଵାସଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ମହାରଥଃ ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନୋ ଵିରାଟଶ୍ଚ ସାତ୍ୟକିଶ୍ଚାପରାଜିତଃ ॥୧-୧୭॥

ଦ୍ରୁପଦୋ ଦ୍ରୌପଦେୟାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ପୃଥିଵୀପତେ ।
ସୌଭଦ୍ରଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ ଶଙ୍ଖାନ୍ଦଧ୍ମୁଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ॥୧-୧୮॥

ସ ଘୋଷୋ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ହୃଦୟାନି ଵ୍ୟଦାରୟତ୍ ।
ନଭଶ୍ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚୈଵ ତୁମୁଲୋ ବ୍ୟନୁନାଦୟାନ୍ ॥୧-୧୯॥

ଅଥ ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ କପିଧ୍ଵଜଃ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରସମ୍ପାତେ ଧନୁରୁଦ୍ୟମ୍ୟ ପାଣ୍ଡଵଃ ॥୧-୨୦॥

ହୃଷୀକେଶଂ ତଦା ଵାକ୍ୟମିଦମାହ ମହୀପତେ ।
        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।
ସେନୟୋରୁଭୟୋର୍ମଧ୍ୟେ ରଥଂ ସ୍ଥାପୟ ମେଽଚ୍ୟୁତ ॥୧-୨୧॥

ୟାଵଦେତାନ୍ନିରୀକ୍ଷେଽହଂ ୟୋଦ୍ଧୁକାମାନଵସ୍ଥିତାନ୍ ।
କୈର୍ମୟା ସହ ୟୋଦ୍ଧଵ୍ୟମସ୍ମିନ୍ ରଣସମୁଦ୍ୟମେ ॥୧-୨୨॥

ୟୋତ୍ସ୍ୟମାନାନଵେକ୍ଷେଽହଂ ୟ ଏତେଽତ୍ର ସମାଗତାଃ ।
ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେର୍ୟୁଦ୍ଧେ ପ୍ରିୟଚିକୀର୍ଷଵଃ ॥୧-୨୩॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ହୃଷୀକେଶୋ ଗୁଡ଼ାକେଶେନ ଭାରତ ।
ସେନୟୋରୁଭୟୋର୍ମଧ୍ୟେ ସ୍ଥାପୟିତ୍ଵା ରଥୋତ୍ତମମ୍ ॥୧-୨୪॥

ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣପ୍ରମୁଖତଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍ ।
ଉଵାଚ ପାର୍ଥ ପଶ୍ୟୈତାନ୍ ସମଵେତାନ୍ କୁରୂନିତି ॥୧-୨୫॥

ତତ୍ରାପଶ୍ୟତ୍ ସ୍ଥିତାନ୍ ପାର୍ଥଃ ପିତୄନଥ ପିତାମହାନ୍ ।
ଆଚାର୍ୟାନ୍ମାତୁଲାନ୍ ଭ୍ରାତୄନ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୌତ୍ରାନ୍ ସଖୀଂସ୍ତଥା ॥୧-୨୬॥

ଶ୍ଵଶୁରାନ୍ ସୁହୃଦଶ୍ଚୈଵ ସେନୟୋରୁଭୟୋରପି ।
ତାନ୍ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ସ କୌନ୍ତେୟଃ ସର୍ଵାନ୍ ବନ୍ଧୂନଵସ୍ଥିତାନ୍ ॥୧-୨୭॥

କୃପୟା ପରୟାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଷୀଦନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେମଂ ସ୍ଵଜନଂ କୃଷ୍ଣ ୟୁୟୁତ୍ସୁଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥୧-୨୮॥

ସୀଦନ୍ତି ମମ ଗାତ୍ରାଣି ମୁଖଂ ଚ ପରିଶୁଷ୍ୟତି ।
ଵେପଥୁଶ୍ଚ ଶରୀରେ ମେ ରୋମହର୍ଷଶ୍ଚ ଜାୟତେ ॥୧-୨୯॥

ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ସ୍ରଂସତେ ହସ୍ତାତ୍ତ୍ଵକ୍ଚୈଵ ପରିଦହ୍ୟତେ ।
ନ ଚ ଶକ୍ନୋମ୍ୟଵସ୍ଥାତୁଂ ଭ୍ରମତୀଵ ଚ ମେ ମନଃ ॥୧-୩୦॥

ନିମିତ୍ତାନି ଚ ପଶ୍ୟାମି ଵିପରୀତାନି କେଶଵ ।
ନ ଚ ଶ୍ରେୟୋଽନୁପଶ୍ୟାମି ହତ୍ଵା ସ୍ଵଜନମାହଵେ ॥୧-୩୧॥

ନ କାଂକ୍ଷେ ଵିଜୟଂ କୃଷ୍ଣ ନ ଚ ରାଜ୍ୟଂ ସୁଖାନି ଚ ।
କିଂ ନୋ ରାଜ୍ୟେନ ଗୋଵିନ୍ଦ କିଂ ଭୋଗୈର୍ଜୀଵିତେନ ଵା ॥୧-୩୨॥

ୟେଷାମର୍ଥେ କାଂକ୍ଷିତଂ ନୋ ରାଜ୍ୟଂ ଭୋଗାଃ ସୁଖାନି ଚ ।
ତ ଇମେଽଵସ୍ଥିତା ୟୁଦ୍ଧେ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଧନାନି ଚ ॥୧-୩୩॥

ଆଚାର୍ୟାଃ ପିତରଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତଥୈଵ ଚ ପିତାମହାଃ ।
ମାତୁଲାଃ ଶ୍ଵଶୁରାଃ ପୌତ୍ରାଃ ଶ୍ୟାଲାଃ ସମ୍ବନ୍ଧିନସ୍ତଥା ॥୧-୩୪॥

ଏତାନ୍ନ ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ଘ୍ନତୋଽପି ମଧୁସୂଦନ ।
ଅପି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରାଜ୍ୟସ୍ୟ ହେତୋଃ କିଂ ନୁ ମହୀକୃତେ ॥୧-୩୫॥

ନିହତ୍ୟ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ନଃ କା ପ୍ରୀତିଃ ସ୍ୟାଜ୍ଜନାର୍ଦନ ।
ପାପମେଵାଶ୍ରୟେଦସ୍ମାନ୍ ହତ୍ଵୈତାନାତତାୟିନଃ ॥୧-୩୬॥

ତସ୍ମାନ୍ନାର୍ହା ଵୟଂ ହନ୍ତୁଂ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ସ୍ଵବାନ୍ଧଵାନ୍ ।
ସ୍ଵଜନଂ ହି କଥଂ ହତ୍ଵା ସୁଖିନଃ ସ୍ୟାମ ମାଧଵ ॥୧-୩୭॥

ୟଦ୍ୟପ୍ୟେତେ ନ ପଶ୍ୟନ୍ତି ଲୋଭୋପହତଚେତସଃ ।
କୁଲକ୍ଷୟକୃତଂ ଦୋଷଂ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହେ ଚ ପାତକମ୍ ॥୧-୩୮॥

କଥଂ ନ ଜ୍ଞେୟମସ୍ମାଭିଃ ପାପାଦସ୍ମାନ୍ନିଵର୍ତ୍ତିତୁମ୍ ।
କୁଲକ୍ଷୟକୃତଂ ଦୋଷଂ ପ୍ରପଶ୍ୟଦ୍ଭିର୍ଜନାର୍ଦନ ॥୧-୩୯॥

କୁଲକ୍ଷୟେ ପ୍ରଣଶ୍ୟନ୍ତି କୁଲଧର୍ମାଃ ସନାତନାଃ ।
ଧର୍ମେ ନଷ୍ଟେ କୁଲଂ କୃତ୍ସ୍ନମଧର୍ମୋଽଭିଭଵତ୍ୟୁତ ॥୧-୪୦॥

ଅଧର୍ମାଭିଭଵାତ୍ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଦୁଷ୍ୟନ୍ତି କୁଲସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଦୁଷ୍ଟାସୁ ଵାର୍ଷ୍ଣେୟ ଜାୟତେ ଵର୍ଣସଙ୍କରଃ ॥୧-୪୧॥

ସଙ୍କରୋ ନରକାୟୈଵ କୁଲଘ୍ନାନାଂ କୁଲସ୍ୟ ଚ ।
ପତନ୍ତି ପିତରୋ ହ୍ୟେଷାଂ ଲୁପ୍ତପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିୟାଃ ॥୧-୪୨॥

ଦୋଷୈରେତୈଃ କୁଲଘ୍ନାନାଂ ଵର୍ଣସଙ୍କରକାରକୈଃ ।
ଉତ୍ସାଦ୍ୟନ୍ତେ ଜାତିଧର୍ମାଃ କୁଲଧର୍ମାଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତାଃ ॥୧-୪୩॥

ଉତ୍ସନ୍ନକୁଲଧର୍ମାଣାଂ ମନୁଷ୍ୟାଣାଂ ଜନାର୍ଦନ ।
ନରକେଽନିୟତଂ ଵାସୋ ଭଵତୀତ୍ୟନୁଶୁଶ୍ରୁମ ॥୧-୪୪॥

ଅହୋ ବତ ମହତ୍ପାପଂ କର୍ତ୍ତୁଂ ଵ୍ୟଵସିତା ଵୟମ୍ ।
ୟଦ୍ରାଜ୍ୟସୁଖଲୋଭେନ ହନ୍ତୁଂ ସ୍ଵଜନମୁଦ୍ୟତାଃ ॥୧-୪୫॥

ୟଦି ମାମପ୍ରତୀକାରମଶସ୍ତ୍ରଂ ଶସ୍ତ୍ରପାଣୟଃ ।
ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ରଣେ ହନ୍ୟୁସ୍ତନ୍ମେ କ୍ଷେମତରଂ ଭଵେତ୍ ॥୧-୪୬॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାର୍ଜୁନଃ ସଙ୍ଖ୍ୟେ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାଵିଶତ୍ ।
ଵିସୃଜ୍ୟ ସଶରଂ ଚାପଂ ଶୋକସଂଵିଗ୍ନମାନସଃ ॥୧-୪୭॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଅର୍ଜୁନଵିଷାଦୟୋଗୋ ନାମ ପ୍ରଥମୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧॥

ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ - ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଦ୍ଵିତୀୟୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ସାଙ୍ଖ୍ୟୟୋଗଃ


        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ତଂ ତଥା କୃପୟାଵିଷ୍ଟମଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକୁଲେକ୍ଷଣମ୍ ।
ଵିଷୀଦନ୍ତମିଦଂ ଵାକ୍ୟମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ ॥୨-୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

କୁତସ୍ତ୍ଵା କଶ୍ମଲମିଦଂ ଵିଷମେ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଅନାର୍ୟଜୁଷ୍ଟମସ୍ଵର୍ଗ୍ୟମକୀର୍ତ୍ତିକରମର୍ଜୁନ ॥୨-୨॥

କ୍ଲୈବ୍ୟଂ ମା ସ୍ମ ଗମଃ ପାର୍ଥ ନୈତତ୍ତ୍ଵୟ୍ୟୁପପଦ୍ୟତେ ।
କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ହୃଦୟଦୌର୍ବଲ୍ୟଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵୋତ୍ତିଷ୍ଠ ପରନ୍ତପ ॥୨-୩॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

କଥଂ ଭୀଷ୍ମମହଂ ସଙ୍ଖ୍ୟେ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ମଧୁସୂଦନ ।
ଇଷୁଭିଃ ପ୍ରତିୟୋତ୍ସ୍ୟାମି ପୂଜାର୍ହାଵରିସୂଦନ ॥୨-୪॥

ଗୁରୂନହତ୍ଵା ହି ମହାନୁଭାଵାନ୍
        ଶ୍ରେୟୋ ଭୋକ୍ତୁଂ ଭୈକ୍ଷ୍ୟମପୀହ ଲୋକେ ।
ହତ୍ଵାର୍ଥକାମାଂସ୍ତୁ ଗୁରୂନିହୈଵ
        ଭୁଞ୍ଜୀୟ ଭୋଗାନ୍ ରୁଧିରପ୍ରଦିଗ୍ଧାନ୍ ॥୨-୫॥

ନ ଚୈତଦ୍ଵିଦ୍ମଃ କତରନ୍ନୋ ଗରୀୟୋ
        ୟଦ୍ଵା ଜୟେମ ୟଦି ଵା ନୋ ଜୟେୟୁଃ ।
ୟାନେଵ ହତ୍ଵା ନ ଜିଜୀଵିଷାମସ୍-
        ତେଽଵସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରମୁଖେ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ॥୨-୬॥

କାର୍ପଣ୍ୟଦୋଷୋପହତସ୍ଵଭାଵଃ
        ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଧର୍ମସମ୍ମୂଢଚେତାଃ ।
ୟଚ୍ଛ୍ରେୟଃ ସ୍ୟାନ୍ନିଶ୍ଚିତଂ ବ୍ରୂହି ତନ୍ମେ
        ଶିଷ୍ୟସ୍ତେଽହଂ ଶାଧି ମାଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନମ୍ ॥୨-୭॥

ନ ହି ପ୍ରପଶ୍ୟାମି ମମାପନୁଦ୍ୟାଦ୍
        ୟଚ୍ଛୋକମୁଚ୍ଛୋଷଣମିନ୍ଦ୍ରିୟାଣାମ୍ ।
ଅଵାପ୍ୟ ଭୂମାଵସପତ୍ନମୃଦ୍ଧଂ
        ରାଜ୍ୟଂ ସୁରାଣାମପି ଚାଧିପତ୍ୟମ୍ ॥୨-୮॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହୃଷୀକେଶଂ ଗୁଡାକେଶଃ ପରନ୍ତପ ।
ନ ୟୋତ୍ସ୍ୟ ଇତି ଗୋଵିନ୍ଦମୁକ୍ତ୍ଵା ତୂଷ୍ଣୀଂ ବଭୂଵ ହ ॥୨-୯॥

ତମୁଵାଚ ହୃଷୀକେଶଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ ।
ସେନୟୋରୁଭୟୋର୍ମଧ୍ୟେ ଵିଷୀଦନ୍ତମିଦଂ ଵଚଃ ॥୨-୧୦॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଅଶୋଚ୍ୟାନନ୍ଵଶୋଚସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଵାଦାଂଶ୍ଚ ଭାଷସେ ।
ଗତାସୂନଗତାସୂଂଶ୍ଚ ନାନୁଶୋଚନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ ॥୨-୧୧॥

ନ ତ୍ଵେଵାହଂ ଜାତୁ ନାସଂ ନ ତ୍ଵଂ ନେମେ ଜନାଧିପାଃ ।
ନ ଚୈଵ ନ ଭଵିଷ୍ୟାମଃ ସର୍ଵେ ଵୟମତଃ ପରମ୍ ॥୨-୧୨॥

ଦେହିନୋଽସ୍ମିନ୍ୟଥା ଦେହେ କୌମାରଂ ୟୌଵନଂ ଜରା ।
ତଥା ଦେହାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତିର୍ଧୀରସ୍ତତ୍ର ନ ମୁହ୍ୟତି ॥୨-୧୩॥

ମାତ୍ରାସ୍ପର୍ଶାସ୍ତୁ କୌନ୍ତେୟ ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖଦାଃ ।
ଆଗମାପାୟିନୋଽନିତ୍ୟାସ୍ତାଂସ୍ତିତିକ୍ଷସ୍ଵ ଭାରତ ॥୨-୧୪॥

ୟଂ ହି ନ ଵ୍ୟଥୟନ୍ତ୍ୟେତେ ପୁରୁଷଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।
ସମଦୁଃଖସୁଖଂ ଧୀରଂ ସୋଽମୃତତ୍ଵାୟ କଲ୍ପତେ ॥୨-୧୫॥

ନାସତୋ ଵିଦ୍ୟତେ ଭାଵୋ ନାଭାଵୋ ଵିଦ୍ୟତେ ସତଃ ।
ଉଭୟୋରପି ଦୃଷ୍ଟୋଽନ୍ତସ୍ତ୍ଵନୟୋସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ ॥୨-୧୬॥

ଅଵିନାଶି ତୁ ତଦ୍ ବିଦ୍ଧି ୟେନ ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍ ।
ଵିନାଶମଵ୍ୟୟସ୍ୟାସ୍ୟ ନ କଶ୍ଚିତ୍କର୍ତୁମର୍ହତି ॥୨-୧୭॥

ଅନ୍ତଵନ୍ତ ଇମେ ଦେହା ନିତ୍ୟସ୍ୟୋକ୍ତାଃ ଶରୀରିଣଃ ।
ଅନାଶିନୋଽପ୍ରମେୟସ୍ୟ ତସ୍ମାଦ୍ୟୁଧ୍ୟସ୍ଵ ଭାରତ ॥୨-୧୮॥

ୟ ଏନଂ ଵେତ୍ତି ହନ୍ତାରଂ ୟଶ୍ଚୈନଂ ମନ୍ୟତେ ହତମ୍ ।
ଉଭୌ ତୌ ନ ଵିଜାନୀତୋ ନାୟଂ ହନ୍ତି ନ ହନ୍ୟତେ ॥୨-୧୯॥

ନ ଜାୟତେ ମ୍ରିୟତେ ଵା କଦାଚିନ୍
        ନାୟଂ ଭୂତ୍ଵା ଭଵିତା ଵା ନ ଭୂୟଃ ।
ଅଜୋ ନିତ୍ୟଃ ଶାଶ୍ଵତୋଽୟଂ ପୁରାଣୋ
        ନ ହନ୍ୟତେ ହନ୍ୟମାନେ ଶରୀରେ ॥୨-୨୦॥

ଵେଦାଵିନାଶିନଂ ନିତ୍ୟଂ ୟ ଏନମଜମଵ୍ୟୟମ୍ ।
କଥଂ ସ ପୁରୁଷଃ ପାର୍ଥ କଂ ଘାତୟତି ହନ୍ତି କମ୍ ॥୨-୨୧॥

ଵାସାଂସି ଜୀର୍ଣାନି ୟଥା ଵିହାୟ
        ନଵାନି ଗୃହ୍ଣାତି ନରୋଽପରାଣି ।
ତଥା ଶରୀରାଣି ଵିହାୟ ଜୀର୍ଣା-
        ନ୍ୟନ୍ୟାନି ସଂୟାତି ନଵାନି ଦେହୀ ॥୨-୨୨॥

ନୈନଂ ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ନୈନଂ ଦହତି ପାଵକଃ ।
ନ ଚୈନଂ କ୍ଲେଦୟନ୍ତ୍ୟାପୋ ନ ଶୋଷୟତି ମାରୁତଃ ॥୨-୨୩॥

ଅଚ୍ଛେଦ୍ୟୋଽୟମଦାହ୍ୟୋଽୟମକ୍ଲେଦ୍ୟୋଽଶୋଷ୍ୟ ଏଵ ଚ ।
ନିତ୍ୟଃ ସର୍ଵଗତଃ ସ୍ଥାଣୁରଚଲୋଽୟଂ ସନାତନଃ ॥୨-୨୪॥

ଅଵ୍ୟକ୍ତୋଽୟମଚିନ୍ତ୍ୟୋଽୟମଵିକାର୍ୟୋଽୟମୁଚ୍ୟତେ ।
ତସ୍ମାଦେଵଂ ଵିଦିତ୍ଵୈନଂ ନାନୁଶୋଚିତୁମର୍ହସି ॥୨-୨୫॥

ଅଥ ଚୈନଂ ନିତ୍ୟଜାତଂ ନିତ୍ୟଂ ଵା ମନ୍ୟସେ ମୃତମ୍ ।
ତଥାପି ତ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ନୈଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି ॥୨-୨୬॥

ଜାତସ୍ୟ ହି ଧ୍ରୁଵୋ ମୃତ୍ୟୁର୍ଧ୍ରୁଵଂ ଜନ୍ମ ମୃତସ୍ୟ ଚ ।
ତସ୍ମାଦପରିହାର୍ୟେଽର୍ଥେ ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି ॥୨-୨୭॥

ଅଵ୍ୟକ୍ତାଦୀନି ଭୂତାନି ଵ୍ୟକ୍ତମଧ୍ୟାନି ଭାରତ ।
ଅଵ୍ୟକ୍ତନିଧନାନ୍ୟେଵ ତତ୍ର କା ପରିଦେଵନା ॥୨-୨୮॥

ଆଶ୍ଚର୍ୟଵତ୍ପଶ୍ୟତି କଶ୍ଚିଦେନ-
        ମାଶ୍ଚର୍ୟଵଦ୍ଵଦତି ତଥୈଵ ଚାନ୍ୟଃ ।
ଆଶ୍ଚର୍ୟଵଚ୍ଚୈନମନ୍ୟଃ ଶୃଣୋତି
        ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ୟେନଂ ଵେଦ ନ ଚୈଵ କଶ୍ଚିତ୍ ॥୨-୨୯॥

ଦେହୀ ନିତ୍ୟମଵଧ୍ୟୋଽୟଂ ଦେହେ ସର୍ଵସ୍ୟ ଭାରତ ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି ॥୨-୩୦॥

ସ୍ଵଧର୍ମମପି ଚାଵେକ୍ଷ୍ୟ ନ ଵିକମ୍ପିତୁମର୍ହସି ।
ଧର୍ମ୍ୟାଦ୍ଧି ୟୁଦ୍ଧାଚ୍ଛ୍ରେୟୋଽନ୍ୟତ୍ କ୍ଷତ୍ରିୟସ୍ୟ ନ ଵିଦ୍ୟତେ ॥୨-୩୧॥

ୟଦୃଚ୍ଛୟା ଚୋପପନ୍ନଂ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମପାଵୃତମ୍ ।
ସୁଖିନଃ କ୍ଷତ୍ରିୟାଃ ପାର୍ଥ ଲଭନ୍ତେ ୟୁଦ୍ଧମୀଦୃଶମ୍ ॥୨-୩୨॥

ଅଥ ଚେତ୍ତ୍ଵମିମଂ ଧର୍ମ୍ୟଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମଂ ନ କରିଷ୍ୟସି ।
ତତଃ ସ୍ଵଧର୍ମଂ କୀର୍ତିଂ ଚ ହିତ୍ଵା ପାପମଵାପ୍ସ୍ୟସି ॥୨-୩୩॥

ଅକୀର୍ତିଂ ଚାପି ଭୂତାନି କଥୟିଷ୍ୟନ୍ତି ତେଽଵ୍ୟୟାମ୍ ।
ସମ୍ଭାଵିତସ୍ୟ ଚାକୀର୍ତ୍ତିର୍ମରଣାଦତିରିଚ୍ୟତେ ॥୨-୩୪॥

ଭୟାଦ୍ରଣାଦୁପରତଂ ମଂସ୍ୟନ୍ତେ ତ୍ଵାଂ ମହାରଥାଃ ।
ୟେଷାଂ ଚ ତ୍ଵଂ ବହୁମତୋ ଭୂତ୍ଵା ୟାସ୍ୟସି ଲାଘଵମ୍ ॥୨-୩୫॥

ଅଵାଚ୍ୟଵାଦାଂଶ୍ଚ ବହୂନ୍ଵଦିଷ୍ୟନ୍ତି ତଵାହିତାଃ ।
ନିନ୍ଦନ୍ତସ୍ତଵ ସାମର୍ଥ୍ୟଂ ତତୋ ଦୁଃଖତରଂ ନୁ କିମ୍ ॥୨-୩୬॥

ହତୋ ଵା ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟସି ସ୍ଵର୍ଗଂ ଜିତ୍ଵା ଵା ଭୋକ୍ଷ୍ୟସେ ମହୀମ୍ ।
ତସ୍ମାଦୁତ୍ତିଷ୍ଠ କୌନ୍ତେୟ ୟୁଦ୍ଧାୟ କୃତନିଶ୍ଚୟଃ ॥୨-୩୭॥

ସୁଖଦୁଃଖେ ସମେ କୃତ୍ଵା ଲାଭାଲାଭୌ ଜୟାଜୟୌ ।
ତତୋ ୟୁଦ୍ଧାୟ ୟୁଜ୍ୟସ୍ଵ ନୈଵଂ ପାପମଵାପ୍ସ୍ୟସି ॥୨-୩୮॥

ଏଷା ତେଽଭିହିତା ସାଙ୍ଖ୍ୟେ ବୁଦ୍ଧିର୍ୟୋଗେ ତ୍ଵିମାଂ ଶୃଣୁ ।
ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ୟୁକ୍ତୋ ୟୟା ପାର୍ଥ କର୍ମବନ୍ଧଂ ପ୍ରହାସ୍ୟସି ॥୨-୩୯॥

ନେହାଭିକ୍ରମନାଶୋଽସ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟଵାୟୋ ନ ଵିଦ୍ୟତେ ।
ସ୍ଵଲ୍ପମପ୍ୟସ୍ୟ ଧର୍ମସ୍ୟ ତ୍ରାୟତେ ମହତୋ ଭୟାତ୍ ॥୨-୪୦॥

ଵ୍ୟଵସାୟାତ୍ମିକା ବୁଦ୍ଧିରେକେହ କୁରୁନନ୍ଦନ ।
ବହୁଶାଖା ହ୍ୟନନ୍ତାଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧୟୋଽଵ୍ୟଵସାୟିନାମ୍ ॥୨-୪୧॥

ୟାମିମାଂ ପୁଷ୍ପିତାଂ ଵାଚଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତ୍ୟଵିପଶ୍ଚିତଃ ।
ଵେଦଵାଦରତାଃ ପାର୍ଥ ନାନ୍ୟଦସ୍ତୀତି ଵାଦିନଃ ॥୨-୪୨॥

କାମାତ୍ମାନଃ ସ୍ଵର୍ଗପରା ଜନ୍ମକର୍ମଫଲପ୍ରଦାମ୍ ।
କ୍ରିୟାଵିଶେଷବହୁଲାଂ ଭୋଗୈଶ୍ଵର୍ୟଗତିଂ ପ୍ରତି ॥୨-୪୩॥

ଭୋଗୈଶ୍ଵର୍ୟପ୍ରସକ୍ତାନାଂ ତୟାପହୃତଚେତସାମ୍ ।
ଵ୍ୟଵସାୟାତ୍ମିକା ବୁଦ୍ଧିଃ ସମାଧୌ ନ ଵିଧୀୟତେ ॥୨-୪୪॥

ତ୍ରୈଗୁଣ୍ୟଵିଷୟା ଵେଦା ନିସ୍ତ୍ରୈଗୁଣ୍ୟୋ ଭଵାର୍ଜୁନ ।
ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ନିତ୍ୟସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥୋ ନିର୍ୟୋଗକ୍ଷେମ ଆତ୍ମଵାନ୍ ॥୨-୪୫॥

ୟାଵାନର୍ଥ ଉଦପାନେ ସର୍ଵତଃ ସମ୍ପ୍ଲୁତୋଦକେ ।
ତାଵାନ୍ସର୍ଵେଷୁ ଵେଦେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୟ ଵିଜାନତଃ ॥୨-୪୬॥

କର୍ମଣ୍ୟେଵାଧିକାରସ୍ତେ ମା ଫଲେଷୁ କଦାଚନ ।
ମା କର୍ମଫଲହେତୁର୍ଭୂର୍ମା ତେ ସଙ୍ଗୋଽସ୍ତ୍ଵକର୍ମଣି ॥୨-୪୭॥

ୟୋଗସ୍ଥଃ କୁରୁ କର୍ମାଣି ସଙ୍ଗଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଧନଞ୍ଜୟ ।
ସିଦ୍ଧ୍ୟସିଦ୍ଧ୍ୟୋଃ ସମୋ ଭୂତ୍ଵା ସମତ୍ଵଂ ୟୋଗ ଉଚ୍ୟତେ ॥୨-୪୮॥

ଦୂରେଣ ହ୍ୟଵରଂ କର୍ମ ବୁଦ୍ଧିୟୋଗାଦ୍ଧନଞ୍ଜୟ ।
ବୁଦ୍ଧୌ ଶରଣମନ୍ଵିଚ୍ଛ କୃପଣାଃ ଫଲହେତଵଃ ॥୨-୪୯॥

ବୁଦ୍ଧିୟୁକ୍ତୋ ଜହାତୀହ ଉଭେ ସୁକୃତଦୁଷ୍କୃତେ ।
ତସ୍ମାଦ୍ୟୋଗାୟ ୟୁଜ୍ୟସ୍ଵ ୟୋଗଃ କର୍ମସୁ କୌଶଲମ୍ ॥୨-୫୦॥

କର୍ମଜଂ ବୁଦ୍ଧିୟୁକ୍ତା ହି ଫଲଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ମନୀଷିଣଃ ।
ଜନ୍ମବନ୍ଧଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପଦଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ୟନାମୟମ୍ ॥୨-୫୧॥

ୟଦା ତେ ମୋହକଲିଲଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ଵ୍ୟତିତରିଷ୍ୟତି ।
ତଦା ଗନ୍ତାସି ନିର୍ଵେଦଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ୟସ୍ୟ ଶ୍ରୁତସ୍ୟ ଚ ॥୨-୫୨॥

ଶ୍ରୁତିଵିପ୍ରତିପନ୍ନା ତେ ୟଦା ସ୍ଥାସ୍ୟତି ନିଶ୍ଚଲା ।
ସମାଧାଵଚଲା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଦା ୟୋଗମଵାପ୍ସ୍ୟସି ॥୨-୫୩॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞସ୍ୟ କା ଭାଷା ସମାଧିସ୍ଥସ୍ୟ କେଶଵ ।
ସ୍ଥିତଧୀଃ କିଂ ପ୍ରଭାଷେତ କିମାସୀତ ଵ୍ରଜେତ କିମ୍ ॥୨-୫୪॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ପ୍ରଜହାତି ୟଦା କାମାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପାର୍ଥ ମନୋଗତାନ୍ ।
ଆତ୍ମନ୍ୟେଵାତ୍ମନା ତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞସ୍ତଦୋଚ୍ୟତେ ॥୨-୫୫॥

ଦୁଃଖେଷ୍ଵନୁଦ୍ଵିଗ୍ନମନାଃ ସୁଖେଷୁ ଵିଗତସ୍ପୃହଃ ।
ଵୀତରାଗଭୟକ୍ରୋଧଃ ସ୍ଥିତଧୀର୍ମୁନିରୁଚ୍ୟତେ ॥୨-୫୬॥

ୟଃ ସର୍ଵତ୍ରାନଭିସ୍ନେହସ୍ତତ୍ତତ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ ।
ନାଭିନନ୍ଦତି ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତସ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ॥୨-୫୭॥

ୟଦା ସଂହରତେ ଚାୟଂ କୂର୍ମୋଽଙ୍ଗାନୀଵ ସର୍ଵଶଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣୀନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥେଭ୍ୟସ୍ତସ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ॥୨-୫୮॥

ଵିଷୟା ଵିନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ନିରାହାରସ୍ୟ ଦେହିନଃ ।
ରସଵର୍ଜଂ ରସୋଽପ୍ୟସ୍ୟ ପରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଵର୍ତ୍ତତେ ॥୨-୫୯॥

ୟତତୋ ହ୍ୟପି କୌନ୍ତେୟ ପୁରୁଷସ୍ୟ ଵିପଶ୍ଚିତଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପ୍ରମାଥୀନି ହରନ୍ତି ପ୍ରସଭଂ ମନଃ ॥୨-୬୦॥

ତାନି ସର୍ଵାଣି ସଂୟମ୍ୟ ୟୁକ୍ତ ଆସୀତ ମତ୍ପରଃ ।
ଵଶେ ହି ୟସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ତସ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ॥୨-୬୧॥

ଧ୍ୟାୟତୋ ଵିଷୟାନ୍ ପୁସଃ ସଙ୍ଗସ୍ତେଷୂପଜାୟତେ ।
ସଙ୍ଗାତ୍ସଞ୍ଜାୟତେ କାମଃ କାମାତ୍କ୍ରୋଧୋଽଭିଜାୟତେ ॥୨-୬୨॥

କ୍ରୋଧାଦ୍ଭଵତି ସମ୍ମୋହଃ ସମ୍ମୋହାତ୍ସ୍ମୃତିଵିଭ୍ରମଃ ।
ସ୍ମୃତିଭ୍ରଂଶାଦ୍ ବୁଦ୍ଧିନାଶୋ ବୁଦ୍ଧିନାଶାତ୍ପ୍ରଣଶ୍ୟତି ॥୨-୬୩॥

ରାଗଦ୍ଵେଷଵିୟୁକ୍ତୈସ୍ତୁ ଵିଷୟାନିନ୍ଦ୍ରିୟୈଶ୍ଚରନ୍ ।
ଆତ୍ମଵଶ୍ୟୈର୍ଵିଧେୟାତ୍ମା ପ୍ରସାଦମଧିଗଚ୍ଛତି ॥୨-୬୪॥

ପ୍ରସାଦେ ସର୍ଵଦୁଃଖାନାଂ ହାନିରସ୍ୟୋପଜାୟତେ ।
ପ୍ରସନ୍ନଚେତସୋ ହ୍ୟାଶୁ ବୁଦ୍ଧିଃ ପର୍ୟଵତିଷ୍ଠତେ ॥୨-୬୫॥

ନାସ୍ତି ବୁଦ୍ଧିରୟୁକ୍ତସ୍ୟ ନ ଚାୟୁକ୍ତସ୍ୟ ଭାଵନା ।
ନ ଚାଭାଵୟତଃ ଶାନ୍ତିରଶାନ୍ତସ୍ୟ କୁତଃ ସୁଖମ୍ ॥୨-୬୬॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣାଂ ହି ଚରତାଂ ୟନ୍ମନୋଽନୁଵିଧୀୟତେ ।
ତଦସ୍ୟ ହରତି ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଵାୟୁର୍ନାଵମିଵାମ୍ଭସି ॥୨-୬୭॥

ତସ୍ମାଦ୍ୟସ୍ୟ ମହାବାହୋ ନିଗୃହୀତାନି ସର୍ଵଶଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣୀନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥେଭ୍ୟସ୍ତସ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ॥୨-୬୮॥

ୟା ନିଶା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତସ୍ୟାଂ ଜାଗର୍ତ୍ତି ସଂୟମୀ ।
ୟସ୍ୟାଂ ଜାଗ୍ରତି ଭୂତାନି ସା ନିଶା ପଶ୍ୟତୋ ମୁନେଃ ॥୨-୬୯॥

ଆପୂର୍ୟମାଣମଚଲପ୍ରତିଷ୍ଠଂ -
        ସମୁଦ୍ରମାପଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ୟଦ୍ଵତ୍ ।
ତଦ୍ଵତ୍କାମା ୟଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ସର୍ଵେ
        ସ ଶାନ୍ତିମାପ୍ନୋତି ନ କାମକାମୀ ॥୨-୭୦॥

ଵିହାୟ କାମାନ୍ୟଃ ସର୍ଵାନ୍ପୁମାଂଶ୍ଚରତି ନିଃସ୍ପୃହଃ ।
ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କାରଃ ସ ଶାନ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛତି ॥୨-୭୧॥

ଏଷା ବ୍ରାହ୍ମୀ ସ୍ଥିତିଃ ପାର୍ଥ ନୈନାଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ଵିମୁହ୍ୟତି ।
ସ୍ଥିତ୍ଵାସ୍ୟାମନ୍ତକାଲେଽପି ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣମୃଚ୍ଛତି ॥୨-୭୨॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ସାଙ୍ଖ୍ୟୟୋଗୋ ନାମ ଦ୍ଵିତୀୟୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୨॥

ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ - କର୍ମ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ତୃତୀୟୋଽଧ୍ୟାୟଃ । କର୍ମୟୋଗଃ

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ଜ୍ୟାୟସୀ ଚେତ୍କର୍ମଣସ୍ତେ ମତା ବୁଦ୍ଧିର୍ଜନାର୍ଦନ ।
ତତ୍କିଂ କର୍ମଣି ଘୋରେ ମାଂ ନିୟୋଜୟସି କେଶଵ ॥୩-୧॥

ଵ୍ୟାମିଶ୍ରେଣେଵ ଵାକ୍ୟେନ ବୁଦ୍ଧିଂ ମୋହୟସୀଵ ମେ ।
ତଦେକଂ ଵଦ ନିଶ୍ଚିତ୍ୟ ୟେନ ଶ୍ରେୟୋଽହମାପ୍ନୁୟାମ୍ ॥୩-୨॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଵିଵିଧା ନିଷ୍ଠା ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ମୟାନଘ ।
ଜ୍ଞାନୟୋଗେନ ସାଙ୍ଖ୍ୟାନାଂ କର୍ମୟୋଗେନ ୟୋଗିନାମ୍ ॥୩-୩॥

ନ କର୍ମଣାମନାରମ୍ଭାନ୍ନୈଷ୍କର୍ମ୍ୟଂ ପୁରୁଷୋଽଶ୍ନୁତେ ।
ନ ଚ ସଂନ୍ୟସନାଦେଵ ସିଦ୍ଧିଂ ସମଧିଗଚ୍ଛତି ॥୩-୪॥

ନ ହି କଶ୍ଚିତ୍ କ୍ଷଣମପି ଜାତୁ ତିଷ୍ଠତ୍ୟକର୍ମକୃତ୍ ।
କାର୍ୟତେ ହ୍ୟଵଶଃ କର୍ମ ସର୍ଵଃ ପ୍ରକୃତିଜୈର୍ଗୁଣୈଃ ॥୩-୫॥

କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ସଂୟମ୍ୟ ୟ ଆସ୍ତେ ମନସା ସ୍ମରନ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥାନ୍ଵିମୂଢାତ୍ମା ମିଥ୍ୟାଚାରଃ ସ ଉଚ୍ୟତେ ॥୩-୬॥

ୟସ୍ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ମନସା ନିୟମ୍ୟାରଭତେଽର୍ଜୁନ ।
କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟୈଃ କର୍ମୟୋଗମସକ୍ତଃ ସ ଵିଶିଷ୍ୟତେ ॥୩-୭॥

ନିୟତଂ କୁରୁ କର୍ମ ତ୍ଵଂ କର୍ମ ଜ୍ୟାୟୋ ହ୍ୟକର୍ମଣଃ ।
ଶରୀରୟାତ୍ରାପି ଚ ତେ ନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ୍ୟେଦକର୍ମଣଃ ॥୩-୮॥

ୟଜ୍ଞାର୍ଥାତ୍କର୍ମଣୋଽନ୍ୟତ୍ର ଲୋକୋଽୟଂ କର୍ମବନ୍ଧନଃ ।
ତଦର୍ଥଂ କର୍ମ କୌନ୍ତେୟ ମୁକ୍ତସଙ୍ଗଃ ସମାଚର ॥୩-୯॥

ସହୟଜ୍ଞାଃ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୋଵାଚ ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ଅନେନ ପ୍ରସଵିଷ୍ୟଧ୍ଵମେଷ ଵୋଽସ୍ତ୍ଵିଷ୍ଟକାମଧୁକ୍ ॥୩-୧୦॥

ଦେଵାନ୍ଭାଵୟତାନେନ ତେ ଦେଵା ଭାଵୟନ୍ତୁ ଵଃ ।
ପରସ୍ପରଂ ଭାଵୟନ୍ତଃ ଶ୍ରେୟଃ ପରମଵାପ୍ସ୍ୟଥ ॥୩-୧୧॥

ଇଷ୍ଟାନ୍ଭୋଗାନ୍ହି ଵୋ ଦେଵା ଦାସ୍ୟନ୍ତେ ୟଜ୍ଞଭାଵିତାଃ ।
ତୈର୍ଦତ୍ତାନପ୍ରଦାୟୈଭ୍ୟୋ ୟୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ତେନ ଏଵ ସଃ ॥୩-୧୨॥

ୟଜ୍ଞଶିଷ୍ଟାଶିନଃ ସନ୍ତୋ ମୁଚ୍ୟନ୍ତେ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ ।
ଭୁଞ୍ଜତେ ତେ ତ୍ଵଘଂ ପାପା ୟେ ପଚନ୍ତ୍ୟାତ୍ମକାରଣାତ୍ ॥୩-୧୩॥

ଅନ୍ନାଦ୍ଭଵନ୍ତି ଭୂତାନି ପର୍ଜନ୍ୟାଦନ୍ନସମ୍ଭଵଃ ।
ୟଜ୍ଞାଦ୍ଭଵତି ପର୍ଜନ୍ୟୋ ୟଜ୍ଞଃ କର୍ମସମୁଦ୍ଭଵଃ ॥୩-୧୪॥

କର୍ମ ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ଭଵଂ ଵିଦ୍ଧି ବ୍ରହ୍ମାକ୍ଷରସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଗତଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିତ୍ୟଂ ୟଜ୍ଞେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ॥୩-୧୫॥

ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତଂ ଚକ୍ରଂ ନାନୁଵର୍ତ୍ତୟତୀହ ୟଃ ।
ଅଘାୟୁରିନ୍ଦ୍ରିୟାରାମୋ ମୋଘଂ ପାର୍ଥ ସ ଜୀଵତି ॥୩-୧୬॥

ୟସ୍ତ୍ଵାତ୍ମରତିରେଵ ସ୍ୟାଦାତ୍ମତୃପ୍ତଶ୍ଚ ମାନଵଃ ।
ଆତ୍ମନ୍ୟେଵ ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟସ୍ତସ୍ୟ କାର୍ୟଂ ନ ଵିଦ୍ୟତେ ॥୩-୧୭॥

ନୈଵ ତସ୍ୟ କୃତେନାର୍ଥୋ ନାକୃତେନେହ କଶ୍ଚନ ।
ନ ଚାସ୍ୟ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କଶ୍ଚିଦର୍ଥଵ୍ୟପାଶ୍ରୟଃ ॥୩-୧୮॥

ତସ୍ମାଦସକ୍ତଃ ସତତଂ କାର୍ୟଂ କର୍ମ ସମାଚର ।
ଅସକ୍ତୋ ହ୍ୟାଚରନ୍କର୍ମ ପରମାପ୍ନୋତି ପୂରୁଷଃ ॥୩-୧୯॥

କର୍ମଣୈଵ ହି ସଂସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତା ଜନକାଦୟଃ ।
ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହମେଵାପି ସମ୍ପଶ୍ୟନ୍କର୍ତୁମର୍ହସି ॥୩-୨୦॥

ୟଦ୍ୟଦାଚରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତତ୍ତଦେଵେତରୋ ଜନଃ ।
ସ ୟତ୍ପ୍ରମାଣଂ କୁରୁତେ ଲୋକସ୍ତଦନୁଵର୍ତ୍ତତେ ॥୩-୨୧॥

ନ ମେ ପାର୍ଥାସ୍ତି କର୍ତ୍ତଵ୍ୟଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କିଞ୍ଚନ ।
ନାନଵାପ୍ତମଵାପ୍ତଵ୍ୟଂ ଵର୍ତ୍ତ ଏଵ ଚ କର୍ମଣି ॥୩-୨୨॥

ୟଦି ହ୍ୟହଂ ନ ଵର୍ତେୟଂ ଜାତୁ କର୍ମଣ୍ୟତନ୍ଦ୍ରିତଃ ।
ମମ ଵର୍ତ୍ମାନୁଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ମନୁଷ୍ୟାଃ ପାର୍ଥ ସର୍ଵଶଃ ॥୩-୨୩॥

ଉତ୍ସୀଦେୟୁରିମେ ଲୋକା ନ କୁର୍ୟାଂ କର୍ମ ଚେଦହମ୍ ।
ସଙ୍କରସ୍ୟ ଚ କର୍ତା ସ୍ୟାମୁପହନ୍ୟାମିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ॥୩-୨୪॥

ସକ୍ତାଃ କର୍ମଣ୍ୟଵିଦ୍ଵାଂସୋ ୟଥା କୁର୍ଵନ୍ତି ଭାରତ ।
କୁର୍ୟାଦ୍ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତଥାସକ୍ତଶ୍ଚିକୀର୍ଷୁର୍ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ ॥୩-୨୫॥

ନ ବୁଦ୍ଧିଭେଦଂ ଜନୟେଦଜ୍ଞାନାଂ କର୍ମସଙ୍ଗିନାମ୍ ।
ଜୋଷୟେତ୍ସର୍ଵକର୍ମାଣି ଵିଦ୍ଵାନ୍ୟୁକ୍ତଃ ସମାଚରନ୍ ॥୩-୨୬॥

ପ୍ରକୃତେଃ କ୍ରିୟମାଣାନି ଗୁଣୈଃ କର୍ମାଣି ସର୍ଵଶଃ ।
ଅହଙ୍କାରଵିମୂଢାତ୍ମା କର୍ତାହମିତି ମନ୍ୟତେ ॥୩-୨୭॥

ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ତୁ ମହାବାହୋ ଗୁଣକର୍ମଵିଭାଗୟୋଃ ।
ଗୁଣା ଗୁଣେଷୁ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତ ଇତି ମତ୍ଵା ନ ସଜ୍ଜତେ ॥୩-୨୮॥

ପ୍ରକୃତେର୍ଗୁଣସମ୍ମୂଢାଃ ସଜ୍ଜନ୍ତେ ଗୁଣକର୍ମସୁ ।
ତାନକୃତ୍ସ୍ନଵିଦୋ ମନ୍ଦାନ୍କୃତ୍ସ୍ନଵିନ୍ନ ଵିଚାଲୟେତ୍ ॥୩-୨୯॥

ମୟି ସର୍ଵାଣି କର୍ମାଣି ସଂନ୍ୟସ୍ୟାଧ୍ୟାତ୍ମଚେତସା ।
ନିରାଶୀର୍ନିର୍ମମୋ ଭୂତ୍ଵା ୟୁଧ୍ୟସ୍ଵ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ ॥୩-୩୦॥

ୟେ ମେ ମତମିଦଂ ନିତ୍ୟମନୁତିଷ୍ଠନ୍ତି ମାନଵାଃ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵନ୍ତୋଽନସୂୟନ୍ତୋ ମୁଚ୍ୟନ୍ତେ ତେଽପି କର୍ମଭିଃ ॥୩-୩୧॥

ୟେ ତ୍ଵେତଦଭ୍ୟସୂୟନ୍ତୋ ନାନୁତିଷ୍ଠନ୍ତି ମେ ମତମ୍ ।
ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵିମୂଢାଂସ୍ତାନ୍ଵିଦ୍ଧି ନଷ୍ଟାନଚେତସଃ ॥୩-୩୨॥

ସଦୃଶଂ ଚେଷ୍ଟତେ ସ୍ଵସ୍ୟାଃ ପ୍ରକୃତେର୍ଜ୍ଞାନଵାନପି ।
ପ୍ରକୃତିଂ ୟାନ୍ତି ଭୂତାନି ନିଗ୍ରହଃ କିଂ କରିଷ୍ୟତି ॥୩-୩୩॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟସ୍ୟାର୍ଥେ ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତୌ ।
ତୟୋର୍ନ ଵଶମାଗଚ୍ଛେତ୍ତୌ ହ୍ୟସ୍ୟ ପରିପନ୍ଥିନୌ ॥୩-୩୪॥

ଶ୍ରେୟାନ୍ସ୍ଵଧର୍ମୋ ଵିଗୁଣଃ ପରଧର୍ମାତ୍ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତାତ୍ ।
ସ୍ଵଧର୍ମେ ନିଧନଂ ଶ୍ରେୟଃ ପରଧର୍ମୋ ଭୟାଵହଃ ॥୩-୩୫॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ଅଥ କେନ ପ୍ରୟୁକ୍ତୋଽୟଂ ପାପଂ ଚରତି ପୂରୁଷଃ ।
ଅନିଚ୍ଛନ୍ନପି ଵାର୍ଷ୍ଣେୟ ବଲାଦିଵ ନିୟୋଜିତଃ ॥୩-୩୬॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

କାମ ଏଷ କ୍ରୋଧ ଏଷ ରଜୋଗୁଣସମୁଦ୍ଭଵଃ ।
ମହାଶନୋ ମହାପାପ୍ମା ଵିଦ୍ଧ୍ୟେନମିହ ଵୈରିଣମ୍ ॥୩-୩୭॥

ଧୂମେନାଵ୍ରିୟତେ ଵହ୍ନିର୍ୟଥାଦର୍ଶୋ ମଲେନ ଚ ।
ୟଥୋଲ୍ବେନାଵୃତୋ ଗର୍ଭସ୍ତଥା ତେନେଦମାଵୃତମ୍ ॥୩-୩୮॥

ଆଵୃତଂ ଜ୍ଞାନମେତେନ ଜ୍ଞାନିନୋ ନିତ୍ୟଵୈରିଣା ।
କାମରୂପେଣ କୌନ୍ତେୟ ଦୁଷ୍ପୂରେଣାନଲେନ ଚ ॥୩-୩୯॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ମନୋ ବୁଦ୍ଧିରସ୍ୟାଧିଷ୍ଠାନମୁଚ୍ୟତେ ।
ଏତୈର୍ଵିମୋହୟତ୍ୟେଷ ଜ୍ଞାନମାଵୃତ୍ୟ ଦେହିନମ୍ ॥୩-୪୦॥

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରିୟାଣ୍ୟାଦୌ ନିୟମ୍ୟ ଭରତର୍ଷଭ ।
ପାପ୍ମାନଂ ପ୍ରଜହି ହ୍ୟେନଂ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନନାଶନମ୍ ॥୩-୪୧॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପରାଣ୍ୟାହୁରିନ୍ଦ୍ରିୟେଭ୍ୟଃ ପରଂ ମନଃ ।
ମନସସ୍ତୁ ପରା ବୁଦ୍ଧିର୍ୟୋ ବୁଦ୍ଧେଃ ପରତସ୍ତୁ ସଃ ॥୩-୪୨॥

ଏଵଂ ବୁଦ୍ଧେଃ ପରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସଂସ୍ତଭ୍ୟାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ।
ଜହି ଶତ୍ରୁଂ ମହାବାହୋ କାମରୂପଂ ଦୁରାସଦମ୍ ॥୩-୪୩॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
କର୍ମୟୋଗୋ ନାମ ତୃତୀୟୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୩॥

ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ - ଜ୍ଞାନକର୍ମସଂନ୍ୟାସ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଚତୁର୍ଥୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଜ୍ଞାନକର୍ମସଂନ୍ୟାସୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଇମଂ ଵିଵସ୍ଵତେ ୟୋଗଂ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନହମଵ୍ୟୟମ୍ ।
ଵିଵସ୍ଵାନ୍ମନଵେ ପ୍ରାହ ମନୁରିକ୍ଷ୍ଵାକଵେଽବ୍ରଵୀତ୍ ॥୪-୧॥

ଏଵଂ ପରମ୍ପରାପ୍ରାପ୍ତମିମଂ ରାଜର୍ଷୟୋ ଵିଦୁଃ ।
ସ କାଲେନେହ ମହତା ୟୋଗୋ ନଷ୍ଟଃ ପରନ୍ତପ ॥୪-୨॥

ସ ଏଵାୟଂ ମୟା ତେଽଦ୍ୟ ୟୋଗଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁରାତନଃ ।
ଭକ୍ତୋଽସି ମେ ସଖା ଚେତି ରହସ୍ୟଂ ହ୍ୟେତଦୁତ୍ତମମ୍ ॥୪-୩॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ଅପରଂ ଭଵତୋ ଜନ୍ମ ପରଂ ଜନ୍ମ ଵିଵସ୍ଵତଃ ।
କଥମେତଦ୍ଵିଜାନୀୟାଂ ତ୍ଵମାଦୌ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନିତି ॥୪-୪॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ବହୂନି ମେ ଵ୍ୟତୀତାନି ଜନ୍ମାନି ତଵ ଚାର୍ଜୁନ ।
ତାନ୍ୟହଂ ଵେଦ ସର୍ଵାଣି ନ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥ ପରନ୍ତପ ॥୪-୫॥

ଅଜୋଽପି ସନ୍ନଵ୍ୟୟାତ୍ମା ଭୂତାନାମୀଶ୍ଵରୋଽପି ସନ୍ ।
ପ୍ରକୃତିଂ ସ୍ଵାମଧିଷ୍ଠାୟ ସମ୍ଭଵାମ୍ୟାତ୍ମମାୟୟା ॥୪-୬॥

ୟଦା ୟଦା ହି ଧର୍ମସ୍ୟ ଗ୍ଲାନିର୍ଭଵତି ଭାରତ ।
ଅଭ୍ୟୁତ୍ଥାନମଧର୍ମସ୍ୟ ତଦାତ୍ମାନଂ ସୃଜାମ୍ୟହମ୍ ॥୪-୭॥

ପରିତ୍ରାଣାୟ ସାଧୂନାଂ ଵିନାଶାୟ ଚ ଦୁଷ୍କୃତାମ୍ ।
ଧର୍ମସଂସ୍ଥାପନାର୍ଥାୟ ସମ୍ଭଵାମି ୟୁଗେ ୟୁଗେ ॥୪-୮॥

ଜନ୍ମ କର୍ମ ଚ ମେ ଦିଵ୍ୟମେଵଂ ୟୋ ଵେତ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନୈତି ମାମେତି ସୋଽର୍ଜୁନ ॥୪-୯॥

ଵୀତରାଗଭୟକ୍ରୋଧା ମନ୍ମୟା ମାମୁପାଶ୍ରିତାଃ ।
ବହଵୋ ଜ୍ଞାନତପସା ପୂତା ମଦ୍ଭାଵମାଗତାଃ ॥୪-୧୦॥

ୟେ ୟଥା ମାଂ ପ୍ରପଦ୍ୟନ୍ତେ ତାଂସ୍ତଥୈଵ ଭଜାମ୍ୟହମ୍ ।
ମମ ଵର୍ତ୍ମାନୁଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ମନୁଷ୍ୟାଃ ପାର୍ଥ ସର୍ଵଶଃ ॥୪-୧୧॥

କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତଃ କର୍ମଣାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ୟଜନ୍ତ ଇହ ଦେଵତାଃ ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ହି ମାନୁଷେ ଲୋକେ ସିଦ୍ଧିର୍ଭଵତି କର୍ମଜା ॥୪-୧୨॥

ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ୟଂ ମୟା ସୃଷ୍ଟଂ ଗୁଣକର୍ମଵିଭାଗଶଃ ।
ତସ୍ୟ କର୍ତାରମପି ମାଂ ଵିଦ୍ଧ୍ୟକର୍ତାରମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୪-୧୩॥

ନ ମାଂ କର୍ମାଣି ଲିମ୍ପନ୍ତି ନ ମେ କର୍ମଫଲେ ସ୍ପୃହା ।
ଇତି ମାଂ ୟୋଽଭିଜାନାତି କର୍ମଭିର୍ନ ସ ବଧ୍ୟତେ ॥୪-୧୪॥

ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କୃତଂ କର୍ମ ପୂର୍ଵୈରପି ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ ।
କୁରୁ କର୍ମୈଵ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପୂର୍ଵୈଃ ପୂର୍ଵତରଂ କୃତମ୍ ॥୪-୧୫॥

କିଂ କର୍ମ କିମକର୍ମେତି କଵୟୋଽପ୍ୟତ୍ର ମୋହିତାଃ ।
ତତ୍ତେ କର୍ମ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ୟାମି ୟଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୋକ୍ଷ୍ୟସେଽଶୁଭାତ୍ ॥୪-୧୬॥

କର୍ମଣୋ ହ୍ୟପି ବୋଦ୍ଧଵ୍ୟଂ ବୋଦ୍ଧଵ୍ୟଂ ଚ ଵିକର୍ମଣଃ ।
ଅକର୍ମଣଶ୍ଚ ବୋଦ୍ଧଵ୍ୟଂ ଗହନା କର୍ମଣୋ ଗତିଃ ॥୪-୧୭॥

କର୍ମଣ୍ୟକର୍ମ ୟଃ ପଶ୍ୟେଦକର୍ମଣି ଚ କର୍ମ ୟଃ ।
ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମନୁଷ୍ୟେଷୁ ସ ୟୁକ୍ତଃ କୃତ୍ସ୍ନକର୍ମକୃତ୍ ॥୪-୧୮॥

ୟସ୍ୟ ସର୍ଵେ ସମାରମ୍ଭାଃ କାମସଙ୍କଲ୍ପଵର୍ଜିତାଃ ।
ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିଦଗ୍ଧକର୍ମାଣଂ ତମାହୁଃ ପଣ୍ଡିତଂ ବୁଧାଃ ॥୪-୧୯॥

ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା କର୍ମଫଲାସଙ୍ଗଂ ନିତ୍ୟତୃପ୍ତୋ ନିରାଶ୍ରୟଃ ।
କର୍ମଣ୍ୟଭିପ୍ରଵୃତ୍ତୋଽପି ନୈଵ କିଞ୍ଚିତ୍କରୋତି ସଃ ॥୪-୨୦॥

ନିରାଶୀର୍ୟତଚିତ୍ତାତ୍ମା ତ୍ୟକ୍ତସର୍ଵପରିଗ୍ରହଃ ।
ଶାରୀରଂ କେଵଲଂ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ନାପ୍ନୋତି କିଲ୍ବିଷମ୍ ॥୪-୨୧॥

ୟଦୃଚ୍ଛାଲାଭସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାତୀତୋ ଵିମତ୍ସରଃ ।
ସମଃ ସିଦ୍ଧାଵସିଦ୍ଧୌ ଚ କୃତ୍ଵାପି ନ ନିବଧ୍ୟତେ ॥୪-୨୨॥

ଗତସଙ୍ଗସ୍ୟ ମୁକ୍ତସ୍ୟ ଜ୍ଞାନାଵସ୍ଥିତଚେତସଃ ।
ୟଜ୍ଞାୟାଚରତଃ କର୍ମ ସମଗ୍ରଂ ପ୍ରଵିଲୀୟତେ ॥୪-୨୩॥

ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣଂ ବ୍ରହ୍ମ ହଵିର୍ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ନୌ ବ୍ରହ୍ମଣା ହୁତମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମୈଵ ତେନ ଗନ୍ତଵ୍ୟଂ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମସମାଧିନା ॥୪-୨୪॥

ଦୈଵମେଵାପରେ ୟଜ୍ଞଂ ୟୋଗିନଃ ପର୍ୟୁପାସତେ ।
ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ନାଵପରେ ୟଜ୍ଞଂ ୟଜ୍ଞେନୈଵୋପଜୁହ୍ଵତି ॥୪-୨୫॥

ଶ୍ରୋତ୍ରାଦୀନୀନ୍ଦ୍ରିୟାଣ୍ୟନ୍ୟେ ସଂୟମାଗ୍ନିଷୁ ଜୁହ୍ଵତି ।
ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷୟାନନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଗ୍ନିଷୁ ଜୁହ୍ଵତି ॥୪-୨୬॥

ସର୍ଵାଣୀନ୍ଦ୍ରିୟକର୍ମାଣି ପ୍ରାଣକର୍ମାଣି ଚାପରେ ।
ଆତ୍ମସଂୟମୟୋଗାଗ୍ନୌ ଜୁହ୍ଵତି ଜ୍ଞାନଦୀପିତେ ॥୪-୨୭॥

ଦ୍ରଵ୍ୟୟଜ୍ଞାସ୍ତପୋୟଜ୍ଞା ୟୋଗୟଜ୍ଞାସ୍ତଥାପରେ ।
ସ୍ଵାଧ୍ୟାୟଜ୍ଞାନୟଜ୍ଞାଶ୍ଚ ୟତୟଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ ॥୪-୨୮॥

ଅପାନେ ଜୁହ୍ଵତି ପ୍ରାଣଂ ପ୍ରାଣେଽପାନଂ ତଥାପରେ ।
ପ୍ରାଣାପାନଗତୀ ରୁଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରାଣାୟାମପରାୟଣାଃ ॥୪-୨୯॥

ଅପରେ ନିୟତାହାରାଃ ପ୍ରାଣାନ୍ପ୍ରାଣେଷୁ ଜୁହ୍ଵତି ।
ସର୍ଵେଽପ୍ୟେତେ ୟଜ୍ଞଵିଦୋ ୟଜ୍ଞକ୍ଷପିତକଲ୍ମଷାଃ ॥୪-୩୦॥

ୟଜ୍ଞଶିଷ୍ଟାମୃତଭୁଜୋ ୟାନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ।
ନାୟଂ ଲୋକୋଽସ୍ତ୍ୟୟଜ୍ଞସ୍ୟ କୁତୋଽନ୍ୟଃ କୁରୁସତ୍ତମ ॥୪-୩୧॥

ଏଵଂ ବହୁଵିଧା ୟଜ୍ଞା ଵିତତା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୁଖେ ।
କର୍ମଜାନ୍ଵିଦ୍ଧି ତାନ୍ସର୍ଵାନେଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିମୋକ୍ଷ୍ୟସେ ॥୪-୩୨॥

ଶ୍ରେୟାନ୍ଦ୍ରଵ୍ୟମୟାଦ୍ୟଜ୍ଞାଜ୍ଜ୍ଞାନୟଜ୍ଞଃ ପରନ୍ତପ ।
ସର୍ଵଂ କର୍ମାଖିଲଂ ପାର୍ଥ ଜ୍ଞାନେ ପରିସମାପ୍ୟତେ ॥୪-୩୩॥

ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରଣିପାତେନ ପରିପ୍ରଶ୍ନେନ ସେଵୟା ।
ଉପଦେକ୍ଷ୍ୟନ୍ତି ତେ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନିନସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିନଃ ॥୪-୩୪॥

ୟଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ମୋହମେଵଂ ୟାସ୍ୟସି ପାଣ୍ଡଵ ।
ୟେନ ଭୂତାନ୍ୟଶେଷେଣ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସ୍ୟାତ୍ମନ୍ୟଥୋ ମୟି ॥୪-୩୫॥

ଅପି ଚେଦସି ପାପେଭ୍ୟଃ ସର୍ଵେଭ୍ୟଃ ପାପକୃତ୍ତମଃ ।
ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାନପ୍ଲଵେନୈଵ ଵୃଜିନଂ ସନ୍ତରିଷ୍ୟସି ॥୪-୩୬॥

ୟଥୈଧାଂସି ସମିଦ୍ଧୋଽଗ୍ନିର୍ଭସ୍ମସାତ୍କୁରୁତେଽର୍ଜୁନ ।
ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିଃ ସର୍ଵକର୍ମାଣି ଭସ୍ମସାତ୍କୁରୁତେ ତଥା ॥୪-୩୭॥

ନ ହି ଜ୍ଞାନେନ ସଦୃଶଂ ପଵିତ୍ରମିହ ଵିଦ୍ୟତେ ।
ତତ୍ସ୍ଵୟଂ ୟୋଗସଂସିଦ୍ଧଃ କାଲେନାତ୍ମନି ଵିନ୍ଦତି ॥୪-୩୮॥

ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାଁଲ୍ଲଭତେ ଜ୍ଞାନଂ ତତ୍ପରଃ ସଂୟତେନ୍ଦ୍ରିୟଃ ।
ଜ୍ଞାନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପରାଂ ଶାନ୍ତିମଚିରେଣାଧିଗଚ୍ଛତି ॥୪-୩୯॥

ଅଜ୍ଞଶ୍ଚାଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଶ୍ଚ ସଂଶୟାତ୍ମା ଵିନଶ୍ୟତି ।
ନାୟଂ ଲୋକୋଽସ୍ତି ନ ପରୋ ନ ସୁଖଂ ସଂଶୟାତ୍ମନଃ ॥୪-୪୦॥

ୟୋଗସଂନ୍ୟସ୍ତକର୍ମାଣଂ ଜ୍ଞାନସଞ୍ଛିନ୍ନସଂଶୟମ୍ ।
ଆତ୍ମଵନ୍ତଂ ନ କର୍ମାଣି ନିବଧ୍ନନ୍ତି ଧନଞ୍ଜୟ ॥୪-୪୧॥

ତସ୍ମାଦଜ୍ଞାନସମ୍ଭୂତଂ ହୃତ୍ସ୍ଥଂ ଜ୍ଞାନାସିନାତ୍ମନଃ ।
ଛିତ୍ତ୍ଵୈନଂ ସଂଶୟଂ ୟୋଗମାତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଭାରତ ॥୪-୪୨॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଜ୍ଞାନକର୍ମସଂନ୍ୟାସୟୋଗୋ ନାମ ଚତୁର୍ଥୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୪॥

ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ - ସଂନ୍ୟାସ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ପଞ୍ଚମୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ସଂନ୍ୟାସୟୋଗଃ


        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ସଂନ୍ୟାସଂ କର୍ମଣାଂ କୃଷ୍ଣ ପୁନର୍ୟୋଗଂ ଚ ଶଂସସି ।
ୟଚ୍ଛ୍ରେୟ ଏତୟୋରେକଂ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥୫-୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ସଂନ୍ୟାସଃ କର୍ମୟୋଗଶ୍ଚ ନିଃଶ୍ରେୟସକରାଵୁଭୌ ।
ତୟୋସ୍ତୁ କର୍ମସଂନ୍ୟାସାତ୍କର୍ମୟୋଗୋ ଵିଶିଷ୍ୟତେ ॥୫-୨॥

ଜ୍ଞେୟଃ ସ ନିତ୍ୟସଂନ୍ୟାସୀ ୟୋ ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ନ କାଙ୍କ୍ଷତି ।
ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ହି ମହାବାହୋ ସୁଖଂ ବନ୍ଧାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ୟତେ ॥୫-୩॥

ସାଙ୍ଖ୍ୟୟୋଗୌ ପୃଥଗ୍ବାଲାଃ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ନ ପଣ୍ଡିତାଃ ।
ଏକମପ୍ୟାସ୍ଥିତଃ ସମ୍ୟଗୁଭୟୋର୍ଵିନ୍ଦତେ ଫଲମ୍ ॥୫-୪॥

ୟତ୍ସାଙ୍ଖ୍ୟୈଃ ପ୍ରାପ୍ୟତେ ସ୍ଥାନଂ ତଦ୍ୟୋଗୈରପି ଗମ୍ୟତେ ।
ଏକଂ ସାଙ୍ଖ୍ୟଂ ଚ ୟୋଗଂ ଚ ୟଃ ପଶ୍ୟତି ସ ପଶ୍ୟତି ॥୫-୫॥

ସଂନ୍ୟାସସ୍ତୁ ମହାବାହୋ ଦୁଃଖମାପ୍ତୁମୟୋଗତଃ ।
ୟୋଗୟୁକ୍ତୋ ମୁନିର୍ବ୍ରହ୍ମ ନଚିରେଣାଧିଗଚ୍ଛତି ॥୫-୬॥

ୟୋଗୟୁକ୍ତୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଜିତାତ୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟଃ ।
ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତାତ୍ମା କୁର୍ଵନ୍ନପି ନ ଲିପ୍ୟତେ ॥୫-୭॥

ନୈଵ କିଞ୍ଚିତ୍କରୋମୀତି ୟୁକ୍ତୋ ମନ୍ୟେତ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ ।
ପଶ୍ୟଞ୍ଶୃଣ୍ଵନ୍ସ୍ପୃଶଞ୍ଜିଘ୍ରନ୍ନଶ୍ନନ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ସ୍ଵପଞ୍ଶ୍ଵସନ୍ ॥୫-୮॥

ପ୍ରଲପନ୍ଵିସୃଜନ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ନୁନ୍ମିଷନ୍ନିମିଷନ୍ନପି ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣୀନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥେଷୁ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତ ଇତି ଧାରୟନ୍ ॥୫-୯॥

ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟାଧାୟ କର୍ମାଣି ସଙ୍ଗଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା କରୋତି ୟଃ ।
ଲିପ୍ୟତେ ନ ସ ପାପେନ ପଦ୍ମପତ୍ରମିଵାମ୍ଭସା ॥୫-୧୦॥

କାୟେନ ମନସା ବୁଦ୍ଧ୍ୟା କେଵଲୈରିନ୍ଦ୍ରିୟୈରପି ।
ୟୋଗିନଃ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ତି ସଙ୍ଗଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵାତ୍ମଶୁଦ୍ଧୟେ ॥୫-୧୧॥

ୟୁକ୍ତଃ କର୍ମଫଲଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଶାନ୍ତିମାପ୍ନୋତି ନୈଷ୍ଠିକୀମ୍ ।
ଅୟୁକ୍ତଃ କାମକାରେଣ ଫଲେ ସକ୍ତୋ ନିବଧ୍ୟତେ ॥୫-୧୨॥

ସର୍ଵକର୍ମାଣି ମନସା ସଂନ୍ୟସ୍ୟାସ୍ତେ ସୁଖଂ ଵଶୀ ।
ନଵଦ୍ଵାରେ ପୁରେ ଦେହୀ ନୈଵ କୁର୍ଵନ୍ନ କାରୟନ୍ ॥୫-୧୩॥

ନ କର୍ତୃତ୍ଵଂ ନ କର୍ମାଣି ଲୋକସ୍ୟ ସୃଜତି ପ୍ରଭୁଃ ।
ନ କର୍ମଫଲସଂୟୋଗଂ ସ୍ଵଭାଵସ୍ତୁ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ॥୫-୧୪॥

ନାଦତ୍ତେ କସ୍ୟଚିତ୍ପାପଂ ନ ଚୈଵ ସୁକୃତଂ ଵିଭୁଃ ।
ଅଜ୍ଞାନେନାଵୃତଂ ଜ୍ଞାନଂ ତେନ ମୁହ୍ୟନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ ॥୫-୧୫॥

ଜ୍ଞାନେନ ତୁ ତଦଜ୍ଞାନଂ ୟେଷାଂ ନାଶିତମାତ୍ମନଃ ।
ତେଷାମାଦିତ୍ୟଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରକାଶୟତି ତତ୍ପରମ୍ ॥୫-୧୬॥

ତଦ୍ ବୁଦ୍ଧୟସ୍ତଦାତ୍ମାନସ୍ତନ୍ନିଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ପରାୟଣାଃ ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ୟପୁନରାଵୃତ୍ତିଂ ଜ୍ଞାନନିର୍ଧୂତକଲ୍ମଷାଃ ॥୫-୧୭॥

ଵିଦ୍ୟାଵିନୟସମ୍ପନ୍ନେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଗଵି ହସ୍ତିନି ।
ଶୁନି ଚୈଵ ଶ୍ଵପାକେ ଚ ପଣ୍ଡିତାଃ ସମଦର୍ଶିନଃ ॥୫-୧୮॥

ଇହୈଵ ତୈର୍ଜିତଃ ସର୍ଗୋ ୟେଷାଂ ସାମ୍ୟେ ସ୍ଥିତଂ ମନଃ ।
ନିର୍ଦୋଷଂ ହି ସମଂ ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣି ତେ ସ୍ଥିତାଃ ॥୫-୧୯॥

ନ ପ୍ରହୃଷ୍ୟେତ୍ପ୍ରିୟଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ନୋଦ୍ଵିଜେତ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ଚାପ୍ରିୟମ୍ ।
ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିରସମ୍ମୂଢୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଥିତଃ ॥୫-୨୦॥

ବାହ୍ୟସ୍ପର୍ଶେଷ୍ଵସକ୍ତାତ୍ମା ଵିନ୍ଦତ୍ୟାତ୍ମନି ୟତ୍ସୁଖମ୍ ।
ସ ବ୍ରହ୍ମୟୋଗୟୁକ୍ତାତ୍ମା ସୁଖମକ୍ଷୟମଶ୍ନୁତେ ॥୫-୨୧॥

ୟେ ହି ସଂସ୍ପର୍ଶଜା ଭୋଗା ଦୁଃଖୟୋନୟ ଏଵ ତେ ।
ଆଦ୍ୟନ୍ତଵନ୍ତଃ କୌନ୍ତେୟ ନ ତେଷୁ ରମତେ ବୁଧଃ ॥୫-୨୨॥

ଶକ୍ନୋତୀହୈଵ ୟଃ ସୋଢୁଂ ପ୍ରାକ୍ଶରୀରଵିମୋକ୍ଷଣାତ୍ ।
କାମକ୍ରୋଧୋଦ୍ଭଵଂ ଵେଗଂ ସ ୟୁକ୍ତଃ ସ ସୁଖୀ ନରଃ ॥୫-୨୩॥

ୟୋଽନ୍ତଃସୁଖୋଽନ୍ତରାରାମସ୍ତଥାନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତିରେଵ ୟଃ ।
ସ ୟୋଗୀ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତୋଽଧିଗଚ୍ଛତି ॥୫-୨୪॥

ଲଭନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣମୃଷୟଃ କ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷାଃ ।
ଛିନ୍ନଦ୍ଵୈଧା ୟତାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତାଃ ॥୫-୨୫॥

କାମକ୍ରୋଧଵିୟୁକ୍ତାନାଂ ୟତୀନାଂ ୟତଚେତସାମ୍ ।
ଅଭିତୋ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣଂ ଵର୍ତ୍ତତେ ଵିଦିତାତ୍ମନାମ୍ ॥୫-୨୬॥

ସ୍ପର୍ଶାନ୍କୃତ୍ଵା ବହିର୍ବାହ୍ୟାଂଶ୍ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚୈଵାନ୍ତରେ ଭ୍ରୁଵୋଃ ।
ପ୍ରାଣାପାନୌ ସମୌ କୃତ୍ଵା ନାସାଭ୍ୟନ୍ତରଚାରିଣୌ ॥୫-୨୭॥

ୟତେନ୍ଦ୍ରିୟମନୋବୁଦ୍ଧିର୍ମୁନିର୍ମୋକ୍ଷପରାୟଣଃ ।
ଵିଗତେଚ୍ଛାଭୟକ୍ରୋଧୋ ୟଃ ସଦା ମୁକ୍ତ ଏଵ ସଃ ॥୫-୨୮॥

ଭୋକ୍ତାରଂ ୟଜ୍ଞତପସାଂ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରମ୍ ।
ସୁହୃଦଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାଂ ଶାନ୍ତିମୃଚ୍ଛତି ॥୫-୨୯॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ସଂନ୍ୟାସୟୋଗୋ ନାମ ପଞ୍ଚମୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୫॥

ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ - ଆତ୍ମସଂୟମ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଆତ୍ମସଂୟମୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଅନାଶ୍ରିତଃ କର୍ମଫଲଂ କାର୍ୟଂ କର୍ମ କରୋତି ୟଃ ।
ସ ସଂନ୍ୟାସୀ ଚ ୟୋଗୀ ଚ ନ ନିରଗ୍ନିର୍ନ ଚାକ୍ରିୟଃ ॥୬-୧॥

ୟଂ ସଂନ୍ୟାସମିତି ପ୍ରାହୁର୍ୟୋଗଂ ତଂ ଵିଦ୍ଧି ପାଣ୍ଡଵ ।
ନ ହ୍ୟସଂନ୍ୟସ୍ତସଙ୍କଲ୍ପୋ ୟୋଗୀ ଭଵତି କଶ୍ଚନ ॥୬-୨॥

ଆରୁରୁକ୍ଷୋର୍ମୁନେର୍ୟୋଗଂ କର୍ମ କାରଣମୁଚ୍ୟତେ ।
ୟୋଗାରୂଢସ୍ୟ ତସ୍ୟୈଵ ଶମଃ କାରଣମୁଚ୍ୟତେ ॥୬-୩॥

ୟଦା ହି ନେନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥେଷୁ ନ କର୍ମସ୍ଵନୁଷଜ୍ଜତେ ।
ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପସଂନ୍ୟାସୀ ୟୋଗାରୂଢସ୍ତଦୋଚ୍ୟତେ ॥୬-୪॥

ଉଦ୍ଧରେଦାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ନାତ୍ମାନମଵସାଦୟେତ୍ ।
ଆତ୍ମୈଵ ହ୍ୟାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧୁରାତ୍ମୈଵ ରିପୁରାତ୍ମନଃ ॥୬-୫॥

ବନ୍ଧୁରାତ୍ମାତ୍ମନସ୍ତସ୍ୟ ୟେନାତ୍ମୈଵାତ୍ମନା ଜିତଃ ।
ଅନାତ୍ମନସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁତ୍ଵେ ଵର୍ତେତାତ୍ମୈଵ ଶତ୍ରୁଵତ୍ ॥୬-୬॥

ଜିତାତ୍ମନଃ ପ୍ରଶାନ୍ତସ୍ୟ ପରମାତ୍ମା ସମାହିତଃ ।
ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖେଷୁ ତଥା ମାନାପମାନୟୋଃ ॥୬-୭॥

ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନତୃପ୍ତାତ୍ମା କୂଟସ୍ଥୋ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟଃ ।
ୟୁକ୍ତ ଇତ୍ୟୁଚ୍ୟତେ ୟୋଗୀ ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଞ୍ଚନଃ ॥୬-୮॥

ସୁହୃନ୍ମିତ୍ରାର୍ୟୁଦାସୀନମଧ୍ୟସ୍ଥଦ୍ଵେଷ୍ୟବନ୍ଧୁଷୁ ।
ସାଧୁଷ୍ଵପି ଚ ପାପେଷୁ ସମବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଶିଷ୍ୟତେ ॥୬-୯॥

ୟୋଗୀ ୟୁଞ୍ଜୀତ ସତତମାତ୍ମାନଂ ରହସି ସ୍ଥିତଃ ।
ଏକାକୀ ୟତଚିତ୍ତାତ୍ମା ନିରାଶୀରପରିଗ୍ରହଃ ॥୬-୧୦॥

ଶୁଚୌ ଦେଶେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ୟ ସ୍ଥିରମାସନମାତ୍ମନଃ ।
ନାତ୍ୟୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ନାତିନୀଚଂ ଚୈଲାଜିନକୁଶୋତ୍ତରମ୍ ॥୬-୧୧॥

ତତ୍ରୈକାଗ୍ରଂ ମନଃ କୃତ୍ଵା ୟତଚିତ୍ତେନ୍ଦ୍ରିୟକ୍ରିୟଃ ।
ଉପଵିଶ୍ୟାସନେ ୟୁଞ୍ଜ୍ୟାଦ୍ୟୋଗମାତ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧୟେ ॥୬-୧୨॥

ସମଂ କାୟଶିରୋଗ୍ରୀଵଂ ଧାରୟନ୍ନଚଲଂ ସ୍ଥିରଃ ।
ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ନାସିକାଗ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ଦିଶଶ୍ଚାନଵଲୋକୟନ୍ ॥୬-୧୩॥

ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ଵିଗତଭୀର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତଃ ।
ମନଃ ସଂୟମ୍ୟ ମଚ୍ଚିତ୍ତୋ ୟୁକ୍ତ ଆସୀତ ମତ୍ପରଃ ॥୬-୧୪॥

ୟୁଞ୍ଜନ୍ନେଵଂ ସଦାତ୍ମାନଂ ୟୋଗୀ ନିୟତମାନସଃ ।
ଶାନ୍ତିଂ ନିର୍ଵାଣପରମାଂ ମତ୍ସଂସ୍ଥାମଧିଗଚ୍ଛତି ॥୬-୧୫॥

ନାତ୍ୟଶ୍ନତସ୍ତୁ ୟୋଗୋଽସ୍ତି ନ ଚୈକାନ୍ତମନଶ୍ନତଃ ।
ନ ଚାତିସ୍ଵପ୍ନଶୀଲସ୍ୟ ଜାଗ୍ରତୋ ନୈଵ ଚାର୍ଜୁନ ॥୬-୧୬॥

ୟୁକ୍ତାହାରଵିହାରସ୍ୟ ୟୁକ୍ତଚେଷ୍ଟସ୍ୟ କର୍ମସୁ ।
ୟୁକ୍ତସ୍ଵପ୍ନାଵବୋଧସ୍ୟ ୟୋଗୋ ଭଵତି ଦୁଃଖହା ॥୬-୧୭॥

ୟଦା ଵିନିୟତଂ ଚିତ୍ତମାତ୍ମନ୍ୟେଵାଵତିଷ୍ଠତେ ।
ନିଃସ୍ପୃହଃ ସର୍ଵକାମେଭ୍ୟୋ ୟୁକ୍ତ ଇତ୍ୟୁଚ୍ୟତେ ତଦା ॥୬-୧୮॥

ୟଥା ଦୀପୋ ନିଵାତସ୍ଥୋ ନେଙ୍ଗତେ ସୋପମା ସ୍ମୃତା ।
ୟୋଗିନୋ ୟତଚିତ୍ତସ୍ୟ ୟୁଞ୍ଜତୋ ୟୋଗମାତ୍ମନଃ ॥୬-୧୯॥

ୟତ୍ରୋପରମତେ ଚିତ୍ତଂ ନିରୁଦ୍ଧଂ ୟୋଗସେଵୟା ।
ୟତ୍ର ଚୈଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ପଶ୍ୟନ୍ନାତ୍ମନି ତୁଷ୍ୟତି ॥୬-୨୦॥

ସୁଖମାତ୍ୟନ୍ତିକଂ ୟତ୍ତଦ୍ ବୁଦ୍ଧିଗ୍ରାହ୍ୟମତୀନ୍ଦ୍ରିୟମ୍ ।
ଵେତ୍ତି ୟତ୍ର ନ ଚୈଵାୟଂ ସ୍ଥିତଶ୍ଚଲତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥୬-୨୧॥

ୟଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଚାପରଂ ଲାଭଂ ମନ୍ୟତେ ନାଧିକଂ ତତଃ ।
ୟସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତୋ ନ ଦୁଃଖେନ ଗୁରୁଣାପି ଵିଚାଲ୍ୟତେ ॥୬-୨୨॥

ତଂ ଵିଦ୍ୟାଦ୍ ଦୁଃଖସଂୟୋଗଵିୟୋଗଂ ୟୋଗସଂଜ୍ଞିତମ୍ ।
ସ ନିଶ୍ଚୟେନ ୟୋକ୍ତଵ୍ୟୋ ୟୋଗୋଽନିର୍ଵିଣ୍ଣଚେତସା ॥୬-୨୩॥

ସଙ୍କଲ୍ପପ୍ରଭଵାନ୍କାମାଂସ୍ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵାନଶେଷତଃ ।
ମନସୈଵେନ୍ଦ୍ରିୟଗ୍ରାମଂ ଵିନିୟମ୍ୟ ସମନ୍ତତଃ ॥୬-୨୪॥

ଶନୈଃ ଶନୈରୁପରମେଦ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଧୃତିଗୃହୀତୟା ।
ଆତ୍ମସଂସ୍ଥଂ ମନଃ କୃତ୍ଵା ନ କିଞ୍ଚିଦପି ଚିନ୍ତୟେତ୍ ॥୬-୨୫॥

ୟତୋ ୟତୋ ନିଶ୍ଚରତି ମନଶ୍ଚଞ୍ଚଲମସ୍ଥିରମ୍ ।
ତତସ୍ତତୋ ନିୟମ୍ୟୈତଦାତ୍ମନ୍ୟେଵ ଵଶଂ ନୟେତ୍ ॥୬-୨୬॥

ପ୍ରଶାନ୍ତମନସଂ ହ୍ୟେନଂ ୟୋଗିନଂ ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଉପୈତି ଶାନ୍ତରଜସଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତମକଲ୍ମଷମ୍ ॥୬-୨୭॥

ୟୁଞ୍ଜନ୍ନେଵଂ ସଦାତ୍ମାନଂ ୟୋଗୀ ଵିଗତକଲ୍ମଷଃ ।
ସୁଖେନ ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ପର୍ଶମତ୍ୟନ୍ତଂ ସୁଖମଶ୍ନୁତେ ॥୬-୨୮॥

ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥମାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଭୂତାନି ଚାତ୍ମନି ।
ଈକ୍ଷତେ ୟୋଗୟୁକ୍ତାତ୍ମା ସର୍ଵତ୍ର ସମଦର୍ଶନଃ ॥୬-୨୯॥

ୟୋ ମାଂ ପଶ୍ୟତି ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଂ ଚ ମୟି ପଶ୍ୟତି ।
ତସ୍ୟାହଂ ନ ପ୍ରଣଶ୍ୟାମି ସ ଚ ମେ ନ ପ୍ରଣଶ୍ୟତି ॥୬-୩୦॥

ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥିତଂ ୟୋ ମାଂ ଭଜତ୍ୟେକତ୍ଵମାସ୍ଥିତଃ ।
ସର୍ଵଥା ଵର୍ତ୍ତମାନୋଽପି ସ ୟୋଗୀ ମୟି ଵର୍ତ୍ତତେ ॥୬-୩୧॥

ଆତ୍ମୌପମ୍ୟେନ ସର୍ଵତ୍ର ସମଂ ପଶ୍ୟତି ୟୋଽର୍ଜୁନ ।
ସୁଖଂ ଵା ୟଦି ଵା ଦୁଃଖଂ ସ ୟୋଗୀ ପରମୋ ମତଃ ॥୬-୩୨॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ୟୋଽୟଂ ୟୋଗସ୍ତ୍ଵୟା ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସାମ୍ୟେନ ମଧୁସୂଦନ ।
ଏତସ୍ୟାହଂ ନ ପଶ୍ୟାମି ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵାତ୍ସ୍ଥିତିଂ ସ୍ଥିରାମ୍ ॥୬-୩୩॥

ଚଞ୍ଚଲଂ ହି ମନଃ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରମାଥି ବଲଵଦ୍ ଦୃଢମ୍ ।
ତସ୍ୟାହଂ ନିଗ୍ରହଂ ମନ୍ୟେ ଵାୟୋରିଵ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ॥୬-୩୪॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଅସଂଶୟଂ ମହାବାହୋ ମନୋ ଦୁର୍ନିଗ୍ରହଂ ଚଲମ୍ ।
ଅଭ୍ୟାସେନ ତୁ କୌନ୍ତେୟ ଵୈରାଗ୍ୟେଣ ଚ ଗୃହ୍ୟତେ ॥୬-୩୫॥

ଅସଂୟତାତ୍ମନା ୟୋଗୋ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ ଇତି ମେ ମତିଃ ।
ଵଶ୍ୟାତ୍ମନା ତୁ ୟତତା ଶକ୍ୟୋଽଵାପ୍ତୁମୁପାୟତଃ ॥୬-୩୬॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ଅୟତିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧୟୋପେତୋ ୟୋଗାଚ୍ଚଲିତମାନସଃ ।
ଅପ୍ରାପ୍ୟ ୟୋଗସଂସିଦ୍ଧିଂ କାଂ ଗତିଂ କୃଷ୍ଣ ଗଚ୍ଛତି ॥୬-୩୭॥

କଚ୍ଚିନ୍ନୋଭୟଵିଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ଛିନ୍ନାଭ୍ରମିଵ ନଶ୍ୟତି ।
ଅପ୍ରତିଷ୍ଠୋ ମହାବାହୋ ଵିମୂଢୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଥି ॥୬-୩୮॥

ଏତନ୍ମେ ସଂଶୟଂ କୃଷ୍ଣ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସ୍ୟଶେଷତଃ ।
ତ୍ଵଦନ୍ୟଃ ସଂଶୟସ୍ୟାସ୍ୟ ଛେତ୍ତା ନ ହ୍ୟୁପପଦ୍ୟତେ ॥୬-୩୯॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ପାର୍ଥ ନୈଵେହ ନାମୁତ୍ର ଵିନାଶସ୍ତସ୍ୟ ଵିଦ୍ୟତେ ।
ନ ହି କଲ୍ୟାଣକୃତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ ଦୁର୍ଗତିଂ ତାତ ଗଚ୍ଛତି ॥୬-୪୦॥

ପ୍ରାପ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକୃତାଂ ଲୋକାନୁଷିତ୍ଵା ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ ।
ଶୁଚୀନାଂ ଶ୍ରୀମତାଂ ଗେହେ ୟୋଗଭ୍ରଷ୍ଟୋଽଭିଜାୟତେ ॥୬-୪୧॥

ଅଥଵା ୟୋଗିନାମେଵ କୁଲେ ଭଵତି ଧୀମତାମ୍ ।
ଏତଦ୍ଧି ଦୁର୍ଲଭତରଂ ଲୋକେ ଜନ୍ମ ୟଦୀଦୃଶମ୍ ॥୬-୪୨॥

ତତ୍ର ତଂ ବୁଦ୍ଧିସଂୟୋଗଂ ଲଭତେ ପୌର୍ଵଦେହିକମ୍ ।
ୟତତେ ଚ ତତୋ ଭୂୟଃ ସଂସିଦ୍ଧୌ କୁରୁନନ୍ଦନ ॥୬-୪୩॥

ପୂର୍ଵାଭ୍ୟାସେନ ତେନୈଵ ହ୍ରିୟତେ ହ୍ୟଵଶୋଽପି ସଃ ।
ଜିଜ୍ଞାସୁରପି ୟୋଗସ୍ୟ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମାତିଵର୍ତ୍ତତେ ॥୬-୪୪॥

ପ୍ରୟତ୍ନାଦ୍ୟତମାନସ୍ତୁ ୟୋଗୀ ସଂଶୁଦ୍ଧକିଲ୍ବିଷଃ ।
ଅନେକଜନ୍ମସଂସିଦ୍ଧସ୍ତତୋ ୟାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥୬-୪୫॥

ତପସ୍ଵିଭ୍ୟୋଽଧିକୋ ୟୋଗୀ ଜ୍ଞାନିଭ୍ୟୋଽପି ମତୋଽଧିକଃ ।
କର୍ମିଭ୍ୟଶ୍ଚାଧିକୋ ୟୋଗୀ ତସ୍ମାଦ୍ୟୋଗୀ ଭଵାର୍ଜୁନ ॥୬-୪୬॥

ୟୋଗିନାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ମଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନ୍ଭଜତେ ୟୋ ମାଂ ସ ମେ ୟୁକ୍ତତମୋ ମତଃ ॥୬-୪୭॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଆତ୍ମସଂୟମୟୋଗୋ ନାମ ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୬॥

ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ସପ୍ତମୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ମୟ୍ୟାସକ୍ତମନାଃ ପାର୍ଥ ୟୋଗଂ ୟୁଞ୍ଜନ୍ମଦାଶ୍ରୟଃ ।
ଅସଂଶୟଂ ସମଗ୍ରଂ ମାଂ ୟଥା ଜ୍ଞାସ୍ୟସି ତଚ୍ଛୃଣୁ ॥୭-୧॥

ଜ୍ଞାନଂ ତେଽହଂ ସଵିଜ୍ଞାନମିଦଂ ଵକ୍ଷ୍ୟାମ୍ୟଶେଷତଃ ।
ୟଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନେହ ଭୂୟୋଽନ୍ୟଜ୍ଜ୍ଞାତଵ୍ୟମଵଶିଷ୍ୟତେ ॥୭-୨॥

ମନୁଷ୍ୟାଣାଂ ସହସ୍ରେଷୁ କଶ୍ଚିଦ୍ୟତତି ସିଦ୍ଧୟେ ।
ୟତତାମପି ସିଦ୍ଧାନାଂ କଶ୍ଚିନ୍ମାଂ ଵେତ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥୭-୩॥

ଭୂମିରାପୋଽନଲୋ ଵାୟୁଃ ଖଂ ମନୋ ବୁଦ୍ଧିରେଵ ଚ ।
ଅହଙ୍କାର ଇତୀୟଂ ମେ ଭିନ୍ନା ପ୍ରକୃତିରଷ୍ଟଧା ॥୭-୪॥

ଅପରେୟମିତସ୍ତ୍ଵନ୍ୟାଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଵିଦ୍ଧି ମେ ପରାମ୍ ।
ଜୀଵଭୂତାଂ ମହାବାହୋ ୟୟେଦଂ ଧାର୍ୟତେ ଜଗତ୍ ॥୭-୫॥

ଏତଦ୍ୟୋନୀନି ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣୀତ୍ୟୁପଧାରୟ ।
ଅହଂ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ୟ ଜଗତଃ ପ୍ରଭଵଃ ପ୍ରଲୟସ୍ତଥା ॥୭-୬॥

ମତ୍ତଃ ପରତରଂ ନାନ୍ୟତ୍କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ଧନଞ୍ଜୟ ।
ମୟି ସର୍ଵମିଦଂ ପ୍ରୋତଂ ସୂତ୍ରେ ମଣିଗଣା ଇଵ ॥୭-୭॥

ରସୋଽହମପ୍ସୁ କୌନ୍ତେୟ ପ୍ରଭାସ୍ମି ଶଶିସୂର୍ୟୟୋଃ ।
ପ୍ରଣଵଃ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ଶବ୍ଦଃ ଖେ ପୌରୁଷଂ ନୃଷୁ ॥୭-୮॥

ପୁଣ୍ୟୋ ଗନ୍ଧଃ ପୃଥିଵ୍ୟାଂ ଚ ତେଜଶ୍ଚାସ୍ମି ଵିଭାଵସୌ ।
ଜୀଵନଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ତପଶ୍ଚାସ୍ମି ତପସ୍ଵିଷୁ ॥୭-୯॥

ବୀଜଂ ମାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵିଦ୍ଧି ପାର୍ଥ ସନାତନମ୍ ।
ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମତାମସ୍ମି ତେଜସ୍ତେଜସ୍ଵିନାମହମ୍ ॥୭-୧୦॥

ବଲଂ ବଲଵତାଂ ଚାହଂ କାମରାଗଵିଵର୍ଜିତମ୍ ।
ଧର୍ମାଵିରୁଦ୍ଧୋ ଭୂତେଷୁ କାମୋଽସ୍ମି ଭରତର୍ଷଭ ॥୭-୧୧॥

ୟେ ଚୈଵ ସାତ୍ତ୍ଵିକା ଭାଵା ରାଜସାସ୍ତାମସାଶ୍ଚ ୟେ ।
ମତ୍ତ ଏଵେତି ତାନ୍ଵିଦ୍ଧି ନ ତ୍ଵହଂ ତେଷୁ ତେ ମୟି ॥୭-୧୨॥

ତ୍ରିଭିର୍ଗୁଣମୟୈର୍ଭାଵୈରେଭିଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ ।
ମୋହିତଂ ନାଭିଜାନାତି ମାମେଭ୍ୟଃ ପରମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୭-୧୩॥

ଦୈଵୀ ହ୍ୟେଷା ଗୁଣମୟୀ ମମ ମାୟା ଦୁରତ୍ୟୟା ।
ମାମେଵ ୟେ ପ୍ରପଦ୍ୟନ୍ତେ ମାୟାମେତାଂ ତରନ୍ତି ତେ ॥୭-୧୪॥

ନ ମାଂ ଦୁଷ୍କୃତିନୋ ମୂଢାଃ ପ୍ରପଦ୍ୟନ୍ତେ ନରାଧମାଃ ।
ମାୟୟାପହୃତଜ୍ଞାନା ଆସୁରଂ ଭାଵମାଶ୍ରିତାଃ ॥୭-୧୫॥

ଚତୁର୍ଵିଧା ଭଜନ୍ତେ ମାଂ ଜନାଃ ସୁକୃତିନୋଽର୍ଜୁନ ।
ଆର୍ତୋ ଜିଜ୍ଞାସୁରର୍ଥାର୍ଥୀ ଜ୍ଞାନୀ ଚ ଭରତର୍ଷଭ ॥୭-୧୬॥

ତେଷାଂ ଜ୍ଞାନୀ ନିତ୍ୟୟୁକ୍ତ ଏକଭକ୍ତିର୍ଵିଶିଷ୍ୟତେ ।
ପ୍ରିୟୋ ହି ଜ୍ଞାନିନୋଽତ୍ୟର୍ଥମହଂ ସ ଚ ମମ ପ୍ରିୟଃ ॥୭-୧୭॥

ଉଦାରାଃ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ଜ୍ଞାନୀ ତ୍ଵାତ୍ମୈଵ ମେ ମତମ୍ ।
ଆସ୍ଥିତଃ ସ ହି ୟୁକ୍ତାତ୍ମା ମାମେଵାନୁତ୍ତମାଂ ଗତିମ୍ ॥୭-୧୮॥

ବହୂନାଂ ଜନ୍ମନାମନ୍ତେ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ମାଂ ପ୍ରପଦ୍ୟତେ ।
ଵାସୁଦେଵଃ ସର୍ଵମିତି ସ ମହାତ୍ମା ସୁଦୁର୍ଲଭଃ ॥୭-୧୯॥

କାମୈସ୍ତୈସ୍ତୈର୍ହୃତଜ୍ଞାନାଃ ପ୍ରପଦ୍ୟନ୍ତେଽନ୍ୟଦେଵତାଃ ।
ତଂ ତଂ ନିୟମମାସ୍ଥାୟ ପ୍ରକୃତ୍ୟା ନିୟତାଃ ସ୍ଵୟା ॥୭-୨୦॥

ୟୋ ୟୋ ୟାଂ ୟାଂ ତନୁଂ ଭକ୍ତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧୟାର୍ଚିତୁମିଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ୟ ତସ୍ୟାଚଲାଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ତାମେଵ ଵିଦଧାମ୍ୟହମ୍ ॥୭-୨୧॥

ସ ତୟା ଶ୍ରଦ୍ଧୟା ୟୁକ୍ତସ୍ତସ୍ୟାରାଧନମୀହତେ ।
ଲଭତେ ଚ ତତଃ କାମାନ୍ମୟୈଵ ଵିହିତାନ୍ହି ତାନ୍ ॥୭-୨୨॥

ଅନ୍ତଵତ୍ତୁ ଫଲଂ ତେଷାଂ ତଦ୍ଭଵତ୍ୟଲ୍ପମେଧସାମ୍ ।
ଦେଵାନ୍ଦେଵୟଜୋ ୟାନ୍ତି ମଦ୍ଭକ୍ତା ୟାନ୍ତି ମାମପି ॥୭-୨୩॥

ଅଵ୍ୟକ୍ତଂ ଵ୍ୟକ୍ତିମାପନ୍ନଂ ମନ୍ୟନ୍ତେ ମାମବୁଦ୍ଧୟଃ ।
ପରଂ ଭାଵମଜାନନ୍ତୋ ମମାଵ୍ୟୟମନୁତ୍ତମମ୍ ॥୭-୨୪॥

ନାହଂ ପ୍ରକାଶଃ ସର୍ଵସ୍ୟ ୟୋଗମାୟାସମାଵୃତଃ ।
ମୂଢୋଽୟଂ ନାଭିଜାନାତି ଲୋକୋ ମାମଜମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୭-୨୫॥

ଵେଦାହଂ ସମତୀତାନି ଵର୍ତ୍ତମାନାନି ଚାର୍ଜୁନ ।
ଭଵିଷ୍ୟାଣି ଚ ଭୂତାନି ମାଂ ତୁ ଵେଦ ନ କଶ୍ଚନ ॥୭-୨୬॥

ଇଚ୍ଛାଦ୍ଵେଷସମୁତ୍ଥେନ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମୋହେନ ଭାରତ ।
ସର୍ଵଭୂତାନି ସମ୍ମୋହଂ ସର୍ଗେ ୟାନ୍ତି ପରନ୍ତପ ॥୭-୨୭॥

ୟେଷାଂ ତ୍ଵନ୍ତଗତଂ ପାପଂ ଜନାନାଂ ପୁଣ୍ୟକର୍ମଣାମ୍ ।
ତେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମୋହନିର୍ମୁକ୍ତା ଭଜନ୍ତେ ମାଂ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ ॥୭-୨୮॥

ଜରାମରଣମୋକ୍ଷାୟ ମାମାଶ୍ରିତ୍ୟ ୟତନ୍ତି ୟେ ।
ତେ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ଵିଦୁଃ କୃତ୍ସ୍ନମଧ୍ୟାତ୍ମଂ କର୍ମ ଚାଖିଲମ୍ ॥୭-୨୯॥

ସାଧିଭୂତାଧିଦୈଵଂ ମାଂ ସାଧିୟଜ୍ଞଂ ଚ ୟେ ଵିଦୁଃ ।
ପ୍ରୟାଣକାଲେଽପି ଚ ମାଂ ତେ ଵିଦୁର୍ୟୁକ୍ତଚେତସଃ ॥୭-୩୦॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନୟୋଗୋ ନାମ ସପ୍ତମୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୭॥

ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଅକ୍ଷରବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଅଷ୍ଟମୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଅକ୍ଷରବ୍ରହ୍ମୟୋଗଃ


        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

କିଂ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ କିମଧ୍ୟାତ୍ମଂ କିଂ କର୍ମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ।
ଅଧିଭୂତଂ ଚ କିଂ ପ୍ରୋକ୍ତମଧିଦୈଵଂ କିମୁଚ୍ୟତେ ॥୮-୧॥

ଅଧିୟଜ୍ଞଃ କଥଂ କୋଽତ୍ର ଦେହେଽସ୍ମିନ୍ମଧୁସୂଦନ ।
ପ୍ରୟାଣକାଲେ ଚ କଥଂ ଜ୍ଞେୟୋଽସି ନିୟତାତ୍ମଭିଃ ॥୮-୨॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଅକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମଂ ସ୍ଵଭାଵୋଽଧ୍ୟାତ୍ମମୁଚ୍ୟତେ ।
ଭୂତଭାଵୋଦ୍ଭଵକରୋ ଵିସର୍ଗଃ କର୍ମସଂଜ୍ଞିତଃ ॥୮-୩॥

ଅଧିଭୂତଂ କ୍ଷରୋ ଭାଵଃ ପୁରୁଷଶ୍ଚାଧିଦୈଵତମ୍ ।
ଅଧିୟଜ୍ଞୋଽହମେଵାତ୍ର ଦେହେ ଦେହଭୃତାଂ ଵର ॥୮-୪॥

ଅନ୍ତକାଲେ ଚ ମାମେଵ ସ୍ମରନ୍ମୁକ୍ତ୍ଵା କଲେଵରମ୍ ।
ୟଃ ପ୍ରୟାତି ସ ମଦ୍ଭାଵଂ ୟାତି ନାସ୍ତ୍ୟତ୍ର ସଂଶୟଃ ॥୮-୫॥

ୟଂ ୟଂ ଵାପି ସ୍ମରନ୍ଭାଵଂ ତ୍ୟଜତ୍ୟନ୍ତେ କଲେଵରମ୍ ।
ତଂ ତମେଵୈତି କୌନ୍ତେୟ ସଦା ତଦ୍ଭାଵଭାଵିତଃ ॥୮-୬॥

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ମାମନୁସ୍ମର ୟୁଧ୍ୟ ଚ ।
ମୟ୍ୟର୍ପିତମନୋବୁଦ୍ଧିର୍ମାମେଵୈଷ୍ୟସ୍ୟସଂଶୟମ୍ ॥୮-୭॥

ଅଭ୍ୟାସୟୋଗୟୁକ୍ତେନ ଚେତସା ନାନ୍ୟଗାମିନା ।
ପରମଂ ପୁରୁଷଂ ଦିଵ୍ୟଂ ୟାତି ପାର୍ଥାନୁଚିନ୍ତୟନ୍ ॥୮-୮॥

କଵିଂ ପୁରାଣମନୁଶାସିତାର-
        ମଣୋରଣୀୟଂସମନୁସ୍ମରେଦ୍ୟଃ ।
ସର୍ଵସ୍ୟ ଧାତାରମଚିନ୍ତ୍ୟରୂପ-
        ମାଦିତ୍ୟଵର୍ଣଂ ତମସଃ ପରସ୍ତାତ୍ ॥୮-୯॥

ପ୍ରୟାଣକାଲେ ମନସାଽଚଲେନ
        ଭକ୍ତ୍ୟା ୟୁକ୍ତୋ ୟୋଗବଲେନ ଚୈଵ ।
ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ୟେ ପ୍ରାଣମାଵେଶ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍
        ସ ତଂ ପରଂ ପୁରୁଷମୁପୈତି ଦିଵ୍ୟମ୍ ॥୮-୧୦॥

ୟଦକ୍ଷରଂ ଵେଦଵିଦୋ ଵଦନ୍ତି
        ଵିଶନ୍ତି ୟଦ୍ୟତୟୋ ଵୀତରାଗାଃ ।
ୟଦିଚ୍ଛନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟଂ ଚରନ୍ତି
        ତତ୍ତେ ପଦଂ ସଙ୍ଗ୍ରହେଣ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ୟେ ॥୮-୧୧॥

ସର୍ଵଦ୍ଵାରାଣି ସଂୟମ୍ୟ ମନୋ ହୃଦି ନିରୁଧ୍ୟ ଚ ।
ମୂର୍ଧ୍ନ୍ୟାଧାୟାତ୍ମନଃ ପ୍ରାଣମାସ୍ଥିତୋ ୟୋଗଧାରଣାମ୍ ॥୮-୧୨॥

ଓମିତ୍ୟେକାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ୟାହରନ୍ମାମନୁସ୍ମରନ୍ ।
ୟଃ ପ୍ରୟାତି ତ୍ୟଜନ୍ଦେହଂ ସ ୟାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ॥୮-୧୩॥

ଅନନ୍ୟଚେତାଃ ସତତଂ ୟୋ ମାଂ ସ୍ମରତି ନିତ୍ୟଶଃ ।
ତସ୍ୟାହଂ ସୁଲଭଃ ପାର୍ଥ ନିତ୍ୟୟୁକ୍ତସ୍ୟ ୟୋଗିନଃ ॥୮-୧୪॥

ମାମୁପେତ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁଃଖାଲୟମଶାଶ୍ଵତମ୍ ।
ନାପ୍ନୁଵନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଃ ସଂସିଦ୍ଧିଂ ପରମାଂ ଗତାଃ ॥୮-୧୫॥

ଆବ୍ରହ୍ମଭୁଵନାଲ୍ଲୋକାଃ ପୁନରାଵର୍ତ୍ତିନୋଽର୍ଜୁନ ।
ମାମୁପେତ୍ୟ ତୁ କୌନ୍ତେୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ୟତେ ॥୮-୧୬॥

ସହସ୍ରୟୁଗପର୍ୟନ୍ତମହର୍ୟଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵିଦୁଃ ।
ରାତ୍ରିଂ ୟୁଗସହସ୍ରାନ୍ତାଂ ତେଽହୋରାତ୍ରଵିଦୋ ଜନାଃ ॥୮-୧୭॥

ଅଵ୍ୟକ୍ତାଦ୍ ଵ୍ୟକ୍ତୟଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତ୍ୟହରାଗମେ ।
ରାତ୍ର୍ୟାଗମେ ପ୍ରଲୀୟନ୍ତେ ତତ୍ରୈଵାଵ୍ୟକ୍ତସଂଜ୍ଞକେ ॥୮-୧୮॥

ଭୂତଗ୍ରାମଃ ସ ଏଵାୟଂ ଭୂତ୍ଵା ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଲୀୟତେ ।
ରାତ୍ର୍ୟାଗମେଽଵଶଃ ପାର୍ଥ ପ୍ରଭଵତ୍ୟହରାଗମେ ॥୮-୧୯॥

ପରସ୍ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଭାଵୋଽନ୍ୟୋଽଵ୍ୟକ୍ତୋଽଵ୍ୟକ୍ତାତ୍ସନାତନଃ ।
ୟଃ ସ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ନଶ୍ୟତ୍ସୁ ନ ଵିନଶ୍ୟତି ॥୮-୨୦॥

ଅଵ୍ୟକ୍ତୋଽକ୍ଷର ଇତ୍ୟୁକ୍ତସ୍ତମାହୁଃ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।
ୟଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ନ ନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ତଦ୍ଧାମ ପରମଂ ମମ ॥୮-୨୧॥

ପୁରୁଷଃ ସ ପରଃ ପାର୍ଥ ଭକ୍ତ୍ୟା ଲଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵନନ୍ୟୟା ।
ୟସ୍ୟାନ୍ତଃସ୍ଥାନି ଭୂତାନି ୟେନ ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍ ॥୮-୨୨॥

ୟତ୍ର କାଲେ ତ୍ଵନାଵୃତ୍ତିମାଵୃତ୍ତିଂ ଚୈଵ ୟୋଗିନଃ ।
ପ୍ରୟାତା ୟାନ୍ତି ତଂ କାଲଂ ଵକ୍ଷ୍ୟାମି ଭରତର୍ଷଭ ॥୮-୨୩॥

ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ୟୋତିରହଃ ଶୁକ୍ଲଃ ଷଣ୍ମାସା ଉତ୍ତରାୟଣମ୍ ।
ତତ୍ର ପ୍ରୟାତା ଗଚ୍ଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଜନାଃ ॥୮-୨୪॥

ଧୂମୋ ରାତ୍ରିସ୍ତଥା କୃଷ୍ଣଃ ଷଣ୍ମାସା ଦକ୍ଷିଣାୟନମ୍ ।
ତତ୍ର ଚାନ୍ଦ୍ରମସଂ ଜ୍ୟୋତିର୍ୟୋଗୀ ପ୍ରାପ୍ୟ ନିଵର୍ତ୍ତତେ ॥୮-୨୫॥

ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣେ ଗତୀ ହ୍ୟେତେ ଜଗତଃ ଶାଶ୍ଵତେ ମତେ ।
ଏକୟା ୟାତ୍ୟନାଵୃତ୍ତିମନ୍ୟୟାଵର୍ତ୍ତତେ ପୁନଃ ॥୮-୨୬॥

ନୈତେ ସୃତୀ ପାର୍ଥ ଜାନନ୍ୟୋଗୀ ମୁହ୍ୟତି କଶ୍ଚନ ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ୟୋଗୟୁକ୍ତୋ ଭଵାର୍ଜୁନ ॥୮-୨୭॥

ଵେଦେଷୁ ୟଜ୍ଞେଷୁ ତପଃସୁ ଚୈଵ
        ଦାନେଷୁ ୟତ୍ପୁଣ୍ୟଫଲଂ ପ୍ରଦିଷ୍ଟମ୍ ।
ଅତ୍ୟେତି ତତ୍ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଦିତ୍ଵା
        ୟୋଗୀ ପରଂ ସ୍ଥାନମୁପୈତି ଚାଦ୍ୟମ୍ ॥୮-୨୮॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଅକ୍ଷରବ୍ରହ୍ମୟୋଗୋ ନାମାଷ୍ଟମୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୮॥

ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ - ରାଜଵିଦ୍ୟାରାଜଗୁହ୍ୟ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ନଵମୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ରାଜଵିଦ୍ୟାରାଜଗୁହ୍ୟୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଇଦଂ ତୁ ତେ ଗୁହ୍ୟତମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ୟାମ୍ୟନସୂୟଵେ ।
ଜ୍ଞାନଂ ଵିଜ୍ଞାନସହିତଂ ୟଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୋକ୍ଷ୍ୟସେଽଶୁଭାତ୍ ॥୯-୧॥

ରାଜଵିଦ୍ୟା ରାଜଗୁହ୍ୟଂ ପଵିତ୍ରମିଦମୁତ୍ତମମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷାଵଗମଂ ଧର୍ମ୍ୟଂ ସୁସୁଖଂ କର୍ତୁମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୯-୨॥

ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଃ ପୁରୁଷା ଧର୍ମସ୍ୟାସ୍ୟ ପରନ୍ତପ ।
ଅପ୍ରାପ୍ୟ ମାଂ ନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁସଂସାରଵର୍ତ୍ମନି ॥୯-୩॥

ମୟା ତତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦଵ୍ୟକ୍ତମୂର୍ତ୍ତିନା ।
ମତ୍ସ୍ଥାନି ସର୍ଵଭୂତାନି ନ ଚାହଂ ତେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତଃ ॥୯-୪॥

ନ ଚ ମତ୍ସ୍ଥାନି ଭୂତାନି ପଶ୍ୟ ମେ ୟୋଗମୈଶ୍ଵରମ୍ ।
ଭୂତଭୃନ୍ନ ଚ ଭୂତସ୍ଥୋ ମମାତ୍ମା ଭୂତଭାଵନଃ ॥୯-୫॥

ୟଥାକାଶସ୍ଥିତୋ ନିତ୍ୟଂ ଵାୟୁଃ ସର୍ଵତ୍ରଗୋ ମହାନ୍ ।
ତଥା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମତ୍ସ୍ଥାନୀତ୍ୟୁପଧାରୟ ॥୯-୬॥

ସର୍ଵଭୂତାନି କୌନ୍ତେୟ ପ୍ରକୃତିଂ ୟାନ୍ତି ମାମିକାମ୍ ।
କଲ୍ପକ୍ଷୟେ ପୁନସ୍ତାନି କଲ୍ପାଦୌ ଵିସୃଜାମ୍ୟହମ୍ ॥୯-୭॥

ପ୍ରକୃତିଂ ସ୍ଵାମଵଷ୍ଟଭ୍ୟ ଵିସୃଜାମି ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଭୂତଗ୍ରାମମିମଂ କୃତ୍ସ୍ନମଵଶଂ ପ୍ରକୃତେର୍ଵଶାତ୍ ॥୯-୮॥

ନ ଚ ମାଂ ତାନି କର୍ମାଣି ନିବଧ୍ନନ୍ତି ଧନଞ୍ଜୟ ।
ଉଦାସୀନଵଦାସୀନମସକ୍ତଂ ତେଷୁ କର୍ମସୁ ॥୯-୯॥

ମୟାଧ୍ୟକ୍ଷେଣ ପ୍ରକୃତିଃ ସୂୟତେ ସଚରାଚରମ୍ ।
ହେତୁନାନେନ କୌନ୍ତେୟ ଜଗଦ୍ଵିପରିଵର୍ତ୍ତତେ ॥୯-୧୦॥

ଅଵଜାନନ୍ତି ମାଂ ମୂଢା ମାନୁଷୀଂ ତନୁମାଶ୍ରିତମ୍ ।
ପରଂ ଭାଵମଜାନନ୍ତୋ ମମ ଭୂତମହେଶ୍ଵରମ୍ ॥୯-୧୧॥

ମୋଘାଶା ମୋଘକର୍ମାଣୋ ମୋଘଜ୍ଞାନା ଵିଚେତସଃ ।
ରାକ୍ଷସୀମାସୁରୀଂ ଚୈଵ ପ୍ରକୃତିଂ ମୋହିନୀଂ ଶ୍ରିତାଃ ॥୯-୧୨॥

ମହାତ୍ମାନସ୍ତୁ ମାଂ ପାର୍ଥ ଦୈଵୀଂ ପ୍ରକୃତିମାଶ୍ରିତାଃ ।
ଭଜନ୍ତ୍ୟନନ୍ୟମନସୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭୂତାଦିମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୯-୧୩॥

ସତତଂ କୀର୍ତ୍ତୟନ୍ତୋ ମାଂ ୟତନ୍ତଶ୍ଚ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ ।
ନମସ୍ୟନ୍ତଶ୍ଚ ମାଂ ଭକ୍ତ୍ୟା ନିତ୍ୟୟୁକ୍ତା ଉପାସତେ ॥୯-୧୪॥

ଜ୍ଞାନୟଜ୍ଞେନ ଚାପ୍ୟନ୍ୟେ ୟଜନ୍ତୋ ମାମୁପାସତେ ।
ଏକତ୍ଵେନ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ବହୁଧା ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍ ॥୯-୧୫॥

ଅହଂ କ୍ରତୁରହଂ ୟଜ୍ଞଃ ସ୍ଵଧାହମହମୌଷଧମ୍ ।
ମନ୍ତ୍ରୋଽହମହମେଵାଜ୍ୟମହମଗ୍ନିରହଂ ହୁତମ୍ ॥୯-୧୬॥

ପିତାହମସ୍ୟ ଜଗତୋ ମାତା ଧାତା ପିତାମହଃ ।
ଵେଦ୍ୟଂ ପଵିତ୍ରମୋଙ୍କାର ଋକ୍ସାମ ୟଜୁରେଵ ଚ ॥୯-୧୭॥

ଗତିର୍ଭର୍ତା ପ୍ରଭୁଃ ସାକ୍ଷୀ ନିଵାସଃ ଶରଣଂ ସୁହୃତ୍ ।
ପ୍ରଭଵଃ ପ୍ରଲୟଃ ସ୍ଥାନଂ ନିଧାନଂ ବୀଜମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୯-୧୮॥

ତପାମ୍ୟହମହଂ ଵର୍ଷଂ ନିଗୃହ୍ଣାମ୍ୟୁତ୍ସୃଜାମି ଚ ।
ଅମୃତଂ ଚୈଵ ମୃତ୍ୟୁଶ୍ଚ ସଦସଚ୍ଚାହମର୍ଜୁନ ॥୯-୧୯॥

ତ୍ରୈଵିଦ୍ୟା ମାଂ ସୋମପାଃ ପୂତପାପା
        ୟଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ପ୍ରାର୍ଥୟନ୍ତେ ।
ତେ ପୁଣ୍ୟମାସାଦ୍ୟ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଲୋକ-
        ମଶ୍ନନ୍ତି ଦିଵ୍ୟାନ୍ଦିଵି ଦେଵଭୋଗାନ୍ ॥୯-୨୦॥

ତେ ତଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଵିଶାଲଂ
        କ୍ଷୀଣେ ପୁଣ୍ୟେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକଂ ଵିଶନ୍ତି ।
ଏଵଂ ତ୍ରୟୀଧର୍ମମନୁପ୍ରପନ୍ନା
        ଗତାଗତଂ କାମକାମା ଲଭନ୍ତେ ॥୯-୨୧॥

ଅନନ୍ୟାଶ୍ଚିନ୍ତୟନ୍ତୋ ମାଂ ୟେ ଜନାଃ ପର୍ୟୁପାସତେ ।
ତେଷାଂ ନିତ୍ୟାଭିୟୁକ୍ତାନାଂ ୟୋଗକ୍ଷେମଂ ଵହାମ୍ୟହମ୍ ॥୯-୨୨॥

ୟେଽପ୍ୟନ୍ୟଦେଵତା ଭକ୍ତା ୟଜନ୍ତେ ଶ୍ରଦ୍ଧୟାନ୍ଵିତାଃ ।
ତେଽପି ମାମେଵ କୌନ୍ତେୟ ୟଜନ୍ତ୍ୟଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥୯-୨୩॥

ଅହଂ ହି ସର୍ଵୟଜ୍ଞାନାଂ ଭୋକ୍ତା ଚ ପ୍ରଭୁରେଵ ଚ ।
ନ ତୁ ମାମଭିଜାନନ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵେନାତଶ୍ଚ୍ୟଵନ୍ତି ତେ ॥୯-୨୪॥

ୟାନ୍ତି ଦେଵଵ୍ରତା ଦେଵାନ୍ପିତୄନ୍ୟାନ୍ତି ପିତୃଵ୍ରତାଃ ।
ଭୂତାନି ୟାନ୍ତି ଭୂତେଜ୍ୟା ୟାନ୍ତି ମଦ୍ୟାଜିନୋଽପି ମାମ୍ ॥୯-୨୫॥

ପତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ତୋୟଂ ୟୋ ମେ ଭକ୍ତ୍ୟା ପ୍ରୟଚ୍ଛତି ।
ତଦହଂ ଭକ୍ତ୍ୟୁପହୃତମଶ୍ନାମି ପ୍ରୟତାତ୍ମନଃ ॥୯-୨୬॥

ୟତ୍କରୋଷି ୟଦଶ୍ନାସି ୟଜ୍ଜୁହୋଷି ଦଦାସି ୟତ୍ ।
ୟତ୍ତପସ୍ୟସି କୌନ୍ତେୟ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ମଦର୍ପଣମ୍ ॥୯-୨୭॥

ଶୁଭାଶୁଭଫଲୈରେଵଂ ମୋକ୍ଷ୍ୟସେ କର୍ମବନ୍ଧନୈଃ ।
ସଂନ୍ୟାସୟୋଗୟୁକ୍ତାତ୍ମା ଵିମୁକ୍ତୋ ମାମୁପୈଷ୍ୟସି ॥୯-୨୮॥

ସମୋଽହଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ନ ମେ ଦ୍ଵେଷ୍ୟୋଽସ୍ତି ନ ପ୍ରିୟଃ ।
ୟେ ଭଜନ୍ତି ତୁ ମାଂ ଭକ୍ତ୍ୟା ମୟି ତେ ତେଷୁ ଚାପ୍ୟହମ୍ ॥୯-୨୯॥

ଅପି ଚେତ୍ସୁଦୁରାଚାରୋ ଭଜତେ ମାମନନ୍ୟଭାକ୍ ।
ସାଧୁରେଵ ସ ମନ୍ତଵ୍ୟଃ ସମ୍ୟଗ୍ଵ୍ୟଵସିତୋ ହି ସଃ ॥୯-୩୦॥

କ୍ଷିପ୍ରଂ ଭଵତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଶଶ୍ଵଚ୍ଛାନ୍ତିଂ ନିଗଚ୍ଛତି ।
କୌନ୍ତେୟ ପ୍ରତିଜାନୀହି ନ ମେ ଭକ୍ତଃ ପ୍ରଣଶ୍ୟତି ॥୯-୩୧॥

ମାଂ ହି ପାର୍ଥ ଵ୍ୟପାଶ୍ରିତ୍ୟ ୟେଽପି ସ୍ୟୁଃ ପାପୟୋନୟଃ ।
ସ୍ତ୍ରିୟୋ ଵୈଶ୍ୟାସ୍ତଥା ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେଽପି ୟାନ୍ତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥୯-୩୨॥

କିଂ ପୁନର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପୁଣ୍ୟା ଭକ୍ତା ରାଜର୍ଷୟସ୍ତଥା ।
ଅନିତ୍ୟମସୁଖଂ ଲୋକମିମଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍ ॥୯-୩୩॥

ମନ୍ମନା ଭଵ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ମଦ୍ୟାଜୀ ମାଂ ନମସ୍କୁରୁ ।
ମାମେଵୈଷ୍ୟସି ୟୁକ୍ତ୍ଵୈଵମାତ୍ମାନଂ ମତ୍ପରାୟଣଃ ॥୯-୩୪॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ରାଜଵିଦ୍ୟାରାଜଗୁହ୍ୟୟୋଗୋ ନାମ ନଵମୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୯॥

ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଵିଭୂତି ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଦଶମୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଵିଭୂତିୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଭୂୟ ଏଵ ମହାବାହୋ ଶୃଣୁ ମେ ପରମଂ ଵଚଃ ।
ୟତ୍ତେଽହଂ ପ୍ରୀୟମାଣାୟ ଵକ୍ଷ୍ୟାମି ହିତକାମ୍ୟୟା ॥୧୦-୧॥

ନ ମେ ଵିଦୁଃ ସୁରଗଣାଃ ପ୍ରଭଵଂ ନ ମହର୍ଷୟଃ ।
ଅହମାଦିର୍ହି ଦେଵାନାଂ ମହର୍ଷୀଣାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ ॥୧୦-୨॥

ୟୋ ମାମଜମନାଦିଂ ଚ ଵେତ୍ତି ଲୋକମହେଶ୍ଵରମ୍ ।
ଅସମ୍ମୂଢଃ ସ ମର୍ତ୍ୟେଷୁ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ୟତେ ॥୧୦-୩॥

ବୁଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞାନମସମ୍ମୋହଃ କ୍ଷମା ସତ୍ୟଂ ଦମଃ ଶମଃ ।
ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଭଵୋଽଭାଵୋ ଭୟଂ ଚାଭୟମେଵ ଚ ॥୧୦-୪॥

ଅହିଂସା ସମତା ତୁଷ୍ଟିସ୍ତପୋ ଦାନଂ ୟଶୋଽୟଶଃ ।
ଭଵନ୍ତି ଭାଵା ଭୂତାନାଂ ମତ୍ତ ଏଵ ପୃଥଗ୍ଵିଧାଃ ॥୧୦-୫॥

ମହର୍ଷୟଃ ସପ୍ତ ପୂର୍ଵେ ଚତ୍ଵାରୋ ମନଵସ୍ତଥା ।
ମଦ୍ଭାଵା ମାନସା ଜାତା ୟେଷାଂ ଲୋକ ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ॥୧୦-୬॥

ଏତାଂ ଵିଭୂତିଂ ୟୋଗଂ ଚ ମମ ୟୋ ଵେତ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ସୋଽଵିକମ୍ପେନ ୟୋଗେନ ୟୁଜ୍ୟତେ ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ॥୧୦-୭॥

ଅହଂ ସର୍ଵସ୍ୟ ପ୍ରଭଵୋ ମତ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।
ଇତି ମତ୍ଵା ଭଜନ୍ତେ ମାଂ ବୁଧା ଭାଵସମନ୍ଵିତାଃ ॥୧୦-୮॥

ମଚ୍ଚିତ୍ତା ମଦ୍ଗତପ୍ରାଣା ବୋଧୟନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ।
କଥୟନ୍ତଶ୍ଚ ମାଂ ନିତ୍ୟଂ ତୁଷ୍ୟନ୍ତି ଚ ରମନ୍ତି ଚ ॥୧୦-୯॥

ତେଷାଂ ସତତୟୁକ୍ତାନାଂ ଭଜତାଂ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵକମ୍ ।
ଦଦାମି ବୁଦ୍ଧିୟୋଗଂ ତଂ ୟେନ ମାମୁପୟାନ୍ତି ତେ ॥୧୦-୧୦॥

ତେଷାମେଵାନୁକମ୍ପାର୍ଥମହମଜ୍ଞାନଜଂ ତମଃ ।
ନାଶୟାମ୍ୟାତ୍ମଭାଵସ୍ଥୋ ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ଭାସ୍ଵତା ॥୧୦-୧୧॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧାମ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ଭଵାନ୍ ।
ପୁରୁଷଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ଦିଵ୍ୟମାଦିଦେଵମଜଂ ଵିଭୁମ୍ ॥୧୦-୧୨॥

ଆହୁସ୍ତ୍ଵାମୃଷୟଃ ସର୍ଵେ ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦସ୍ତଥା ।
ଅସିତୋ ଦେଵଲୋ ଵ୍ୟାସଃ ସ୍ଵୟଂ ଚୈଵ ବ୍ରଵୀଷି ମେ ॥୧୦-୧୩॥

ସର୍ଵମେତଦୃତଂ ମନ୍ୟେ ୟନ୍ମାଂ ଵଦସି କେଶଵ ।
ନ ହି ତେ ଭଗଵନ୍ଵ୍ୟକ୍ତିଂ ଵିଦୁର୍ଦେଵା ନ ଦାନଵାଃ ॥୧୦-୧୪॥

ସ୍ଵୟମେଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ଵେତ୍ଥ ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ।
ଭୂତଭାଵନ ଭୂତେଶ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ ॥୧୦-୧୫॥

ଵକ୍ତୁମର୍ହସ୍ୟଶେଷେଣ ଦିଵ୍ୟା ହ୍ୟାତ୍ମଵିଭୂତୟଃ ।
ୟାଭିର୍ଵିଭୂତିଭିର୍ଲୋକାନିମାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ୟାପ୍ୟ ତିଷ୍ଠସି ॥୧୦-୧୬॥

କଥଂ ଵିଦ୍ୟାମହଂ ୟୋଗିଂସ୍ତ୍ଵାଂ ସଦା ପରିଚିନ୍ତୟନ୍ ।
କେଷୁ କେଷୁ ଚ ଭାଵେଷୁ ଚିନ୍ତ୍ୟୋଽସି ଭଗଵନ୍ମୟା ॥୧୦-୧୭॥

ଵିସ୍ତରେଣାତ୍ମନୋ ୟୋଗଂ ଵିଭୂତିଂ ଚ ଜନାର୍ଦନ ।
ଭୂୟଃ କଥୟ ତୃପ୍ତିର୍ହି ଶୃଣ୍ଵତୋ ନାସ୍ତି ମେଽମୃତମ୍ ॥୧୦-୧୮॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ହନ୍ତ ତେ କଥୟିଷ୍ୟାମି ଦିଵ୍ୟା ହ୍ୟାତ୍ମଵିଭୂତୟଃ ।
ପ୍ରାଧାନ୍ୟତଃ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାସ୍ତ୍ୟନ୍ତୋ ଵିସ୍ତରସ୍ୟ ମେ ॥୧୦-୧୯॥

ଅହମାତ୍ମା ଗୁଡାକେଶ ସର୍ଵଭୂତାଶୟସ୍ଥିତଃ ।
ଅହମାଦିଶ୍ଚ ମଧ୍ୟଂ ଚ ଭୂତାନାମନ୍ତ ଏଵ ଚ ॥୧୦-୨୦॥

ଆଦିତ୍ୟାନାମହଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜ୍ୟୋତିଷାଂ ରଵିରଂଶୁମାନ୍ ।
ମରୀଚିର୍ମରୁତାମସ୍ମି ନକ୍ଷତ୍ରାଣାମହଂ ଶଶୀ ॥୧୦-୨୧॥

ଵେଦାନାଂ ସାମଵେଦୋଽସ୍ମି ଦେଵାନାମସ୍ମି ଵାସଵଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣାଂ ମନଶ୍ଚାସ୍ମି ଭୂତାନାମସ୍ମି ଚେତନା ॥୧୦-୨୨॥

ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଶଙ୍କରଶ୍ଚାସ୍ମି ଵିତ୍ତେଶୋ ୟକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍ ।
ଵସୂନାଂ ପାଵକଶ୍ଚାସ୍ମି ମେରୁଃ ଶିଖରିଣାମହମ୍ ॥୧୦-୨୩॥

ପୁରୋଧସାଂ ଚ ମୁଖ୍ୟଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ପାର୍ଥ ବୃହସ୍ପତିମ୍ ।
ସେନାନୀନାମହଂ ସ୍କନ୍ଦଃ ସରସାମସ୍ମି ସାଗରଃ ॥୧୦-୨୪॥

ମହର୍ଷୀଣାଂ ଭୃଗୁରହଂ ଗିରାମସ୍ମ୍ୟେକମକ୍ଷରମ୍ ।
ୟଜ୍ଞାନାଂ ଜପୟଜ୍ଞୋଽସ୍ମି ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ହିମାଲୟଃ ॥୧୦-୨୫॥

ଅଶ୍ଵତ୍ଥଃ ସର୍ଵଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଦେଵର୍ଷୀଣାଂ ଚ ନାରଦଃ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚିତ୍ରରଥଃ ସିଦ୍ଧାନାଂ କପିଲୋ ମୁନିଃ ॥୧୦-୨୬॥

ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସମଶ୍ଵାନାଂ ଵିଦ୍ଧି ମାମମୃତୋଦ୍ଭଵମ୍ ।
ଐରାଵତଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ନରାଣାଂ ଚ ନରାଧିପମ୍ ॥୧୦-୨୭॥

ଆୟୁଧାନାମହଂ ଵଜ୍ରଂ ଧେନୂନାମସ୍ମି କାମଧୁକ୍ ।
ପ୍ରଜନଶ୍ଚାସ୍ମି କନ୍ଦର୍ପଃ ସର୍ପାଣାମସ୍ମି ଵାସୁକିଃ ॥୧୦-୨୮॥

ଅନନ୍ତଶ୍ଚାସ୍ମି ନାଗାନାଂ ଵରୁଣୋ ୟାଦସାମହମ୍ ।
ପିତୄଣାମର୍ୟମା ଚାସ୍ମି ୟମଃ ସଂୟମତାମହମ୍ ॥୧୦-୨୯॥

ପ୍ରହ୍ଲାଦଶ୍ଚାସ୍ମି ଦୈତ୍ୟାନାଂ କାଲଃ କଲୟତାମହମ୍ ।
ମୃଗାଣାଂ ଚ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରୋଽହଂ ଵୈନତେୟଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଣାମ୍ ॥୧୦-୩୦॥

ପଵନଃ ପଵତାମସ୍ମି ରାମଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାମହମ୍ ।
ଝଷାଣାଂ ମକରଶ୍ଚାସ୍ମି ସ୍ରୋତସାମସ୍ମି ଜାହ୍ନଵୀ ॥୧୦-୩୧॥

ସର୍ଗାଣାମାଦିରନ୍ତଶ୍ଚ ମଧ୍ୟଂ ଚୈଵାହମର୍ଜୁନ ।
ଅଧ୍ୟାତ୍ମଵିଦ୍ୟା ଵିଦ୍ୟାନାଂ ଵାଦଃ ପ୍ରଵଦତାମହମ୍ ॥୧୦-୩୨॥

ଅକ୍ଷରାଣାମକାରୋଽସ୍ମି ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଃ ସାମାସିକସ୍ୟ ଚ ।
ଅହମେଵାକ୍ଷୟଃ କାଲୋ ଧାତାହଂ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ ॥୧୦-୩୩॥

ମୃତ୍ୟୁଃ ସର୍ଵହରଶ୍ଚାହମୁଦ୍ଭଵଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ୟତାମ୍ ।
କୀର୍ତିଃ ଶ୍ରୀର୍ଵାକ୍ଚ ନାରୀଣାଂ ସ୍ମୃତିର୍ମେଧା ଧୃତିଃ କ୍ଷମା ॥୧୦-୩୪॥

ବୃହତ୍ସାମ ତଥା ସାମ୍ନାଂ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦସାମହମ୍ ।
ମାସାନାଂ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷୋଽହମୃତୂନାଂ କୁସୁମାକରଃ ॥୧୦-୩୫॥

ଦ୍ୟୂତଂ ଛଲୟତାମସ୍ମି ତେଜସ୍ତେଜସ୍ଵିନାମହମ୍ ।
ଜୟୋଽସ୍ମି ଵ୍ୟଵସାୟୋଽସ୍ମି ସତ୍ତ୍ଵଂ ସତ୍ତ୍ଵଵତାମହମ୍ ॥୧୦-୩୬॥

ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଵାସୁଦେଵୋଽସ୍ମି ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଧନଞ୍ଜୟଃ ।
ମୁନୀନାମପ୍ୟହଂ ଵ୍ୟାସଃ କଵୀନାମୁଶନା କଵିଃ ॥୧୦-୩୭॥

ଦଣ୍ଡୋ ଦମୟତାମସ୍ମି ନୀତିରସ୍ମି ଜିଗୀଷତାମ୍ ।
ମୌନଂ ଚୈଵାସ୍ମି ଗୁହ୍ୟାନାଂ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନଵତାମହମ୍ ॥୧୦-୩୮॥

ୟଚ୍ଚାପି ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ବୀଜଂ ତଦହମର୍ଜୁନ ।
ନ ତଦସ୍ତି ଵିନା ୟତ୍ସ୍ୟାନ୍ମୟା ଭୂତଂ ଚରାଚରମ୍ ॥୧୦-୩୯॥

ନାନ୍ତୋଽସ୍ତି ମମ ଦିଵ୍ୟାନାଂ ଵିଭୂତୀନାଂ ପରନ୍ତପ ।
ଏଷ ତୂଦ୍ଦେଶତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵିଭୂତେର୍ଵିସ୍ତରୋ ମୟା ॥୧୦-୪୦॥

ୟଦ୍ୟଦ୍ଵିଭୂତିମତ୍ସତ୍ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୀମଦୂର୍ଜିତମେଵ ଵା ।
ତତ୍ତଦେଵାଵଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମମ ତେଜୋଂଽଶସମ୍ଭଵମ୍ ॥୧୦-୪୧॥

ଅଥଵା ବହୁନୈତେନ କିଂ ଜ୍ଞାତେନ ତଵାର୍ଜୁନ ।
ଵିଷ୍ଟଭ୍ୟାହମିଦଂ କୃତ୍ସ୍ନମେକାଂଶେନ ସ୍ଥିତୋ ଜଗତ୍ ॥୧୦-୪୨॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଵିଭୂତିୟୋଗୋ ନାମ ଦଶମୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୦॥

ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ଵିଶ୍ଵରୂପଦର୍ଶନ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥୈକାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଵିଶ୍ଵରୂପଦର୍ଶନୟୋଗଃ


        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ମଦନୁଗ୍ରହାୟ ପରମଂ ଗୁହ୍ୟମଧ୍ୟାତ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍ ।
ୟତ୍ତ୍ଵୟୋକ୍ତଂ ଵଚସ୍ତେନ ମୋହୋଽୟଂ ଵିଗତୋ ମମ ॥୧୧-୧॥

ଭଵାପ୍ୟୟୌ ହି ଭୂତାନାଂ ଶ୍ରୁତୌ ଵିସ୍ତରଶୋ ମୟା ।
ତ୍ଵତ୍ତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷ ମାହାତ୍ମ୍ୟମପି ଚାଵ୍ୟୟମ୍ ॥୧୧-୨॥

ଏଵମେତଦ୍ୟଥାତ୍ଥ ତ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ପରମେଶ୍ଵର ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ତେ ରୂପମୈଶ୍ଵରଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥୧୧-୩॥

ମନ୍ୟସେ ୟଦି ତଚ୍ଛକ୍ୟଂ ମୟା ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିତି ପ୍ରଭୋ ।
ୟୋଗେଶ୍ଵର ତତୋ ମେ ତ୍ଵଂ ଦର୍ଶୟାତ୍ମାନମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୧୧-୪॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ପଶ୍ୟ ମେ ପାର୍ଥ ରୂପାଣି ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।
ନାନାଵିଧାନି ଦିଵ୍ୟାନି ନାନାଵର୍ଣାକୃତୀନି ଚ ॥୧୧-୫॥

ପଶ୍ୟାଦିତ୍ୟାନ୍ଵସୂନ୍ରୁଦ୍ରାନଶ୍ଵିନୌ ମରୁତସ୍ତଥା ।
ବହୂନ୍ୟଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଣି ପଶ୍ୟାଶ୍ଚର୍ୟାଣି ଭାରତ ॥୧୧-୬॥

ଇହୈକସ୍ଥଂ ଜଗତ୍ କୃତ୍ସ୍ନଂ ପଶ୍ୟାଦ୍ୟ ସଚରାଚରମ୍ ।
ମମ ଦେହେ ଗୁଡାକେଶ ୟଚ୍ଚାନ୍ୟଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛସି ॥୧୧-୭॥

ନ ତୁ ମାଂ ଶକ୍ୟସେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମନେନୈଵ ସ୍ଵଚକ୍ଷୁଷା ।
ଦିଵ୍ୟଂ ଦଦାମି ତେ ଚକ୍ଷୁଃ ପଶ୍ୟ ମେ ୟୋଗମୈଶ୍ଵରମ୍ ॥୧୧-୮॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ରାଜନ୍ମହାୟୋଗେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ ।
ଦର୍ଶୟାମାସ ପାର୍ଥାୟ ପରମଂ ରୂପମୈଶ୍ଵରମ୍ ॥୧୧-୯॥

ଅନେକଵକ୍ତ୍ରନୟନମନେକାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ ।
ଅନେକଦିଵ୍ୟାଭରଣଂ ଦିଵ୍ୟାନେକୋଦ୍ୟତାୟୁଧମ୍ ॥୧୧-୧୦॥

ଦିଵ୍ୟମାଲ୍ୟାମ୍ବରଧରଂ ଦିଵ୍ୟଗନ୍ଧାନୁଲେପନମ୍ ।
ସର୍ଵାଶ୍ଚର୍ୟମୟଂ ଦେଵମନନ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍ ॥୧୧-୧୧॥

ଦିଵି ସୂର୍ୟସହସ୍ରସ୍ୟ ଭଵେଦ୍ୟୁଗପଦୁତ୍ଥିତା ।
ୟଦି ଭାଃ ସଦୃଶୀ ସା ସ୍ୟାଦ୍ଭାସସ୍ତସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥୧୧-୧୨॥

ତତ୍ରୈକସ୍ଥଂ ଜଗତ୍ କୃତ୍ସ୍ନଂ ପ୍ରଵିଭକ୍ତମନେକଧା ।
ଅପଶ୍ୟଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ୟ ଶରୀରେ ପାଣ୍ଡଵସ୍ତଦା ॥୧୧-୧୩॥

ତତଃ ସ ଵିସ୍ମୟାଵିଷ୍ଟୋ ହୃଷ୍ଟରୋମା ଧନଞ୍ଜୟଃ ।
ପ୍ରଣମ୍ୟ ଶିରସା ଦେଵଂ କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ ॥୧୧-୧୪॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ପଶ୍ୟାମି ଦେଵାଂସ୍ତଵ ଦେଵ ଦେହେ
        ସର୍ଵାଂସ୍ତଥା ଭୂତଵିଶେଷସଙ୍ଘାନ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମାଣମୀଶଂ କମଲାସନସ୍ଥ-
        ମୃଷୀଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନୁରଗାଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ୟାନ୍ ॥୧୧-୧୫॥

ଅନେକବାହୂଦରଵକ୍ତ୍ରନେତ୍ରଂ
        ପଶ୍ୟାମି ତ୍ଵାଂ ସର୍ଵତୋଽନନ୍ତରୂପମ୍ ।
ନାନ୍ତଂ ନ ମଧ୍ୟଂ ନ ପୁନସ୍ତଵାଦିଂ
        ପଶ୍ୟାମି ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଵିଶ୍ଵରୂପ ॥୧୧-୧୬॥

କିରୀଟିନଂ ଗଦିନଂ ଚକ୍ରିଣଂ ଚ
        ତେଜୋରାଶିଂ ସର୍ଵତୋ ଦୀପ୍ତିମନ୍ତମ୍ ।
ପଶ୍ୟାମି ତ୍ଵାଂ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ୟଂ ସମନ୍ତାଦ୍
        ଦୀପ୍ତାନଲାର୍କଦ୍ୟୁତିମପ୍ରମେୟମ୍ ॥୧୧-୧୭॥

ତ୍ଵମକ୍ଷରଂ ପରମଂ ଵେଦିତଵ୍ୟଂ
        ତ୍ଵମସ୍ୟ ଵିଶ୍ଵସ୍ୟ ପରଂ ନିଧାନମ୍ ।
ତ୍ଵମଵ୍ୟୟଃ ଶାଶ୍ଵତଧର୍ମଗୋପ୍ତା
        ସନାତନସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋ ମତୋ ମେ ॥୧୧-୧୮॥

ଅନାଦିମଧ୍ୟାନ୍ତମନନ୍ତଵୀର୍ୟ-
        ମନନ୍ତବାହୁଂ ଶଶିସୂର୍ୟନେତ୍ରମ୍ ।
ପଶ୍ୟାମି ତ୍ଵାଂ ଦୀପ୍ତହୁତାଶଵକ୍ତ୍ରଂ
        ସ୍ଵତେଜସା ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ତପନ୍ତମ୍ ॥୧୧-୧୯॥

ଦ୍ୟାଵାପୃଥିଵ୍ୟୋରିଦମନ୍ତରଂ ହି
        ଵ୍ୟାପ୍ତଂ ତ୍ଵୟୈକେନ ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ଭୁତଂ ରୂପମୁଗ୍ରଂ ତଵେଦଂ
        ଲୋକତ୍ରୟଂ ପ୍ରଵ୍ୟଥିତଂ ମହାତ୍ମନ୍ ॥୧୧-୨୦॥

ଅମୀ ହି ତ୍ଵାଂ ସୁରସଙ୍ଘା ଵିଶନ୍ତି
        କେଚିଦ୍ଭୀତାଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲୟୋ ଗୃଣନ୍ତି ।
ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ମହର୍ଷିସିଦ୍ଧସଙ୍ଘାଃ
        ସ୍ତୁଵନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୁତିଭିଃ ପୁଷ୍କଲାଭିଃ ॥୧୧-୨୧॥

ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ୟା ଵସଵୋ ୟେ ଚ ସାଧ୍ୟା
        ଵିଶ୍ଵେଽଶ୍ଵିନୌ ମରୁତଶ୍ଚୋଷ୍ମପାଶ୍ଚ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵୟକ୍ଷାସୁରସିଦ୍ଧସଙ୍ଘା
        ଵୀକ୍ଷନ୍ତେ ତ୍ଵାଂ ଵିସ୍ମିତାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ॥୧୧-୨୨॥

ରୂପଂ ମହତ୍ତେ ବହୁଵକ୍ତ୍ରନେତ୍ରଂ
        ମହାବାହୋ ବହୁବାହୂରୁପାଦମ୍ ।
ବହୂଦରଂ ବହୁଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଂ
        ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଃ ପ୍ରଵ୍ୟଥିତାସ୍ତଥାହମ୍ ॥୧୧-୨୩॥

ନଭଃସ୍ପୃଶଂ ଦୀପ୍ତମନେକଵର୍ଣଂ
        ଵ୍ୟାତ୍ତାନନଂ ଦୀପ୍ତଵିଶାଲନେତ୍ରମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଵ୍ୟଥିତାନ୍ତରାତ୍ମା
        ଧୃତିଂ ନ ଵିନ୍ଦାମି ଶମଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋ ॥୧୧-୨୪॥

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲାନି ଚ ତେ ମୁଖାନି
        ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ କାଲାନଲସନ୍ନିଭାନି ।
ଦିଶୋ ନ ଜାନେ ନ ଲଭେ ଚ ଶର୍ମ
        ପ୍ରସୀଦ ଦେଵେଶ ଜଗନ୍ନିଵାସ ॥୧୧-୨୫॥

ଅମୀ ଚ ତ୍ଵାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ ପୁତ୍ରାଃ
        ସର୍ଵେ ସହୈଵାଵନିପାଲସଙ୍ଘୈଃ ।
ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ତଥାସୌ
        ସହାସ୍ମଦୀୟୈରପି ୟୋଧମୁଖ୍ୟୈଃ ॥୧୧-୨୬॥

ଵକ୍ତ୍ରାଣି ତେ ତ୍ଵରମାଣା ଵିଶନ୍ତି
        ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲାନି ଭୟାନକାନି ।
କେଚିଦ୍ଵିଲଗ୍ନା ଦଶନାନ୍ତରେଷୁ
        ସନ୍ଦୃଶ୍ୟନ୍ତେ ଚୂର୍ଣିତୈରୁତ୍ତମାଙ୍ଗୈଃ ॥୧୧-୨୭॥

ୟଥା ନଦୀନାଂ ବହଵୋଽମ୍ବୁଵେଗାଃ
        ସମୁଦ୍ରମେଵାଭିମୁଖା ଦ୍ରଵନ୍ତି ।
ତଥା ତଵାମୀ ନରଲୋକଵୀରା
        ଵିଶନ୍ତି ଵକ୍ତ୍ରାଣ୍ୟଭିଵିଜ୍ଵଲନ୍ତି ॥୧୧-୨୮॥

ୟଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଜ୍ଵଲନଂ ପତଙ୍ଗା
        ଵିଶନ୍ତି ନାଶାୟ ସମୃଦ୍ଧଵେଗାଃ ।
ତଥୈଵ ନାଶାୟ ଵିଶନ୍ତି ଲୋକାସ୍-
        ତଵାପି ଵକ୍ତ୍ରାଣି ସମୃଦ୍ଧଵେଗାଃ ॥୧୧-୨୯॥

ଲେଲିହ୍ୟସେ ଗ୍ରସମାନଃ ସମନ୍ତାଲ୍-
        ଲୋକାନ୍ସମଗ୍ରାନ୍ଵଦନୈର୍ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିଃ ।
ତେଜୋଭିରାପୂର୍ୟ ଜଗତ୍ସମଗ୍ରଂ
        ଭାସସ୍ତଵୋଗ୍ରାଃ ପ୍ରତପନ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋ ॥୧୧-୩୦॥

ଆଖ୍ୟାହି ମେ କୋ ଭଵାନୁଗ୍ରରୂପୋ
        ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵଵର ପ୍ରସୀଦ ।
ଵିଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଵନ୍ତମାଦ୍ୟଂ
        ନ ହି ପ୍ରଜାନାମି ତଵ ପ୍ରଵୃତ୍ତିମ୍ ॥୧୧-୩୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

କାଲୋଽସ୍ମି ଲୋକକ୍ଷୟକୃତ୍ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋ
        ଲୋକାନ୍ସମାହର୍ତୁମିହ ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ ।
ଋତେଽପି ତ୍ଵାଂ ନ ଭଵିଷ୍ୟନ୍ତି ସର୍ଵେ
        ୟେଽଵସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରତ୍ୟନୀକେଷୁ ୟୋଧାଃ ॥୧୧-୩୨॥

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ୟଶୋ ଲଭସ୍ଵ
        ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ୟଂ ସମୃଦ୍ଧମ୍ ।
ମୟୈଵୈତେ ନିହତାଃ ପୂର୍ଵମେଵ
        ନିମିତ୍ତମାତ୍ରଂ ଭଵ ସଵ୍ୟସାଚିନ୍ ॥୧୧-୩୩॥

ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଜୟଦ୍ରଥଂ ଚ
        କର୍ଣଂ ତଥାନ୍ୟାନପି ୟୋଧଵୀରାନ୍ ।
ମୟା ହତାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଜହି ମା ଵ୍ୟଥିଷ୍ଠା
        ୟୁଧ୍ୟସ୍ଵ ଜେତାସି ରଣେ ସପତ୍ନାନ୍ ॥୧୧-୩୪॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ କେଶଵସ୍ୟ
        କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ଵେପମାନଃ କିରୀଟୀ ।
ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଭୂୟ ଏଵାହ କୃଷ୍ଣଂ
        ସଗଦ୍ଗଦଂ ଭୀତଭୀତଃ ପ୍ରଣମ୍ୟ ॥୧୧-୩୫॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ସ୍ଥାନେ ହୃଷୀକେଶ ତଵ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ୟା
        ଜଗତ୍ପ୍ରହୃଷ୍ୟତ୍ୟନୁରଜ୍ୟତେ ଚ ।
ରକ୍ଷାଂସି ଭୀତାନି ଦିଶୋ ଦ୍ରଵନ୍ତି
        ସର୍ଵେ ନମସ୍ୟନ୍ତି ଚ ସିଦ୍ଧସଙ୍ଘାଃ ॥୧୧-୩୬॥

କସ୍ମାଚ୍ଚ ତେ ନ ନମେରନ୍ମହାତ୍ମନ୍
        ଗରୀୟସେ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽପ୍ୟାଦିକର୍ତ୍ରେ ।
ଅନନ୍ତ ଦେଵେଶ ଜଗନ୍ନିଵାସ
        ତ୍ଵମକ୍ଷରଂ ସଦସତ୍ତତ୍ପରଂ ୟତ୍ ॥୧୧-୩୭॥

ତ୍ଵମାଦିଦେଵଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣସ୍-
        ତ୍ଵମସ୍ୟ ଵିଶ୍ଵସ୍ୟ ପରଂ ନିଧାନମ୍ ।
ଵେତ୍ତାସି ଵେଦ୍ୟଂ ଚ ପରଂ ଚ ଧାମ
        ତ୍ଵୟା ତତଂ ଵିଶ୍ଵମନନ୍ତରୂପ ॥୧୧-୩୮॥

ଵାୟୁର୍ୟମୋଽଗ୍ନିର୍ଵରୁଣଃ ଶଶାଙ୍କଃ
        ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରପିତାମହଶ୍ଚ ।
ନମୋ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ସହସ୍ରକୃତ୍ଵଃ
        ପୁନଶ୍ଚ ଭୂୟୋଽପି ନମୋ ନମସ୍ତେ ॥୧୧-୩୯॥

ନମଃ ପୁରସ୍ତାଦଥ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତେ
        ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵତ ଏଵ ସର୍ଵ ।
ଅନନ୍ତଵୀର୍ୟାମିତଵିକ୍ରମସ୍ତ୍ଵଂ
        ସର୍ଵଂ ସମାପ୍ନୋଷି ତତୋଽସି ସର୍ଵଃ ॥୧୧-୪୦॥

ସଖେତି ମତ୍ଵା ପ୍ରସଭଂ ୟଦୁକ୍ତଂ
        ହେ କୃଷ୍ଣ ହେ ୟାଦଵ ହେ ସଖେତି ।
ଅଜାନତା ମହିମାନଂ ତଵେଦଂ
        ମୟା ପ୍ରମାଦାତ୍ପ୍ରଣୟେନ ଵାପି ॥୧୧-୪୧॥

ୟଚ୍ଚାଵହାସାର୍ଥମସତ୍ କୃତୋଽସି
        ଵିହାରଶୟ୍ୟାସନଭୋଜନେଷୁ ।
ଏକୋଽଥଵାପ୍ୟଚ୍ୟୁତ ତତ୍ସମକ୍ଷଂ
        ତତ୍କ୍ଷାମୟେ ତ୍ଵାମହମପ୍ରମେୟମ୍ ॥୧୧-୪୨॥

ପିତାସି ଲୋକସ୍ୟ ଚରାଚରସ୍ୟ
        ତ୍ଵମସ୍ୟ ପୂଜ୍ୟଶ୍ଚ ଗୁରୁର୍ଗରୀୟାନ୍ ।
ନ ତ୍ଵତ୍ସମୋଽସ୍ତ୍ୟଭ୍ୟଧିକଃ କୁତୋଽନ୍ୟୋ
        ଲୋକତ୍ରୟେଽପ୍ୟପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵ ॥୧୧-୪୩॥

ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଣମ୍ୟ ପ୍ରଣିଧାୟ କାୟଂ
        ପ୍ରସାଦୟେ ତ୍ଵାମହମୀଶମୀଡ୍ୟମ୍ ।
ପିତେଵ ପୁତ୍ରସ୍ୟ ସଖେଵ ସଖ୍ୟୁଃ
        ପ୍ରିୟଃ ପ୍ରିୟାୟାର୍ହସି ଦେଵ ସୋଢୁମ୍ ॥୧୧-୪୪॥

ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ହୃଷିତୋଽସ୍ମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା
        ଭୟେନ ଚ ପ୍ରଵ୍ୟଥିତଂ ମନୋ ମେ ।
ତଦେଵ ମେ ଦର୍ଶୟ ଦେଵ ରୂପଂ
        ପ୍ରସୀଦ ଦେଵେଶ ଜଗନ୍ନିଵାସ ॥୧୧-୪୫॥

କିରୀଟିନଂ ଗଦିନଂ ଚକ୍ରହସ୍ତଂ
        ଇଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମହଂ ତଥୈଵ ।
ତେନୈଵ ରୂପେଣ ଚତୁର୍ଭୁଜେନ
        ସହସ୍ରବାହୋ ଭଵ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତେ ॥୧୧-୪୬॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ମୟା ପ୍ରସନ୍ନେନ ତଵାର୍ଜୁନେଦଂ
        ରୂପଂ ପରଂ ଦର୍ଶିତମାତ୍ମୟୋଗାତ୍ ।
ତେଜୋମୟଂ ଵିଶ୍ଵମନନ୍ତମାଦ୍ୟଂ
        ୟନ୍ମେ ତ୍ଵଦନ୍ୟେନ ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵମ୍ ॥୧୧-୪୭॥

ନ ଵେଦୟଜ୍ଞାଧ୍ୟୟନୈର୍ନ ଦାନୈର୍-
        ନ ଚ କ୍ରିୟାଭିର୍ନ ତପୋଭିରୁଗ୍ରୈଃ ।
ଏଵଂରୂପଃ ଶକ୍ୟ ଅହଂ ନୃଲୋକେ
        ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵଦନ୍ୟେନ କୁରୁପ୍ରଵୀର ॥୧୧-୪୮॥

ମା ତେ ଵ୍ୟଥା ମା ଚ ଵିମୂଢଭାଵୋ
        ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପଂ ଘୋରମୀଦୃଙ୍ ମମେଦମ୍ ।
ଵ୍ୟପେତଭୀଃ ପ୍ରୀତମନାଃ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ
        ତଦେଵ ମେ ରୂପମିଦଂ ପ୍ରପଶ୍ୟ ॥୧୧-୪୯॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଇତ୍ୟର୍ଜୁନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ତଥୋକ୍ତ୍ଵା
        ସ୍ଵକଂ ରୂପଂ ଦର୍ଶୟାମାସ ଭୂୟଃ ।
ଆଶ୍ଵାସୟାମାସ ଚ ଭୀତମେନଂ
        ଭୂତ୍ଵା ପୁନଃ ସୌମ୍ୟଵପୁର୍ମହାତ୍ମା ॥୧୧-୫୦॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଦଂ ମାନୁଷଂ ରୂପଂ ତଵ ସୌମ୍ୟଂ ଜନାର୍ଦନ ।
ଇଦାନୀମସ୍ମି ସଂଵୃତ୍ତଃ ସଚେତାଃ ପ୍ରକୃତିଂ ଗତଃ ॥୧୧-୫୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ସୁଦୁର୍ଦର୍ଶମିଦଂ ରୂପଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ୟନ୍ମମ ।
ଦେଵା ଅପ୍ୟସ୍ୟ ରୂପସ୍ୟ ନିତ୍ୟଂ ଦର୍ଶନକାଙ୍ କ୍ଷିଣଃ ॥୧୧-୫୨॥

ନାହଂ ଵେଦୈର୍ନ ତପସା ନ ଦାନେନ ନ ଚେଜ୍ୟୟା ।
ଶକ୍ୟ ଏଵଂଵିଧୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ମାଂ ୟଥା ॥୧୧-୫୩॥

ଭକ୍ତ୍ୟା ତ୍ଵନନ୍ୟୟା ଶକ୍ୟ ଅହମେଵଂଵିଧୋଽର୍ଜୁନ ।
ଜ୍ଞାତୁଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵେନ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଚ ପରନ୍ତପ ॥୧୧-୫୪॥

ମତ୍କର୍ମକୃନ୍ମତ୍ପରମୋ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ ସଙ୍ଗଵର୍ଜିତଃ ।
ନିର୍ଵୈରଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ୟଃ ସ ମାମେତି ପାଣ୍ଡଵ ॥୧୧-୫୫॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଵିଶ୍ଵରୂପଦର୍ଶନୟୋଗୋ ନାମୈକାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୧॥

ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ଭକ୍ତି ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଦ୍ଵାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଭକ୍ତିୟୋଗଃ


        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ଏଵଂ ସତତୟୁକ୍ତା ୟେ ଭକ୍ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ପର୍ୟୁପାସତେ ।
ୟେ ଚାପ୍ୟକ୍ଷରମଵ୍ୟକ୍ତଂ ତେଷାଂ କେ ୟୋଗଵିତ୍ତମାଃ ॥୧୨-୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ମୟ୍ୟାଵେଶ୍ୟ ମନୋ ୟେ ମାଂ ନିତ୍ୟୟୁକ୍ତା ଉପାସତେ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧୟା ପରୟୋପେତାଃ ତେ ମେ ୟୁକ୍ତତମା ମତାଃ ॥୧୨-୨॥

ୟେ ତ୍ଵକ୍ଷରମନିର୍ଦେଶ୍ୟମଵ୍ୟକ୍ତଂ ପର୍ୟୁପାସତେ ।
ସର୍ଵତ୍ରଗମଚିନ୍ତ୍ୟଞ୍ଚ କୂଟସ୍ଥମଚଲନ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥୧୨-୩॥

ସନ୍ନିୟମ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟଗ୍ରାମଂ ସର୍ଵତ୍ର ସମବୁଦ୍ଧୟଃ ।
ତେ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ମାମେଵ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତାଃ ॥୧୨-୪॥

କ୍ଲେଶୋଽଧିକତରସ୍ତେଷାମଵ୍ୟକ୍ତାସକ୍ତଚେତସାମ୍ ।
ଅଵ୍ୟକ୍ତା ହି ଗତିର୍ଦୁଃଖଂ ଦେହଵଦ୍ଭିରଵାପ୍ୟତେ ॥୧୨-୫॥

ୟେ ତୁ ସର୍ଵାଣି କର୍ମାଣି ମୟି ସଂନ୍ୟସ୍ୟ ମତ୍ପରାଃ ।
ଅନନ୍ୟେନୈଵ ୟୋଗେନ ମାଂ ଧ୍ୟାୟନ୍ତ ଉପାସତେ ॥୧୨-୬॥

ତେଷାମହଂ ସମୁଦ୍ଧର୍ତା ମୃତ୍ୟୁସଂସାରସାଗରାତ୍ ।
ଭଵାମି ନଚିରାତ୍ପାର୍ଥ ମୟ୍ୟାଵେଶିତଚେତସାମ୍ ॥୧୨-୭॥

ମୟ୍ୟେଵ ମନ ଆଧତ୍ସ୍ଵ ମୟି ବୁଦ୍ଧିଂ ନିଵେଶୟ ।
ନିଵସିଷ୍ୟସି ମୟ୍ୟେଵ ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଂ ନ ସଂଶୟଃ ॥୧୨-୮॥

ଅଥ ଚିତ୍ତଂ ସମାଧାତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋଷି ମୟି ସ୍ଥିରମ୍ ।
ଅଭ୍ୟାସୟୋଗେନ ତତୋ ମାମିଚ୍ଛାପ୍ତୁଂ ଧନଞ୍ଜୟ ॥୧୨-୯॥

ଅଭ୍ୟାସେଽପ୍ୟସମର୍ଥୋଽସି ମତ୍କର୍ମପରମୋ ଭଵ ।
ମଦର୍ଥମପି କର୍ମାଣି କୁର୍ଵନ୍ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ୟସି ॥୧୨-୧୦॥

ଅଥୈତଦପ୍ୟଶକ୍ତୋଽସି କର୍ତ୍ତୁଂ ମଦ୍ୟୋଗମାଶ୍ରିତଃ ।
ସର୍ଵକର୍ମଫଲତ୍ୟାଗଂ ତତଃ କୁରୁ ୟତାତ୍ମଵାନ୍ ॥୧୨-୧୧॥

ଶ୍ରେୟୋ ହି ଜ୍ଞାନମଭ୍ୟାସାଜ୍ଜ୍ଞାନାଦ୍ଧ୍ୟାନଂ ଵିଶିଷ୍ୟତେ ।
ଧ୍ୟାନାତ୍କର୍ମଫଲତ୍ୟାଗସ୍ତ୍ୟାଗାଚ୍ଛାନ୍ତିରନନ୍ତରମ୍ ॥୧୨-୧୨॥

ଅଦ୍ଵେଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମୈତ୍ରଃ କରୁଣ ଏଵ ଚ ।
ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କାରଃ ସମଦୁଃଖସୁଖଃ କ୍ଷମୀ ॥୧୨-୧୩॥

ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସତତଂ ୟୋଗୀ ୟତାତ୍ମା ଦୃଢନିଶ୍ଚୟଃ ।
ମୟ୍ୟର୍ପିତମନୋବୁଦ୍ଧିର୍ୟୋ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ ସ ମେ ପ୍ରିୟଃ ॥୧୨-୧୪॥

ୟସ୍ମାନ୍ନୋଦ୍ଵିଜତେ ଲୋକୋ ଲୋକାନ୍ନୋଦ୍ଵିଜତେ ଚ ୟଃ ।
ହର୍ଷାମର୍ଷଭୟୋଦ୍ଵେଗୈର୍ମୁକ୍ତୋ ୟଃ ସ ଚ ମେ ପ୍ରିୟଃ ॥୧୨-୧୫॥

ଅନପେକ୍ଷଃ ଶୁଚିର୍ଦକ୍ଷ ଉଦାସୀନୋ ଗତଵ୍ୟଥଃ ।
ସର୍ଵାରମ୍ଭପରିତ୍ୟାଗୀ ୟୋ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ ସ ମେ ପ୍ରିୟଃ ॥୧୨-୧୬॥

ୟୋ ନ ହୃଷ୍ୟତି ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ନ ଶୋଚତି ନ କାଙ୍କ୍ଷତି ।
ଶୁଭାଶୁଭପରିତ୍ୟାଗୀ ଭକ୍ତିମାନ୍ୟଃ ସ ମେ ପ୍ରିୟଃ ॥୧୨-୧୭॥

ସମଃ ଶତ୍ରୌ ଚ ମିତ୍ରେ ଚ ତଥା ମାନାପମାନୟୋଃ ।
ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖେଷୁ ସମଃ ସଙ୍ଗଵିଵର୍ଜିତଃ ॥୧୨-୧୮॥

ତୁଲ୍ୟନିନ୍ଦାସ୍ତୁତିର୍ମୌନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ୟେନ କେନଚିତ୍ ।
ଅନିକେତଃ ସ୍ଥିରମତିର୍ଭକ୍ତିମାନ୍ମେ ପ୍ରିୟୋ ନରଃ ॥୧୨-୧୯॥

ୟେ ତୁ ଧର୍ମ୍ୟାମୃତମିଦଂ ୟଥୋକ୍ତଂ ପର୍ୟୁପାସତେ ।
ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନା ମତ୍ପରମା ଭକ୍ତାସ୍ତେଽତୀଵ ମେ ପ୍ରିୟାଃ ॥୧୨-୨୦॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଭକ୍ତିୟୋଗୋ ନାମ ଦ୍ଵାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୨॥

ତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଵିଭାଗ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ତ୍ରୟୋଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଵିଭାଗୟୋଗଃ


        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ପ୍ରକୃତିଂ ପୁରୁଷଂ ଚୈଵ କ୍ଷେତ୍ରଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମେଵ ଚ ।
ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମି ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞେୟଂ ଚ କେଶଵ ॥୧୩-୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଇଦଂ ଶରୀରଂ କୌନ୍ତେୟ କ୍ଷେତ୍ରମିତ୍ୟଭିଧୀୟତେ ।
ଏତଦ୍ୟୋ ଵେତ୍ତି ତଂ ପ୍ରାହୁଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଇତି ତଦ୍ଵିଦଃ ॥୧୩-୨॥

କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ଚାପି ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଭାରତ ।
କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୟୋର୍ଜ୍ଞାନଂ ୟତ୍ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ମତଂ ମମ ॥୧୩-୩॥

ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ୟଚ୍ଚ ୟାଦୃକ୍ଚ ୟଦ୍ଵିକାରି ୟତଶ୍ଚ ୟତ୍ ।
ସ ଚ ୟୋ ୟତ୍ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚ ତତ୍ସମାସେନ ମେ ଶୃଣୁ ॥୧୩-୪॥

ଋଷିଭିର୍ବହୁଧା ଗୀତଂ ଛନ୍ଦୋଭିର୍ଵିଵିଧୈଃ ପୃଥକ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରପଦୈଶ୍ଚୈଵ ହେତୁମଦ୍ଭିର୍ଵିନିଶ୍ଚିତୈଃ ॥୧୩-୫॥

ମହାଭୂତାନ୍ୟହଙ୍କାରୋ ବୁଦ୍ଧିରଵ୍ୟକ୍ତମେଵ ଚ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ଦଶୈକଂ ଚ ପଞ୍ଚ ଚେନ୍ଦ୍ରିୟଗୋଚରାଃ ॥୧୩-୬॥

ଇଚ୍ଛା ଦ୍ଵେଷଃ ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ସଙ୍ଘାତଶ୍ଚେତନା ଧୃତିଃ ।
ଏତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ସମାସେନ ସଵିକାରମୁଦାହୃତମ୍ ॥୧୩-୭॥

ଅମାନିତ୍ଵମଦମ୍ଭିତ୍ଵମହିଂସା କ୍ଷାନ୍ତିରାର୍ଜଵମ୍ ।
ଆଚାର୍ୟୋପାସନଂ ଶୌଚଂ ସ୍ଥୈର୍ୟମାତ୍ମଵିନିଗ୍ରହଃ ॥୧୩-୮॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥେଷୁ ଵୈରାଗ୍ୟମନହଙ୍କାର ଏଵ ଚ ।
ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁଜରାଵ୍ୟାଧିଦୁଃଖଦୋଷାନୁଦର୍ଶନମ୍ ॥୧୩-୯॥

ଅସକ୍ତିରନଭିଷ୍ଵଙ୍ଗଃ ପୁତ୍ରଦାରଗୃହାଦିଷୁ ।
ନିତ୍ୟଂ ଚ ସମଚିତ୍ତତ୍ଵମିଷ୍ଟାନିଷ୍ଟୋପପତ୍ତିଷୁ ॥୧୩-୧୦॥

ମୟି ଚାନନ୍ୟୟୋଗେନ ଭକ୍ତିରଵ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ।
ଵିଵିକ୍ତଦେଶସେଵିତ୍ଵମରତିର୍ଜନସଂସଦି ॥୧୩-୧୧॥

ଅଧ୍ୟାତ୍ମଜ୍ଞାନନିତ୍ୟତ୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନାର୍ଥଦର୍ଶନମ୍ ।
ଏତଜ୍ଜ୍ଞାନମିତି ପ୍ରୋକ୍ତମଜ୍ଞାନଂ ୟଦତୋଽନ୍ୟଥା ॥୧୩-୧୨॥

ଜ୍ଞେୟଂ ୟତ୍ତତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ୟାମି ୟଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵାମୃତମଶ୍ନୁତେ ।
ଅନାଦିମତ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ନ ସତ୍ତନ୍ନାସଦୁଚ୍ୟତେ ॥୧୩-୧୩॥

ସର୍ଵତଃ ପାଣିପାଦଂ ତତ୍ସର୍ଵତୋଽକ୍ଷିଶିରୋମୁଖମ୍ ।
ସର୍ଵତଃ ଶ୍ରୁତିମଲ୍ଲୋକେ ସର୍ଵମାଵୃତ୍ୟ ତିଷ୍ଠତି ॥୧୩-୧୪॥

ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଣାଭାସଂ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିୟଵିଵର୍ଜିତମ୍ ।
ଅସକ୍ତଂ ସର୍ଵଭୃଚ୍ଚୈଵ ନିର୍ଗୁଣଂ ଗୁଣଭୋକ୍ତୃ ଚ ॥୧୩-୧୫॥

ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ଭୂତାନାମଚରଂ ଚରମେଵ ଚ ।
ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାତ୍ତଦଵିଜ୍ଞେୟଂ ଦୂରସ୍ଥଂ ଚାନ୍ତିକେ ଚ ତତ୍ ॥୧୩-୧୬॥

ଅଵିଭକ୍ତଂ ଚ ଭୂତେଷୁ ଵିଭକ୍ତମିଵ ଚ ସ୍ଥିତମ୍ ।
ଭୂତଭର୍ତୃ ଚ ତଜ୍ଜ୍ଞେୟଂ ଗ୍ରସିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁ ଚ ॥୧୩-୧୭॥

ଜ୍ୟୋତିଷାମପି ତଜ୍ଜ୍ୟୋତିସ୍ତମସଃ ପରମୁଚ୍ୟତେ ।
ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞେୟଂ ଜ୍ଞାନଗମ୍ୟଂ ହୃଦି ସର୍ଵସ୍ୟ ଵିଷ୍ଠିତମ୍ ॥୧୩-୧୮॥

ଇତି କ୍ଷେତ୍ରଂ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞେୟଂ ଚୋକ୍ତଂ ସମାସତଃ ।
ମଦ୍ଭକ୍ତ ଏତଦ୍ଵିଜ୍ଞାୟ ମଦ୍ଭାଵାୟୋପପଦ୍ୟତେ ॥୧୩-୧୯॥

ପ୍ରକୃତିଂ ପୁରୁଷଂ ଚୈଵ ଵିଦ୍ଧ୍ୟନାଦୀ ଉଭାଵପି ।
ଵିକାରାଂଶ୍ଚ ଗୁଣାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରକୃତିସମ୍ଭଵାନ୍ ॥୧୩-୨୦॥

କାର୍ୟକାରଣକର୍ତୃତ୍ଵେ ହେତୁଃ ପ୍ରକୃତିରୁଚ୍ୟତେ ।
ପୁରୁଷଃ ସୁଖଦୁଃଖାନାଂ ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵେ ହେତୁରୁଚ୍ୟତେ ॥୧୩-୨୧॥

ପୁରୁଷଃ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋ ହି ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପ୍ରକୃତିଜାନ୍ ଗୁଣାନ୍ ।
କାରଣଂ ଗୁଣସଙ୍ଗୋଽସ୍ୟ ସଦସଦ୍ୟୋନିଜନ୍ମସୁ ॥୧୩-୨୨॥

ଉପଦ୍ରଷ୍ଟାନୁମନ୍ତା ଚ ଭର୍ତା ଭୋକ୍ତା ମହେଶ୍ଵରଃ ।
ପରମାତ୍ମେତି ଚାପ୍ୟୁକ୍ତୋ ଦେହେଽସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷଃ ପରଃ ॥୧୩-୨୩॥

ୟ ଏଵଂ ଵେତ୍ତି ପୁରୁଷଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଚ ଗୁଣୈଃ ସହ ।
ସର୍ଵଥା ଵର୍ତ୍ତମାନୋଽପି ନ ସ ଭୂୟୋଽଭିଜାୟତେ ॥୧୩-୨୪॥

ଧ୍ୟାନେନାତ୍ମନି ପଶ୍ୟନ୍ତି କେଚିଦାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ।
ଅନ୍ୟେ ସାଙ୍ଖ୍ୟେନ ୟୋଗେନ କର୍ମୟୋଗେନ ଚାପରେ ॥୧୩-୨୫॥

ଅନ୍ୟେ ତ୍ଵେଵମଜାନନ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵାନ୍ୟେଭ୍ୟ ଉପାସତେ ।
ତେଽପି ଚାତିତରନ୍ତ୍ୟେଵ ମୃତ୍ୟୁଂ ଶ୍ରୁତିପରାୟଣାଃ ॥୧୩-୨୬॥

ୟାଵତ୍ସଞ୍ଜାୟତେ କିଞ୍ଚିତ୍ସତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ ।
କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞସଂୟୋଗାତ୍ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଭରତର୍ଷଭ ॥୧୩-୨୭॥

ସମଂ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ।
ଵିନଶ୍ୟତ୍ସ୍ଵଵିନଶ୍ୟନ୍ତଂ ୟଃ ପଶ୍ୟତି ସ ପଶ୍ୟତି ॥୧୩-୨୮॥

ସମଂ ପଶ୍ୟନ୍ହି ସର୍ଵତ୍ର ସମଵସ୍ଥିତମୀଶ୍ଵରମ୍ ।
ନ ହିନସ୍ତ୍ୟାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ତତୋ ୟାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥୧୩-୨୯॥

ପ୍ରକୃତ୍ୟୈଵ ଚ କର୍ମାଣି କ୍ରିୟମାଣାନି ସର୍ଵଶଃ ।
ୟଃ ପଶ୍ୟତି ତଥାତ୍ମାନମକର୍ତାରଂ ସ ପଶ୍ୟତି ॥୧୩-୩୦॥

ୟଦା ଭୂତପୃଥଗ୍ଭାଵମେକସ୍ଥମନୁପଶ୍ୟତି ।
ତତ ଏଵ ଚ ଵିସ୍ତାରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସମ୍ପଦ୍ୟତେ ତଦା ॥୧୩-୩୧॥

ଅନାଦିତ୍ଵାନ୍ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵାତ୍ପରମାତ୍ମାୟମଵ୍ୟୟଃ ।
ଶରୀରସ୍ଥୋଽପି କୌନ୍ତେୟ ନ କରୋତି ନ ଲିପ୍ୟତେ ॥୧୩-୩୨॥

ୟଥା ସର୍ଵଗତଂ ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ୟାଦାକାଶଂ ନୋପଲିପ୍ୟତେ ।
ସର୍ଵତ୍ରାଵସ୍ଥିତୋ ଦେହେ ତଥାତ୍ମା ନୋପଲିପ୍ୟତେ ॥୧୩-୩୩॥

ୟଥା ପ୍ରକାଶୟତ୍ୟେକଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଲୋକମିମଂ ରଵିଃ ।
କ୍ଷେତ୍ରଂ କ୍ଷେତ୍ରୀ ତଥା କୃତ୍ସ୍ନଂ ପ୍ରକାଶୟତି ଭାରତ ॥୧୩-୩୪॥

କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୟୋରେଵମନ୍ତରଂ ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷା ।
ଭୂତପ୍ରକୃତିମୋକ୍ଷଂ ଚ ୟେ ଵିଦୁର୍ୟାନ୍ତି ତେ ପରମ୍ ॥୧୩-୩୫॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଵିଭାଗୟୋଗୋ ନାମ ତ୍ରୟୋଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୩॥

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ଗୁଣତ୍ରୟଵିଭାଗ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଚତୁର୍ଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଗୁଣତ୍ରୟଵିଭାଗୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ପରଂ ଭୂୟଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ୟାମି ଜ୍ଞାନାନାଂ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ୟଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁନୟଃ ସର୍ଵେ ପରାଂ ସିଦ୍ଧିମିତୋ ଗତାଃ ॥୧୪-୧॥

ଇଦଂ ଜ୍ଞାନମୁପାଶ୍ରିତ୍ୟ ମମ ସାଧର୍ମ୍ୟମାଗତାଃ ।
ସର୍ଗେଽପି ନୋପଜାୟନ୍ତେ ପ୍ରଲୟେ ନ ଵ୍ୟଥନ୍ତି ଚ ॥୧୪-୨॥

ମମ ୟୋନିର୍ମହଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ମିନ୍ ଗର୍ଭଂ ଦଧାମ୍ୟହମ୍ ।
ସମ୍ଭଵଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତତୋ ଭଵତି ଭାରତ ॥୧୪-୩॥

ସର୍ଵୟୋନିଷୁ କୌନ୍ତେୟ ମୂର୍ତ୍ତୟଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ୟାଃ ।
ତାସାଂ ବ୍ରହ୍ମ ମହଦ୍ୟୋନିରହଂ ବୀଜପ୍ରଦଃ ପିତା ॥୧୪-୪॥

ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମ ଇତି ଗୁଣାଃ ପ୍ରକୃତିସମ୍ଭଵାଃ ।
ନିବଧ୍ନନ୍ତି ମହାବାହୋ ଦେହେ ଦେହିନମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୧୪-୫॥

ତତ୍ର ସତ୍ତ୍ଵଂ ନିର୍ମଲତ୍ଵାତ୍ପ୍ରକାଶକମନାମୟମ୍ ।
ସୁଖସଙ୍ଗେନ ବଧ୍ନାତି ଜ୍ଞାନସଙ୍ଗେନ ଚାନଘ ॥୧୪-୬॥

ରଜୋ ରାଗାତ୍ମକଂ ଵିଦ୍ଧି ତୃଷ୍ଣାସଙ୍ଗସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ।
ତନ୍ନିବଧ୍ନାତି କୌନ୍ତେୟ କର୍ମସଙ୍ଗେନ ଦେହିନମ୍ ॥୧୪-୭॥

ତମସ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଜଂ ଵିଦ୍ଧି ମୋହନଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ।
ପ୍ରମାଦାଲସ୍ୟନିଦ୍ରାଭିସ୍ତନ୍ନିବଧ୍ନାତି ଭାରତ ॥୧୪-୮॥

ସତ୍ତ୍ଵଂ ସୁଖେ ସଞ୍ଜୟତି ରଜଃ କର୍ମଣି ଭାରତ ।
ଜ୍ଞାନମାଵୃତ୍ୟ ତୁ ତମଃ ପ୍ରମାଦେ ସଞ୍ଜୟତ୍ୟୁତ ॥୧୪-୯॥

ରଜସ୍ତମଶ୍ଚାଭିଭୂୟ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଭଵତି ଭାରତ ।
ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତମଶ୍ଚୈଵ ତମଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତଥା ॥୧୪-୧୦॥

ସର୍ଵଦ୍ଵାରେଷୁ ଦେହେଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରକାଶ ଉପଜାୟତେ ।
ଜ୍ଞାନଂ ୟଦା ତଦା ଵିଦ୍ୟାଦ୍ଵିଵୃଦ୍ଧଂ ସତ୍ତ୍ଵମିତ୍ୟୁତ ॥୧୪-୧୧॥

ଲୋଭଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିରାରମ୍ଭଃ କର୍ମଣାମଶମଃ ସ୍ପୃହା ।
ରଜସ୍ୟେତାନି ଜାୟନ୍ତେ ଵିଵୃଦ୍ଧେ ଭରତର୍ଷଭ ॥୧୪-୧୨॥

ଅପ୍ରକାଶୋଽପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ପ୍ରମାଦୋ ମୋହ ଏଵ ଚ ।
ତମସ୍ୟେତାନି ଜାୟନ୍ତେ ଵିଵୃଦ୍ଧେ କୁରୁନନ୍ଦନ ॥୧୪-୧୩॥

ୟଦା ସତ୍ତ୍ଵେ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧେ ତୁ ପ୍ରଲୟଂ ୟାତି ଦେହଭୃତ୍ ।
ତଦୋତ୍ତମଵିଦାଂ ଲୋକାନମଲାନ୍ ପ୍ରତିପଦ୍ୟତେ ॥୧୪-୧୪॥

ରଜସି ପ୍ରଲୟଂ ଗତ୍ଵା କର୍ମସଙ୍ଗିଷୁ ଜାୟତେ ।
ତଥା ପ୍ରଲୀନସ୍ତମସି ମୂଢୟୋନିଷୁ ଜାୟତେ ॥୧୪-୧୫॥

କର୍ମଣଃ ସୁକୃତସ୍ୟାହୁଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ନିର୍ମଲଂ ଫଲମ୍ ।
ରଜସସ୍ତୁ ଫଲଂ ଦୁଃଖମଜ୍ଞାନଂ ତମସଃ ଫଲମ୍ ॥୧୪-୧୬॥

ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ସଞ୍ଜାୟତେ ଜ୍ଞାନଂ ରଜସୋ ଲୋଭ ଏଵ ଚ ।
ପ୍ରମାଦମୋହୌ ତମସୋ ଭଵତୋଽଜ୍ଞାନମେଵ ଚ ॥୧୪-୧୭॥

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥା ମଧ୍ୟେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ରାଜସାଃ ।
ଜଘନ୍ୟଗୁଣଵୃତ୍ତିସ୍ଥା ଅଧୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତାମସାଃ ॥୧୪-୧୮॥

ନାନ୍ୟଂ ଗୁଣେଭ୍ୟଃ କର୍ତାରଂ ୟଦା ଦ୍ରଷ୍ଟାନୁପଶ୍ୟତି ।
ଗୁଣେଭ୍ୟଶ୍ଚ ପରଂ ଵେତ୍ତି ମଦ୍ଭାଵଂ ସୋଽଧିଗଚ୍ଛତି ॥୧୪-୧୯॥

ଗୁଣାନେତାନତୀତ୍ୟ ତ୍ରୀନ୍ଦେହୀ ଦେହସମୁଦ୍ଭଵାନ୍ ।
ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁଜରାଦୁଃଖୈର୍ଵିମୁକ୍ତୋଽମୃତମଶ୍ନୁତେ ॥୧୪-୨୦॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

କୈର୍ଲିଙ୍ଗୈସ୍ତ୍ରୀନ୍ ଗୁଣାନେତାନତୀତୋ ଭଵତି ପ୍ରଭୋ ।
କିମାଚାରଃ କଥଂ ଚୈତାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ଗୁଣାନତିଵର୍ତ୍ତତେ ॥୧୪-୨୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ପ୍ରକାଶଂ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚ ମୋହମେଵ ଚ ପାଣ୍ଡଵ ।
ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ନ ନିଵୃତ୍ତାନି କାଙ୍କ୍ଷତି ॥୧୪-୨୨॥

ଉଦାସୀନଵଦାସୀନୋ ଗୁଣୈର୍ୟୋ ନ ଵିଚାଲ୍ୟତେ ।
ଗୁଣା ଵର୍ତ୍ତନ୍ତ ଇତ୍ୟେଵଂ ୟୋଽଵତିଷ୍ଠତି ନେଙ୍ଗତେ ॥୧୪-୨୩॥

ସମଦୁଃଖସୁଖଃ ସ୍ଵସ୍ଥଃ ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଞ୍ଚନଃ ।
ତୁଲ୍ୟପ୍ରିୟାପ୍ରିୟୋ ଧୀରସ୍ତୁଲ୍ୟନିନ୍ଦାତ୍ମସଂସ୍ତୁତିଃ ॥୧୪-୨୪॥

ମାନାପମାନୟୋସ୍ତୁଲ୍ୟସ୍ତୁଲ୍ୟୋ ମିତ୍ରାରିପକ୍ଷୟୋଃ ।
ସର୍ଵାରମ୍ଭପରିତ୍ୟାଗୀ ଗୁଣାତୀତଃ ସ ଉଚ୍ୟତେ ॥୧୪-୨୫॥

ମାଂ ଚ ୟୋଽଵ୍ୟଭିଚାରେଣ ଭକ୍ତିୟୋଗେନ ସେଵତେ ।
ସ ଗୁଣାନ୍ସମତୀତ୍ୟୈତାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଭୂୟାୟ କଲ୍ପତେ ॥୧୪-୨୬॥

ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାହମମୃତସ୍ୟାଵ୍ୟୟସ୍ୟ ଚ ।
ଶାଶ୍ଵତସ୍ୟ ଚ ଧର୍ମସ୍ୟ ସୁଖସ୍ୟୈକାନ୍ତିକସ୍ୟ ଚ ॥୧୪-୨୭॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଗୁଣତ୍ରୟଵିଭାଗୟୋଗୋ ନାମ ଚତୁର୍ଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୪॥

ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ପଞ୍ଚଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୂଲମଧଃଶାଖମଶ୍ଵତ୍ଥଂ ପ୍ରାହୁରଵ୍ୟୟମ୍ ।
ଛନ୍ଦାଂସି ୟସ୍ୟ ପର୍ଣାନି ୟସ୍ତଂ ଵେଦ ସ ଵେଦଵିତ୍ ॥୧୫-୧॥

ଅଧଶ୍ଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ୱଂ ପ୍ରସୃତାସ୍ତସ୍ୟ ଶାଖା
        ଗୁଣପ୍ରଵୃଦ୍ଧା ଵିଷୟପ୍ରଵାଲାଃ ।
ଅଧଶ୍ଚ ମୂଲାନ୍ୟନୁସନ୍ତତାନି
        କର୍ମାନୁବନ୍ଧୀନି ମନୁଷ୍ୟଲୋକେ ॥୧୫-୨॥

ନ ରୂପମସ୍ୟେହ ତଥୋପଲଭ୍ୟତେ
        ନାନ୍ତୋ ନ ଚାଦିର୍ନ ଚ ସମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥମେନଂ ସୁଵିରୂଢମୂଲଂ
        ଅସଙ୍ଗଶସ୍ତ୍ରେଣ ଦୃଢେନ ଛିତ୍ତ୍ଵା ॥୧୫-୩॥

ତତଃ ପଦଂ ତତ୍ପରିମାର୍ଗିତଵ୍ୟଂ
        ୟସ୍ମିନ୍ ଗତା ନ ନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତି ଭୂୟଃ ।
ତମେଵ ଚାଦ୍ୟଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରପଦ୍ୟେ ।
        ୟତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରସୃତା ପୁରାଣୀ ॥୧୫-୪॥

ନିର୍ମାନମୋହା ଜିତସଙ୍ଗଦୋଷା
        ଅଧ୍ୟାତ୍ମନିତ୍ୟା ଵିନିଵୃତ୍ତକାମାଃ ।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୈର୍ଵିମୁକ୍ତାଃ ସୁଖଦୁଃଖସଂଜ୍ଞୈ-
        ର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ୟମୂଢାଃ ପଦମଵ୍ୟୟଂ ତତ୍ ॥୧୫-୫॥

ନ ତଦ୍ଭାସୟତେ ସୂର୍ୟୋ ନ ଶଶାଙ୍କୋ ନ ପାଵକଃ ।
ୟଦ୍ଗତ୍ଵା ନ ନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ତଦ୍ଧାମ ପରମଂ ମମ ॥୧୫-୬॥

ମମୈଵାଂଶୋ ଜୀଵଲୋକେ ଜୀଵଭୂତଃ ସନାତନଃ ।
ମନଃଷଷ୍ଠାନୀନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପ୍ରକୃତିସ୍ଥାନି କର୍ଷତି ॥୧୫-୭॥

ଶରୀରଂ ୟଦଵାପ୍ନୋତି ୟଚ୍ଚାପ୍ୟୁତ୍କ୍ରାମତୀଶ୍ଵରଃ ।
ଗୃହୀତ୍ଵୈତାନି ସଂୟାତି ଵାୟୁର୍ଗନ୍ଧାନିଵାଶୟାତ୍ ॥୧୫-୮॥

ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଚକ୍ଷୁଃ ସ୍ପର୍ଶନଂ ଚ ରସନଂ ଘ୍ରାଣମେଵ ଚ ।
ଅଧିଷ୍ଠାୟ ମନଶ୍ଚାୟଂ ଵିଷୟାନୁପସେଵତେ ॥୧୫-୯॥

ଉତ୍କ୍ରାମନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ଵାପି ଭୁଞ୍ଜାନଂ ଵା ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ ।
ଵିମୂଢା ନାନୁପଶ୍ୟନ୍ତି ପଶ୍ୟନ୍ତି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷଃ ॥୧୫-୧୦॥

ୟତନ୍ତୋ ୟୋଗିନଶ୍ଚୈନଂ ପଶ୍ୟନ୍ତ୍ୟାତ୍ମନ୍ୟଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ୟତନ୍ତୋଽପ୍ୟକୃତାତ୍ମାନୋ ନୈନଂ ପଶ୍ୟନ୍ତ୍ୟଚେତସଃ ॥୧୫-୧୧॥

ୟଦାଦିତ୍ୟଗତଂ ତେଜୋ ଜଗଦ୍ଭାସୟତେଽଖିଲମ୍ ।
ୟଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି ୟଚ୍ଚାଗ୍ନୌ ତତ୍ତେଜୋ ଵିଦ୍ଧି ମାମକମ୍ ॥୧୫-୧୨॥

ଗାମାଵିଶ୍ୟ ଚ ଭୂତାନି ଧାରୟାମ୍ୟହମୋଜସା ।
ପୁଷ୍ଣାମି ଚୌଷଧୀଃ ସର୍ଵାଃ ସୋମୋ ଭୂତ୍ଵା ରସାତ୍ମକଃ ॥୧୫-୧୩॥

ଅହଂ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଣିନାଂ ଦେହମାଶ୍ରିତଃ ।
ପ୍ରାଣାପାନସମାୟୁକ୍ତଃ ପଚାମ୍ୟନ୍ନଂ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ ॥୧୫-୧୪॥

ସର୍ଵସ୍ୟ ଚାହଂ ହୃଦି ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟୋ
        ମତ୍ତଃ ସ୍ମୃତିର୍ଜ୍ଞାନମପୋହନଞ୍ଚ ।
ଵେଦୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈରହମେଵ ଵେଦ୍ୟୋ
        ଵେଦାନ୍ତକୃଦ୍ଵେଦଵିଦେଵ ଚାହମ୍ ॥୧୫-୧୫॥

ଦ୍ଵାଵିମୌ ପୁରୁଷୌ ଲୋକେ କ୍ଷରଶ୍ଚାକ୍ଷର ଏଵ ଚ ।
କ୍ଷରଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି କୂଟସ୍ଥୋଽକ୍ଷର ଉଚ୍ୟତେ ॥୧୫-୧୬॥

ଉତ୍ତମଃ ପୁରୁଷସ୍ତ୍ଵନ୍ୟଃ ପରମାତ୍ମେତ୍ୟୁଦାହୃତଃ ।
ୟୋ ଲୋକତ୍ରୟମାଵିଶ୍ୟ ବିଭର୍ତ୍ୟଵ୍ୟୟ ଈଶ୍ଵରଃ ॥୧୫-୧୭॥

ୟସ୍ମାତ୍ କ୍ଷରମତୀତୋଽହମକ୍ଷରାଦପି ଚୋତ୍ତମଃ ।
ଅତୋଽସ୍ମି ଲୋକେ ଵେଦେ ଚ ପ୍ରଥିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥୧୫-୧୮॥

ୟୋ ମାମେଵମସମ୍ମୂଢୋ ଜାନାତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ।
ସ ସର୍ଵଵିଦ୍ଭଜତି ମାଂ ସର୍ଵଭାଵେନ ଭାରତ ॥୧୫-୧୯॥

ଇତି ଗୁହ୍ୟତମଂ ଶାସ୍ତ୍ରମିଦମୁକ୍ତଂ ମୟାନଘ ।
ଏତଦ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସ୍ୟାତ୍ କୃତକୃତ୍ୟଶ୍ଚ ଭାରତ ॥୧୫-୨୦॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନ ସଂଵାଦେ
ପୁରୁଷୋତ୍ତମୟୋଗୋ ନାମ ପଞ୍ଚଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୫॥

ଷୋଡ଼ଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ଦୈଵାସୁରସମ୍ପଦ୍-ବିଭାଗ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ଷୋଡଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଦୈଵାସୁରସମ୍ପଦ୍-ବିଭାଗୟୋଗଃ


        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ଅଭୟଂ ସତ୍ତ୍ଵସଂଶୁଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞାନୟୋଗଵ୍ୟଵସ୍ଥିତିଃ ।
ଦାନଂ ଦମଶ୍ଚ ୟଜ୍ଞଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ୟାୟସ୍ତପ ଆର୍ଜଵମ୍ ॥୧୬-୧॥

ଅହିଂସା ସତ୍ୟମକ୍ରୋଧସ୍ତ୍ୟାଗଃ ଶାନ୍ତିରପୈଶୁନମ୍ ।
ଦୟା ଭୂତେଷ୍ଵଲୋଲୁପ୍ତ୍ଵଂ ମାର୍ଦଵଂ ହ୍ରୀରଚାପଲମ୍ ॥୧୬-୨॥

ତେଜଃ କ୍ଷମା ଧୃତିଃ ଶୌଚମଦ୍ରୋହୋ ନାତିମାନିତା ।
ଭଵନ୍ତି ସମ୍ପଦଂ ଦୈଵୀମଭିଜାତସ୍ୟ ଭାରତ ॥୧୬-୩॥

ଦମ୍ଭୋ ଦର୍ପୋଽଭିମାନଶ୍ଚ କ୍ରୋଧଃ ପାରୁଷ୍ୟମେଵ ଚ ।
ଅଜ୍ଞାନଂ ଚାଭିଜାତସ୍ୟ ପାର୍ଥ ସମ୍ପଦମାସୁରୀମ୍ ॥୧୬-୪॥

ଦୈଵୀ ସମ୍ପଦ୍ଵିମୋକ୍ଷାୟ ନିବନ୍ଧାୟାସୁରୀ ମତା ।
ମା ଶୁଚଃ ସମ୍ପଦଂ ଦୈଵୀମଭିଜାତୋଽସି ପାଣ୍ଡଵ ॥୧୬-୫॥

ଦ୍ଵୌ ଭୂତସର୍ଗୌ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଦୈଵ ଆସୁର ଏଵ ଚ ।
ଦୈଵୋ ଵିସ୍ତରଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତ ଆସୁରଂ ପାର୍ଥ ମେ ଶୃଣୁ ॥୧୬-୬॥

ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚ ନିଵୃତ୍ତିଂ ଚ ଜନା ନ ଵିଦୁରାସୁରାଃ ।
ନ ଶୌଚଂ ନାପି ଚାଚାରୋ ନ ସତ୍ୟଂ ତେଷୁ ଵିଦ୍ୟତେ ॥୧୬-୭॥

ଅସତ୍ୟମପ୍ରତିଷ୍ଠଂ ତେ ଜଗଦାହୁରନୀଶ୍ଵରମ୍ ।
ଅପରସ୍ପରସମ୍ଭୂତଂ କିମନ୍ୟତ୍କାମହୈତୁକମ୍ ॥୧୬-୮॥

ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟିମଵଷ୍ଟଭ୍ୟ ନଷ୍ଟାତ୍ମାନୋଽଲ୍ପବୁଦ୍ଧୟଃ ।
ପ୍ରଭଵନ୍ତ୍ୟୁଗ୍ରକର୍ମାଣଃ କ୍ଷୟାୟ ଜଗତୋଽହିତାଃ ॥୧୬-୯॥

କାମମାଶ୍ରିତ୍ୟ ଦୁଷ୍ପୂରଂ ଦମ୍ଭମାନମଦାନ୍ଵିତାଃ ।
ମୋହାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵାସଦ୍ଗ୍ରାହାନ୍ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେଽଶୁଚିଵ୍ରତାଃ ॥୧୬-୧୦॥

ଚିନ୍ତାମପରିମେୟାଂ ଚ ପ୍ରଲୟାନ୍ତାମୁପାଶ୍ରିତାଃ ।
କାମୋପଭୋଗପରମା ଏତାଵଦିତି ନିଶ୍ଚିତାଃ ॥୧୬-୧୧॥

ଆଶାପାଶଶତୈର୍ବଦ୍ଧାଃ କାମକ୍ରୋଧପରାୟଣାଃ ।
ଈହନ୍ତେ କାମଭୋଗାର୍ଥମନ୍ୟାୟେନାର୍ଥସଞ୍ଚୟାନ୍ ॥୧୬-୧୨॥

ଇଦମଦ୍ୟ ମୟା ଲବ୍ଧମିମଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟେ ମନୋରଥମ୍ ।
ଇଦମସ୍ତୀଦମପି ମେ ଭଵିଷ୍ୟତି ପୁନର୍ଧନମ୍ ॥୧୬-୧୩॥

ଅସୌ ମୟା ହତଃ ଶତ୍ରୁର୍ହନିଷ୍ୟେ ଚାପରାନପି ।
ଈଶ୍ଵରୋଽହମହଂ ଭୋଗୀ ସିଦ୍ଧୋଽହଂ ବଲଵାନ୍ସୁଖୀ ॥୧୬-୧୪॥

ଆଢ୍ୟୋଽଭିଜନଵାନସ୍ମି କୋଽନ୍ୟୋଽସ୍ତି ସଦୃଶୋ ମୟା ।
ୟକ୍ଷ୍ୟେ ଦାସ୍ୟାମି ମୋଦିଷ୍ୟ ଇତ୍ୟଜ୍ଞାନଵିମୋହିତାଃ ॥୧୬-୧୫॥

ଅନେକଚିତ୍ତଵିଭ୍ରାନ୍ତା ମୋହଜାଲସମାଵୃତାଃ ।
ପ୍ରସକ୍ତାଃ କାମଭୋଗେଷୁ ପତନ୍ତି ନରକେଽଶୁଚୌ ॥୧୬-୧୬॥

ଆତ୍ମସମ୍ଭାଵିତାଃ ସ୍ତବ୍ଧା ଧନମାନମଦାନ୍ଵିତାଃ ।
ୟଜନ୍ତେ ନାମୟଜ୍ଞୈସ୍ତେ ଦମ୍ଭେନାଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥୧୬-୧୭॥

ଅହଙ୍କାରଂ ବଲଂ ଦର୍ପଂ କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ଚ ସଂଶ୍ରିତାଃ ।
ମାମାତ୍ମପରଦେହେଷୁ ପ୍ରଦ୍ଵିଷନ୍ତୋଽଭ୍ୟସୂୟକାଃ ॥୧୬-୧୮॥

ତାନହଂ ଦ୍ଵିଷତଃ କ୍ରୂରାନ୍ ସଂସାରେଷୁ ନରାଧମାନ୍ ।
କ୍ଷିପାମ୍ୟଜସ୍ରମଶୁଭାନାସୁରୀଷ୍ଵେଵ ୟୋନିଷୁ ॥୧୬-୧୯॥

ଆସୁରୀଂ ୟୋନିମାପନ୍ନା ମୂଢା ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନି ।
ମାମପ୍ରାପ୍ୟୈଵ କୌନ୍ତେୟ ତତୋ ୟାନ୍ତ୍ୟଧମାଂ ଗତିମ୍ ॥୧୬-୨୦॥

ତ୍ରିଵିଧଂ ନରକସ୍ୟେଦଂ ଦ୍ଵାରଂ ନାଶନମାତ୍ମନଃ ।
କାମଃ କ୍ରୋଧସ୍ତଥା ଲୋଭସ୍ତସ୍ମାଦେତତ୍ତ୍ରୟଂ ତ୍ୟଜେତ୍ ॥୧୬-୨୧॥

ଏତୈର୍ଵିମୁକ୍ତଃ କୌନ୍ତେୟ ତମୋଦ୍ଵାରୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ନରଃ ।
ଆଚରତ୍ୟାତ୍ମନଃ ଶ୍ରେୟସ୍ତତୋ ୟାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥୧୬-୨୨॥

ୟଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଧିମୁତ୍ସୃଜ୍ୟ ଵର୍ତ୍ତତେ କାମକାରତଃ ।
ନ ସ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ନୋତି ନ ସୁଖଂ ନ ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥୧୬-୨୩॥

ତସ୍ମାଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରମାଣଂ ତେ କାର୍ୟାକାର୍ୟଵ୍ୟଵସ୍ଥିତୌ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶାସ୍ତ୍ରଵିଧାନୋକ୍ତଂ କର୍ମ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି ॥୧୬-୨୪॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଦୈଵାସୁରସମ୍ପଦ୍ଵିଭାଗୟୋଗୋ ନାମ ଷୋଡଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୬॥

ସପ୍ତଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ଶ୍ରଦ୍ଧାତ୍ରୟଵିଭାଗ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥ ସପ୍ତଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧାତ୍ରୟଵିଭାଗୟୋଗଃ


        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ୟେ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଧିମୁତ୍ସୃଜ୍ୟ ୟଜନ୍ତେ ଶ୍ରଦ୍ଧୟାନ୍ଵିତାଃ ।
ତେଷାଂ ନିଷ୍ଠା ତୁ କା କୃଷ୍ଣ ସତ୍ତ୍ଵମାହୋ ରଜସ୍ତମଃ ॥୧୭-୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

ତ୍ରିଵିଧା ଭଵତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେହିନାଂ ସା ସ୍ଵଭାଵଜା ।
ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ରାଜସୀ ଚୈଵ ତାମସୀ ଚେତି ତାଂ ଶୃଣୁ ॥୧୭-୨॥

ସତ୍ତ୍ଵାନୁରୂପା ସର୍ଵସ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭଵତି ଭାରତ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟୋଽୟଂ ପୁରୁଷୋ ୟୋ ୟଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଃ ସ ଏଵ ସଃ ॥୧୭-୩॥

ୟଜନ୍ତେ ସାତ୍ତ୍ଵିକା ଦେଵାନ୍ୟକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ରାଜସାଃ ।
ପ୍ରେତାନ୍ଭୂତଗଣାଂଶ୍ଚାନ୍ୟେ ୟଜନ୍ତେ ତାମସା ଜନାଃ ॥୧୭-୪॥

ଅଶାସ୍ତ୍ରଵିହିତଂ ଘୋରଂ ତପ୍ୟନ୍ତେ ୟେ ତପୋ ଜନାଃ ।
ଦମ୍ଭାହଙ୍କାରସଂୟୁକ୍ତାଃ କାମରାଗବଲାନ୍ଵିତାଃ ॥୧୭-୫॥

କର୍ଷୟନ୍ତଃ ଶରୀରସ୍ଥଂ ଭୂତଗ୍ରାମମଚେତସଃ ।
ମାଂ ଚୈଵାନ୍ତଃଶରୀରସ୍ଥଂ ତାନ୍ଵିଦ୍ଧ୍ୟାସୁରନିଶ୍ଚୟାନ୍ ॥୧୭-୬॥

ଆହାରସ୍ତ୍ଵପି ସର୍ଵସ୍ୟ ତ୍ରିଵିଧୋ ଭଵତି ପ୍ରିୟଃ ।
ୟଜ୍ଞସ୍ତପସ୍ତଥା ଦାନଂ ତେଷାଂ ଭେଦମିମଂ ଶୃଣୁ ॥୧୭-୭॥

ଆୟୁଃସତ୍ତ୍ଵବଲାରୋଗ୍ୟସୁଖପ୍ରୀତିଵିଵର୍ଧନାଃ ।
ରସ୍ୟାଃ ସ୍ନିଗ୍ଧାଃ ସ୍ଥିରା ହୃଦ୍ୟା ଆହାରାଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକପ୍ରିୟାଃ ॥୧୭-୮॥

କଟ୍ଵମ୍ଲଲଵଣାତ୍ୟୁଷ୍ଣତୀକ୍ଷ୍ଣରୂକ୍ଷଵିଦାହିନଃ ।
ଆହାରା ରାଜସସ୍ୟେଷ୍ଟା ଦୁଃଖଶୋକାମୟପ୍ରଦାଃ ॥୧୭-୯॥

ୟାତୟାମଂ ଗତରସଂ ପୂତି ପର୍ୟୁଷିତଂ ଚ ୟତ୍ ।
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟମପି ଚାମେଧ୍ୟଂ ଭୋଜନଂ ତାମସପ୍ରିୟମ୍ ॥୧୭-୧୦॥

ଅଫଲାକାଙ୍ କ୍ଷିଭିର୍ୟଜ୍ଞୋ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟୋ ୟ ଇଜ୍ୟତେ ।
ୟଷ୍ଟଵ୍ୟମେଵେତି ମନଃ ସମାଧାୟ ସ ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ ॥୧୭-୧୧॥

ଅଭିସନ୍ଧାୟ ତୁ ଫଲଂ ଦମ୍ଭାର୍ଥମପି ଚୈଵ ୟତ୍ ।
ଇଜ୍ୟତେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଂ ୟଜ୍ଞଂ ଵିଦ୍ଧି ରାଜସମ୍ ॥୧୭-୧୨॥

ଵିଧିହୀନମସୃଷ୍ଟାନ୍ନଂ ମନ୍ତ୍ରହୀନମଦକ୍ଷିଣମ୍ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵିରହିତଂ ୟଜ୍ଞଂ ତାମସଂ ପରିଚକ୍ଷତେ ॥୧୭-୧୩॥

ଦେଵଦ୍ଵିଜଗୁରୁପ୍ରାଜ୍ଞପୂଜନଂ ଶୌଚମାର୍ଜଵମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟମହିଂସା ଚ ଶାରୀରଂ ତପ ଉଚ୍ୟତେ ॥୧୭-୧୪॥

ଅନୁଦ୍ଵେଗକରଂ ଵାକ୍ୟଂ ସତ୍ୟଂ ପ୍ରିୟହିତଂ ଚ ୟତ୍ ।
ସ୍ଵାଧ୍ୟାୟାଭ୍ୟସନଂ ଚୈଵ ଵାଙ୍ ମୟଂ ତପ ଉଚ୍ୟତେ ॥୧୭-୧୫॥

ମନଃ ପ୍ରସାଦଃ ସୌମ୍ୟତ୍ଵଂ ମୌନମାତ୍ମଵିନିଗ୍ରହଃ ।
ଭାଵସଂଶୁଦ୍ଧିରିତ୍ୟେତତ୍ତପୋ ମାନସମୁଚ୍ୟତେ ॥୧୭-୧୬॥

ଶ୍ରଦ୍ଧୟା ପରୟା ତପ୍ତଂ ତପସ୍ତତ୍ତ୍ରିଵିଧଂ ନରୈଃ ।
ଅଫଲାକାଙ୍ କ୍ଷିଭିର୍ୟୁକ୍ତୈଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ପରିଚକ୍ଷତେ ॥୧୭-୧୭॥

ସତ୍କାରମାନପୂଜାର୍ଥଂ ତପୋ ଦମ୍ଭେନ ଚୈଵ ୟତ୍ ।
କ୍ରିୟତେ ତଦିହ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରାଜସଂ ଚଲମଧ୍ରୁଵମ୍ ॥୧୭-୧୮॥

ମୂଢଗ୍ରାହେଣାତ୍ମନୋ ୟତ୍ପୀଡୟା କ୍ରିୟତେ ତପଃ ।
ପରସ୍ୟୋତ୍ସାଦନାର୍ଥଂ ଵା ତତ୍ତାମସମୁଦାହୃତମ୍ ॥୧୭-୧୯॥

ଦାତଵ୍ୟମିତି ୟଦ୍ଦାନଂ ଦୀୟତେଽନୁପକାରିଣେ ।
ଦେଶେ କାଲେ ଚ ପାତ୍ରେ ଚ ତଦ୍ଦାନଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥୧୭-୨୦॥

ୟତ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟୁପକାରାର୍ଥଂ ଫଲମୁଦ୍ଦିଶ୍ୟ ଵା ପୁନଃ ।
ଦୀୟତେ ଚ ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟଂ ତଦ୍ଦାନଂ ରାଜସଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥୧୭-୨୧॥

ଅଦେଶକାଲେ ୟଦ୍ଦାନମପାତ୍ରେଭ୍ୟଶ୍ଚ ଦୀୟତେ ।
ଅସତ୍ କୃତମଵଜ୍ଞାତଂ ତତ୍ତାମସମୁଦାହୃତମ୍ ॥୧୭-୨୨॥

ଓଂତତ୍ସଦିତି ନିର୍ଦେଶୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତ୍ରିଵିଧଃ ସ୍ମୃତଃ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତେନ ଵେଦାଶ୍ଚ ୟଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଵିହିତାଃ ପୁରା ॥୧୭-୨୩॥

ତସ୍ମାଦୋମିତ୍ୟୁଦାହୃତ୍ୟ ୟଜ୍ଞଦାନତପଃକ୍ରିୟାଃ ।
ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଵିଧାନୋକ୍ତାଃ ସତତଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍ ॥୧୭-୨୪॥

ତଦିତ୍ୟନଭିସନ୍ଧାୟ ଫଲଂ ୟଜ୍ଞତପଃକ୍ରିୟାଃ ।
ଦାନକ୍ରିୟାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଃ କ୍ରିୟନ୍ତେ ମୋକ୍ଷକାଙ୍ କ୍ଷିଭିଃ ॥୧୭-୨୫॥

ସଦ୍ଭାଵେ ସାଧୁଭାଵେ ଚ ସଦିତ୍ୟେତତ୍ପ୍ରୟୁଜ୍ୟତେ ।
ପ୍ରଶସ୍ତେ କର୍ମଣି ତଥା ସଚ୍ଛବ୍ଦଃ ପାର୍ଥ ୟୁଜ୍ୟତେ ॥୧୭-୨୬॥

ୟଜ୍ଞେ ତପସି ଦାନେ ଚ ସ୍ଥିତିଃ ସଦିତି ଚୋଚ୍ୟତେ ।
କର୍ମ ଚୈଵ ତଦର୍ଥୀୟଂ ସଦିତ୍ୟେଵାଭିଧୀୟତେ ॥୧୭-୨୭॥

ଅଶ୍ରଦ୍ଧୟା ହୁତଂ ଦତ୍ତଂ ତପସ୍ତପ୍ତଂ କୃତଂ ଚ ୟତ୍ ।
ଅସଦିତ୍ୟୁଚ୍ୟତେ ପାର୍ଥ ନ ଚ ତତ୍ ପ୍ରେତ୍ୟ ନୋ ଇହ ॥୧୭-୨୮॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ଶ୍ରଦ୍ଧାତ୍ରୟଵିଭାଗୟୋଗୋ ନାମ ସପ୍ତଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୭॥

ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ମୋକ୍ଷସଂନ୍ୟାସ ଯୋଗ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଥାଷ୍ଟାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ । ମୋକ୍ଷସଂନ୍ୟାସୟୋଗଃ


        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ସଂନ୍ୟାସସ୍ୟ ମହାବାହୋ ତତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍ ।
ତ୍ୟାଗସ୍ୟ ଚ ହୃଷୀକେଶ ପୃଥକ୍କେଶିନିଷୂଦନ ॥୧୮-୧॥

        ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ।

କାମ୍ୟାନାଂ କର୍ମଣାଂ ନ୍ୟାସଂ ସଂନ୍ୟାସଂ କଵୟୋ ଵିଦୁଃ ।
ସର୍ଵକର୍ମଫଲତ୍ୟାଗଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତ୍ୟାଗଂ ଵିଚକ୍ଷଣାଃ ॥୧୮-୨॥

ତ୍ୟାଜ୍ୟଂ ଦୋଷଵଦିତ୍ୟେକେ କର୍ମ ପ୍ରାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ ।
ୟଜ୍ଞଦାନତପଃକର୍ମ ନ ତ୍ୟାଜ୍ୟମିତି ଚାପରେ ॥୧୮-୩॥

ନିଶ୍ଚୟଂ ଶୃଣୁ ମେ ତତ୍ର ତ୍ୟାଗେ ଭରତସତ୍ତମ ।
ତ୍ୟାଗୋ ହି ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ର ତ୍ରିଵିଧଃ ସମ୍ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ ॥୧୮-୪॥

ୟଜ୍ଞଦାନତପଃକର୍ମ ନ ତ୍ୟାଜ୍ୟଂ କାର୍ୟମେଵ ତତ୍ ।
ୟଜ୍ଞୋ ଦାନଂ ତପଶ୍ଚୈଵ ପାଵନାନି ମନୀଷିଣାମ୍ ॥୧୮-୫॥

ଏତାନ୍ୟପି ତୁ କର୍ମାଣି ସଙ୍ଗଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଫଲାନି ଚ ।
କର୍ତ୍ତଵ୍ୟାନୀତି ମେ ପାର୍ଥ ନିଶ୍ଚିତଂ ମତମୁତ୍ତମମ୍ ॥୧୮-୬॥

ନିୟତସ୍ୟ ତୁ ସଂନ୍ୟାସଃ କର୍ମଣୋ ନୋପପଦ୍ୟତେ ।
ମୋହାତ୍ତସ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗସ୍ତାମସଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ ॥୧୮-୭॥

ଦୁଃଖମିତ୍ୟେଵ ୟତ୍କର୍ମ କାୟକ୍ଲେଶଭୟାତ୍ତ୍ୟଜେତ୍ ।
ସ କୃତ୍ଵା ରାଜସଂ ତ୍ୟାଗଂ ନୈଵ ତ୍ୟାଗଫଲଂ ଲଭେତ୍ ॥୧୮-୮॥

କାର୍ୟମିତ୍ୟେଵ ୟତ୍କର୍ମ ନିୟତଂ କ୍ରିୟତେଽର୍ଜୁନ ।
ସଙ୍ଗଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଫଲଂ ଚୈଵ ସ ତ୍ୟାଗଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ମତଃ ॥୧୮-୯॥

ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟ୍ୟକୁଶଲଂ କର୍ମ କୁଶଲେ ନାନୁଷଜ୍ଜତେ ।
ତ୍ୟାଗୀ ସତ୍ତ୍ଵସମାଵିଷ୍ଟୋ ମେଧାଵୀ ଛିନ୍ନସଂଶୟଃ ॥୧୮-୧୦॥

ନ ହି ଦେହଭୃତା ଶକ୍ୟଂ ତ୍ୟକ୍ତୁଂ କର୍ମାଣ୍ୟଶେଷତଃ ।
ୟସ୍ତୁ କର୍ମଫଲତ୍ୟାଗୀ ସ ତ୍ୟାଗୀତ୍ୟଭିଧୀୟତେ ॥୧୮-୧୧॥

ଅନିଷ୍ଟମିଷ୍ଟଂ ମିଶ୍ରଂ ଚ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ ।
ଭଵତ୍ୟତ୍ୟାଗିନାଂ ପ୍ରେତ୍ୟ ନ ତୁ ସଂନ୍ୟାସିନାଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥୧୮-୧୨॥

ପଞ୍ଚୈତାନି ମହାବାହୋ କାରଣାନି ନିବୋଧ ମେ ।
ସାଙ୍ଖ୍ୟେ କୃତାନ୍ତେ ପ୍ରୋକ୍ତାନି ସିଦ୍ଧୟେ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ ॥୧୮-୧୩॥

ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ତଥା କର୍ତା କରଣଂ ଚ ପୃଥଗ୍ଵିଧମ୍ ।
ଵିଵିଧାଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ଚେଷ୍ଟା ଦୈଵଂ ଚୈଵାତ୍ର ପଞ୍ଚମମ୍ ॥୧୮-୧୪॥

ଶରୀରଵାଙ୍ ମନୋଭିର୍ୟତ୍କର୍ମ ପ୍ରାରଭତେ ନରଃ ।
ନ୍ୟାୟ୍ୟଂ ଵା ଵିପରୀତଂ ଵା ପଞ୍ଚୈତେ ତସ୍ୟ ହେତଵଃ ॥୧୮-୧୫॥

ତତ୍ରୈଵଂ ସତି କର୍ତାରମାତ୍ମାନଂ କେଵଲଂ ତୁ ୟଃ ।
ପଶ୍ୟତ୍ୟକୃତବୁଦ୍ଧିତ୍ଵାନ୍ନ ସ ପଶ୍ୟତି ଦୁର୍ମତିଃ ॥୧୮-୧୬॥

ୟସ୍ୟ ନାହଙ୍କୃତୋ ଭାଵୋ ବୁଦ୍ଧିର୍ୟସ୍ୟ ନ ଲିପ୍ୟତେ ।
ହତ୍ଵାଽପି ସ ଇମାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ନ ହନ୍ତି ନ ନିବଧ୍ୟତେ ॥୧୮-୧୭॥

ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞେୟଂ ପରିଜ୍ଞାତା ତ୍ରିଵିଧା କର୍ମଚୋଦନା ।
କରଣଂ କର୍ମ କର୍ତେତି ତ୍ରିଵିଧଃ କର୍ମସଙ୍ଗ୍ରହଃ ॥୧୮-୧୮॥

ଜ୍ଞାନଂ କର୍ମ ଚ କର୍ତା ଚ ତ୍ରିଧୈଵ ଗୁଣଭେଦତଃ ।
ପ୍ରୋଚ୍ୟତେ ଗୁଣସଙ୍ଖ୍ୟାନେ ୟଥାଵଚ୍ଛୃଣୁ ତାନ୍ୟପି ॥୧୮-୧୯॥

ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ୟେନୈକଂ ଭାଵମଵ୍ୟୟମୀକ୍ଷତେ ।
ଅଵିଭକ୍ତଂ ଵିଭକ୍ତେଷୁ ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିଦ୍ଧି ସାତ୍ତ୍ଵିକମ୍ ॥୧୮-୨୦॥

ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ତୁ ୟଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ନାନାଭାଵାନ୍ପୃଥଗ୍ଵିଧାନ୍ ।
ଵେତ୍ତି ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିଦ୍ଧି ରାଜସମ୍ ॥୧୮-୨୧॥

ୟତ୍ତୁ କୃତ୍ସ୍ନଵଦେକସ୍ମିନ୍କାର୍ୟେ ସକ୍ତମହୈତୁକମ୍ ।
ଅତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵଦଲ୍ପଂ ଚ ତତ୍ତାମସମୁଦାହୃତମ୍ ॥୧୮-୨୨॥

ନିୟତଂ ସଙ୍ଗରହିତମରାଗଦ୍ଵେଷତଃ କୃତମ୍ ।
ଅଫଲପ୍ରେପ୍ସୁନା କର୍ମ ୟତ୍ତତ୍ସାତ୍ତ୍ଵିକମୁଚ୍ୟତେ ॥୧୮-୨୩॥

ୟତ୍ତୁ କାମେପ୍ସୁନା କର୍ମ ସାହଙ୍କାରେଣ ଵା ପୁନଃ ।
କ୍ରିୟତେ ବହୁଲାୟାସଂ ତଦ୍ରାଜସମୁଦାହୃତମ୍ ॥୧୮-୨୪॥

ଅନୁବନ୍ଧଂ କ୍ଷୟଂ ହିଂସାମନପେକ୍ଷ୍ୟ ଚ ପୌରୁଷମ୍ ।
ମୋହାଦାରଭ୍ୟତେ କର୍ମ ୟତ୍ତତ୍ତାମସମୁଚ୍ୟତେ ॥୧୮-୨୫॥

ମୁକ୍ତସଙ୍ଗୋଽନହଂଵାଦୀ ଧୃତ୍ୟୁତ୍ସାହସମନ୍ଵିତଃ ।
ସିଦ୍ଧ୍ୟସିଦ୍ଧ୍ୟୋର୍ନିର୍ଵିକାରଃ କର୍ତା ସାତ୍ତ୍ଵିକ ଉଚ୍ୟତେ ॥୧୮-୨୬॥

ରାଗୀ କର୍ମଫଲପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଲୁବ୍ଧୋ ହିଂସାତ୍ମକୋଽଶୁଚିଃ ।
ହର୍ଷଶୋକାନ୍ଵିତଃ କର୍ତା ରାଜସଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ ॥୧୮-୨୭॥

ଅୟୁକ୍ତଃ ପ୍ରାକୃତଃ ସ୍ତବ୍ଧଃ ଶଠୋ ନୈଷ୍କୃତିକୋଽଲସଃ ।
ଵିଷାଦୀ ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରୀ ଚ କର୍ତା ତାମସ ଉଚ୍ୟତେ ॥୧୮-୨୮॥

ବୁଦ୍ଧେର୍ଭେଦଂ ଧୃତେଶ୍ଚୈଵ ଗୁଣତସ୍ତ୍ରିଵିଧଂ ଶୃଣୁ ।
ପ୍ରୋଚ୍ୟମାନମଶେଷେଣ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ଧନଞ୍ଜୟ ॥୧୮-୨୯॥

ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚ ନିଵୃତ୍ତିଂ ଚ କାର୍ୟାକାର୍ୟେ ଭୟାଭୟେ ।
ବନ୍ଧଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ୟା ଵେତ୍ତି ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ପାର୍ଥ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ॥୧୮-୩୦॥

ୟୟା ଧର୍ମମଧର୍ମଂ ଚ କାର୍ୟଂ ଚାକାର୍ୟମେଵ ଚ ।
ଅୟଥାଵତ୍ପ୍ରଜାନାତି ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ପାର୍ଥ ରାଜସୀ ॥୧୮-୩୧॥

ଅଧର୍ମଂ ଧର୍ମମିତି ୟା ମନ୍ୟତେ ତମସାଵୃତା ।
ସର୍ଵାର୍ଥାନ୍ଵିପରୀତାଂଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ପାର୍ଥ ତାମସୀ ॥୧୮-୩୨॥

ଧୃତ୍ୟା ୟୟା ଧାରୟତେ ମନଃପ୍ରାଣେନ୍ଦ୍ରିୟକ୍ରିୟାଃ ।
ୟୋଗେନାଵ୍ୟଭିଚାରିଣ୍ୟା ଧୃତିଃ ସା ପାର୍ଥ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ॥୧୮-୩୩॥

ୟୟା ତୁ ଧର୍ମକାମାର୍ଥାନ୍ଧୃତ୍ୟା ଧାରୟତେଽର୍ଜୁନ ।
ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଫଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଧୃତିଃ ସା ପାର୍ଥ ରାଜସୀ ॥୧୮-୩୪॥

ୟୟା ସ୍ଵପ୍ନଂ ଭୟଂ ଶୋକଂ ଵିଷାଦଂ ମଦମେଵ ଚ ।
ନ ଵିମୁଞ୍ଚତି ଦୁର୍ମେଧା ଧୃତିଃ ସା ପାର୍ଥ ତାମସୀ ॥୧୮-୩୫॥

ସୁଖଂ ତ୍ଵିଦାନୀଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ଶୃଣୁ ମେ ଭରତର୍ଷଭ ।
ଅଭ୍ୟାସାଦ୍ରମତେ ୟତ୍ର ଦୁଃଖାନ୍ତଂ ଚ ନିଗଚ୍ଛତି ॥୧୮-୩୬॥

ୟତ୍ତଦଗ୍ରେ ଵିଷମିଵ ପରିଣାମେଽମୃତୋପମମ୍ ।
ତତ୍ସୁଖଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ପ୍ରୋକ୍ତମାତ୍ମବୁଦ୍ଧିପ୍ରସାଦଜମ୍ ॥୧୮-୩୭॥

ଵିଷୟେନ୍ଦ୍ରିୟସଂୟୋଗାଦ୍ୟତ୍ତଦଗ୍ରେଽମୃତୋପମମ୍ ।
ପରିଣାମେ ଵିଷମିଵ ତତ୍ସୁଖଂ ରାଜସଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥୧୮-୩୮॥

ୟଦଗ୍ରେ ଚାନୁବନ୍ଧେ ଚ ସୁଖଂ ମୋହନମାତ୍ମନଃ ।
ନିଦ୍ରାଲସ୍ୟପ୍ରମାଦୋତ୍ଥଂ ତତ୍ତାମସମୁଦାହୃତମ୍ ॥୧୮-୩୯॥

ନ ତଦସ୍ତି ପୃଥିଵ୍ୟାଂ ଵା ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ଵା ପୁନଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରକୃତିଜୈର୍ମୁକ୍ତଂ ୟଦେଭିଃ ସ୍ୟାତ୍ତ୍ରିଭିର୍ଗୁଣୈଃ ॥୧୮-୪୦॥

ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିୟଵିଶାଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଚ ପରନ୍ତପ ।
କର୍ମାଣି ପ୍ରଵିଭକ୍ତାନି ସ୍ଵଭାଵପ୍ରଭଵୈର୍ଗୁଣୈଃ ॥୧୮-୪୧॥

ଶମୋ ଦମସ୍ତପଃ ଶୌଚଂ କ୍ଷାନ୍ତିରାର୍ଜଵମେଵ ଚ ।
ଜ୍ଞାନଂ ଵିଜ୍ଞାନମାସ୍ତିକ୍ୟଂ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ ॥୧୮-୪୨॥

ଶୌର୍ୟଂ ତେଜୋ ଧୃତିର୍ଦାକ୍ଷ୍ୟଂ ୟୁଦ୍ଧେ ଚାପ୍ୟପଲାୟନମ୍ ।
ଦାନମୀଶ୍ଵରଭାଵଶ୍ଚ କ୍ଷାତ୍ରଂ କର୍ମ ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ ॥୧୮-୪୩॥

କୃଷିଗୌରକ୍ଷ୍ୟଵାଣିଜ୍ୟଂ ଵୈଶ୍ୟକର୍ମ ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ ।
ପରିଚର୍ୟାତ୍ମକଂ କର୍ମ ଶୂଦ୍ରସ୍ୟାପି ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ ॥୧୮-୪୪॥

ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ କର୍ମଣ୍ୟଭିରତଃ ସଂସିଦ୍ଧିଂ ଲଭତେ ନରଃ ।
ସ୍ଵକର୍ମନିରତଃ ସିଦ୍ଧିଂ ୟଥା ଵିନ୍ଦତି ତଚ୍ଛୃଣୁ ॥୧୮-୪୫॥

ୟତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ଭୂତାନାଂ ୟେନ ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍ ।
ସ୍ଵକର୍ମଣା ତମଭ୍ୟର୍ଚ୍ୟ ସିଦ୍ଧିଂ ଵିନ୍ଦତି ମାନଵଃ ॥୧୮-୪୬॥

ଶ୍ରେୟାନ୍ସ୍ଵଧର୍ମୋ ଵିଗୁଣଃ ପରଧର୍ମାତ୍ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତାତ୍ ।
ସ୍ଵଭାଵନିୟତଂ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ନାପ୍ନୋତି କିଲ୍ବିଷମ୍ ॥୧୮-୪୭॥

ସହଜଂ କର୍ମ କୌନ୍ତେୟ ସଦୋଷମପି ନ ତ୍ୟଜେତ୍ ।
ସର୍ଵାରମ୍ଭା ହି ଦୋଷେଣ ଧୂମେନାଗ୍ନିରିଵାଵୃତାଃ ॥୧୮-୪୮॥

ଅସକ୍ତବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵତ୍ର ଜିତାତ୍ମା ଵିଗତସ୍ପୃହଃ ।
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ୟସିଦ୍ଧିଂ ପରମାଂ ସଂନ୍ୟାସେନାଧିଗଚ୍ଛତି ॥୧୮-୪୯॥

ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ୟଥା ବ୍ରହ୍ମ ତଥାପ୍ନୋତି ନିବୋଧ ମେ ।
ସମାସେନୈଵ କୌନ୍ତେୟ ନିଷ୍ଠା ଜ୍ଞାନସ୍ୟ ୟା ପରା ॥୧୮-୫୦॥

ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଵିଶୁଦ୍ଧୟା ୟୁକ୍ତୋ ଧୃତ୍ୟାତ୍ମାନଂ ନିୟମ୍ୟ ଚ ।
ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷୟାଂସ୍ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ଵ୍ୟୁଦସ୍ୟ ଚ ॥୧୮-୫୧॥

ଵିଵିକ୍ତସେଵୀ ଲଘ୍ଵାଶୀ ୟତଵାକ୍କାୟମାନସଃ ।
ଧ୍ୟାନୟୋଗପରୋ ନିତ୍ୟଂ ଵୈରାଗ୍ୟଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ ॥୧୮-୫୨॥

ଅହଙ୍କାରଂ ବଲଂ ଦର୍ପଂ କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ପରିଗ୍ରହମ୍ ।
ଵିମୁଚ୍ୟ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଭୂୟାୟ କଲ୍ପତେ ॥୧୮-୫୩॥

ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ନ ଶୋଚତି ନ କାଙ୍କ୍ଷତି ।
ସମଃ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ମଦ୍ଭକ୍ତିଂ ଲଭତେ ପରାମ୍ ॥୧୮-୫୪॥

ଭକ୍ତ୍ୟା ମାମଭିଜାନାତି ୟାଵାନ୍ୟଶ୍ଚାସ୍ମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ତତୋ ମାଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଶତେ ତଦନନ୍ତରମ୍ ॥୧୮-୫୫॥

ସର୍ଵକର୍ମାଣ୍ୟପି ସଦା କୁର୍ଵାଣୋ ମଦ୍ଵ୍ୟପାଶ୍ରୟଃ ।
ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦଵାପ୍ନୋତି ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମଵ୍ୟୟମ୍ ॥୧୮-୫୬॥

ଚେତସା ସର୍ଵକର୍ମାଣି ମୟି ସଂନ୍ୟସ୍ୟ ମତ୍ପରଃ ।
ବୁଦ୍ଧିୟୋଗମୁପାଶ୍ରିତ୍ୟ ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ସତତଂ ଭଵ ॥୧୮-୫୭॥

ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ସର୍ଵଦୁର୍ଗାଣି ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ତରିଷ୍ୟସି ।
ଅଥ ଚେତ୍ତ୍ଵମହଙ୍କାରାନ୍ନ ଶ୍ରୋଷ୍ୟସି ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ୟସି ॥୧୮-୫୮॥

ୟଦହଙ୍କାରମାଶ୍ରିତ୍ୟ ନ ୟୋତ୍ସ୍ୟ ଇତି ମନ୍ୟସେ ।
ମିଥ୍ୟୈଷ ଵ୍ୟଵସାୟସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵାଂ ନିୟୋକ୍ଷ୍ୟତି ॥୧୮-୫୯॥

ସ୍ଵଭାଵଜେନ କୌନ୍ତେୟ ନିବଦ୍ଧଃ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା ।
କର୍ତ୍ତୁଂ ନେଚ୍ଛସି ୟନ୍ମୋହାତ୍କରିଷ୍ୟସ୍ୟଵଶୋଽପି ତତ୍ ॥୧୮-୬୦॥

ଈଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ହୃଦ୍ଦେଶେଽର୍ଜୁନ ତିଷ୍ଠତି ।
ଭ୍ରାମୟନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ୟନ୍ତ୍ରାରୂଢାନି ମାୟୟା ॥୧୮-୬୧॥

ତମେଵ ଶରଣଂ ଗଚ୍ଛ ସର୍ଵଭାଵେନ ଭାରତ ।
ତତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପରାଂ ଶାନ୍ତିଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟସି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥୧୮-୬୨॥

ଇତି ତେ ଜ୍ଞାନମାଖ୍ୟାତଂ ଗୁହ୍ୟାଦ୍ଗୁହ୍ୟତରଂ ମୟା ।
ଵିମୃଶ୍ୟୈତଦଶେଷେଣ ୟଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ ॥୧୮-୬୩॥

ସର୍ଵଗୁହ୍ୟତମଂ ଭୂୟଃ ଶୃଣୁ ମେ ପରମଂ ଵଚଃ ।
ଇଷ୍ଟୋଽସି ମେ ଦୃଢମିତି ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ୟାମି ତେ ହିତମ୍ ॥୧୮-୬୪॥

ମନ୍ମନା ଭଵ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ମଦ୍ୟାଜୀ ମାଂ ନମସ୍କୁରୁ ।
ମାମେଵୈଷ୍ୟସି ସତ୍ୟଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନେ ପ୍ରିୟୋଽସି ମେ ॥୧୮-୬୫॥

ସର୍ଵଧର୍ମାନ୍ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ମାମେକଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ ।
ଅହଂ ତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ୟୋ ମୋକ୍ଷୟିଷ୍ୟାମି ମା ଶୁଚଃ ॥୧୮-୬୬॥

ଇଦଂ ତେ ନାତପସ୍କାୟ ନାଭକ୍ତାୟ କଦାଚନ ।
ନ ଚାଶୁଶ୍ରୂଷଵେ ଵାଚ୍ୟଂ ନ ଚ ମାଂ ୟୋଽଭ୍ୟସୂୟତି ॥୧୮-୬୭॥

ୟ ଇଦଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ୟଂ ମଦ୍ଭକ୍ତେଷ୍ଵଭିଧାସ୍ୟତି ।
ଭକ୍ତିଂ ମୟି ପରାଂ କୃତ୍ଵା ମାମେଵୈଷ୍ୟତ୍ୟସଂଶୟଃ ॥୧୮-୬୮॥

ନ ଚ ତସ୍ମାନ୍ମନୁଷ୍ୟେଷୁ କଶ୍ଚିନ୍ମେ ପ୍ରିୟକୃତ୍ତମଃ ।
ଭଵିତା ନ ଚ ମେ ତସ୍ମାଦନ୍ୟଃ ପ୍ରିୟତରୋ ଭୁଵି ॥୧୮-୬୯॥

ଅଧ୍ୟେଷ୍ୟତେ ଚ ୟ ଇମଂ ଧର୍ମ୍ୟଂ ସଂଵାଦମାଵୟୋଃ ।
ଜ୍ଞାନୟଜ୍ଞେନ ତେନାହମିଷ୍ଟଃ ସ୍ୟାମିତି ମେ ମତିଃ ॥୧୮-୭୦॥

ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନନସୂୟଶ୍ଚ ଶୃଣୁୟାଦପି ୟୋ ନରଃ ।
ସୋଽପି ମୁକ୍ତଃ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁୟାତ୍ପୁଣ୍ୟକର୍ମଣାମ୍ ॥୧୮-୭୧॥

କଚ୍ଚିଦେତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ପାର୍ଥ ତ୍ଵୟୈକାଗ୍ରେଣ ଚେତସା ।
କଚ୍ଚିଦଜ୍ଞାନସମ୍ମୋହଃ ପ୍ରନଷ୍ଟସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜୟ ॥୧୮-୭୨॥

        ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।

ନଷ୍ଟୋ ମୋହଃ ସ୍ମୃତିର୍ଲବ୍ଧା ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମୟାଚ୍ୟୁତ ।
ସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଗତସନ୍ଦେହଃ କରିଷ୍ୟେ ଵଚନଂ ତଵ ॥୧୮-୭୩॥

        ସଞ୍ଜୟ ଉଵାଚ ।

ଇତ୍ୟହଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ୟ ପାର୍ଥସ୍ୟ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ।
ସଂଵାଦମିମମଶ୍ରୌଷମଦ୍ଭୁତଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥୧୮-୭୪॥

ଵ୍ୟାସପ୍ରସାଦାଚ୍ଛ୍ରୁତଵାନେତଦ୍ଗୁହ୍ୟମହଂ ପରମ୍ ।
ୟୋଗଂ ୟୋଗେଶ୍ଵରାତ୍ କୃଷ୍ଣାତ୍ସାକ୍ଷାତ୍କଥୟତଃ ସ୍ଵୟମ୍ ॥୧୮-୭୫॥

ରାଜନ୍ସଂସ୍ମୃତ୍ୟ ସଂସ୍ମୃତ୍ୟ ସଂଵାଦମିମମଦ୍ଭୁତମ୍ ।
କେଶଵାର୍ଜୁନୟୋଃ ପୁଣ୍ୟଂ ହୃଷ୍ୟାମି ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥୧୮-୭୬॥

ତଚ୍ଚ ସଂସ୍ମୃତ୍ୟ ସଂସ୍ମୃତ୍ୟ ରୂପମତ୍ୟଦ୍ଭୁତଂ ହରେଃ ।
ଵିସ୍ମୟୋ ମେ ମହାନ୍ ରାଜନ୍ହୃଷ୍ୟାମି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥୧୮-୭୭॥

ୟତ୍ର ୟୋଗେଶ୍ଵରଃ କୃଷ୍ଣୋ ୟତ୍ର ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ ।
ତତ୍ର ଶ୍ରୀର୍ଵିଜୟୋ ଭୂତିର୍ଧ୍ରୁଵା ନୀତିର୍ମତିର୍ମମ ॥୧୮-୭୮॥

ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାୟାଂ ୟୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ
ମୋକ୍ଷସଂନ୍ୟାସୟୋଗୋ ନାମ ଅଷ୍ଟାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥୧୮॥